آمریکا در مسیر تسهیل تبدیل تحریم‌ها به سلاحی علیه حقوق بشر

در ۲۷ مه (۶ خرداد) وزارت خزانه‌داری آمریکا پس از آن لغو تحریم‌ها علیه فرانچسکا آلبانیز، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور اراضی اشغالی، آن‌ها دوباره اعمال کرد؛ دولت ترامپ آلبانیز را در جولای ۲۰۲۵ به دلیل مستندسازی نسل‌کشی رژیم صهیونیستی در غزه تحریم کرد؛ این نخستین باری بود که این اقدام‌ها علیه یک متخصص مستقل حقوق بشر سازمان ملل اعمال می‌شد.

پیشتر نیز ۴ نفر از سازمان‌دهندگان ناوگان جهانی صمود و ۹ نفر از مقام‌های دیوان بین‌المللی کیفری ICC نیز تحریم شده‌اند؛ در حالی که کشور‌های غربی از مدت‌ها پیش به بهانه‌ها و ادعا‌های حقوق بشری با اعمال تحریم‌ها دست به نقض حقوق بشری مردم نقاط مختلف جهان می‌زدند، اکنون آمریکا به وضوح از آن‌ها علیه کسانی که از مدافع و حامی حقوق بشر هستند، استفاده می‌کند.

برای چند روز در ماه مه ۲۰۲۶، فرانچسکا آلبانیز می‌توانست راحت‌تر زندگی کند؛ در ۱۳ مه (۲۳ اردیبهشت)، یک قاضی فدرال آمریکا حکم داد که تحریم‌هایی که دولت ترامپ علیه این گزارشگر ویژه سازمان ملل اعمال کرده بود، حق آزادی بیان وی را نقض می‌کند و دولت مجبور شد گزارشگر ویژه سازمان ملل در سرزمین‌های اشغالی فلسطین را از فهرست تحریم‌های خود حذف کند، اما این مهلت به سختی یک هفته دوام آورد؛ در ۲۷ مه، پس از آن که دادگاه تجدیدنظر حکم را به حالت تعلیق درآورد، وزارت خزانه‌داری آمریکا تحریم‌ها را بازگرداند.

این تحریم‌ها تنبیهی بوده‌اند؛ به دلیل نقش غالب نهاد‌های آمریکایی در معاملات مالی بین‌المللی، آلبانیز دیگر نمی‌تواند از کارت‌های اعتباری و نقدی استفاده کند؛ آپارتمان وی در واشنگتن دی‌سی توقیف شده است و دانشگاه جورج تاون به عضویت وی به‌عنوان یک محقق پایان داده است؛ جرم آلبانیز این است که نسل‌کشی رژیم صهیونیستی در غزه و سیاست‌های آپارتاید پیش از آن را افشا می‌کند.

افشاگری جنایت‌های رژیم صهیونیستی؛ گزارشگر ویژه در کانون توجه

آلبانیز یکی از بسیاری از کارشناسان مستقل حقوق بشر است که در مجموع به‌عنوان رویه‌های ویژه شناخته می‌شوند و وظیفه دارند در مورد کشور‌ها یا موضوع‌های خاص به شورای حقوق بشر سازمان ملل گزارش دهند؛آلبانیز، شهروند ایتالیایی با پیشینه حقوقی، در سال ۲۰۲۲ منصوب شد و دوره دوم و آخر خود را در سال ۲۰۲۵ آغاز کرد؛ وی پیوسته از اشغال سرزمین‌های فلسطینی توسط رژیم صهیونیستی انتقاد کرده است.

وی در سال ۲۰۲۴، گزارش «آناتومی یک نسل‌کشی» خود را به شورای حقوق بشر ارائه کرد؛ این گزارش دلایل معقولی برای نتیجه‌گیری درباره ارتکاب اقدام‌های نسل‌کشی توسط رژیم صهیونیستی در غزه یافت و خواستار تحریم تسلیحاتی شد؛ گزارش ۲۰۲۵ این گزارشگر سازمان ملل، با عنوان «از اقتصاد اشغال تا اقتصاد نسل‌کشی»، همدستی شرکت‌های بزرگ، ازجمله آمازون، مایکروسافت و پالانتیر و بسیاری دیگر را در نسل‌کشی رژیم صهیونیستی در غزه و خشونت علیه فلسطینی‌ها در کرانه باختری بیان کرد.

درخواست‌های آلبانیز برای عدالت، واکنش شدید رژیم صهیونیستی و متحدانش را به دنبال داشته است؛ رژیم صهیونیستی خواستار برکناری وی از سمتش شد و او را از سفر به اراضی اشغالی و فلسطین منع کرد.

دولت ترامپ نیز از همین رویه پیروی کرد و خواستار اخراج آلبانیز شد؛ دولت ترامپ همچنین در پاسخ به گزارش ۲۰۲۵ آلبانیز، وی را به «جنگ سیاسی و اقتصادی که منافع و حاکمیت ملی ما را تهدید می‌کند» متهم کرد؛ وقتی در جولای گذشته تحریم‌هایی علیه آلبانیز اعمال شد، نخستین باری بود که این تحریم‌ها علیه یک متخصص مستقل حقوق بشر سازمان ملل اعمال می‌شد.

چالش بزرگ سیاسی‌شدن تحریم‌ها

آلبانیز تنها هدف نیست؛ این ماه، رژیم صهیونیستی به دلیل اقدام هایش علیه ناوگان جهانی صمود، ابتکار بین ‌لمللی برای مقابله با خفقان رژیم صهیونیستی در کمک به غزه و رساندن کمک‌های بشردوستانه حیاتی از طریق دریا، با محکومیت گسترده بین‌المللی رو‌به‌رو شد.

رژیم صهیونیستی قایق‌ها را در آب‌های بین‌المللی توقیف کرد، افراد حاضر در عرشه را ربود و آن‌ها را مورد آزارواذیت‌های هولناک و زننده ازجمله تجاوز جنسی، ضرب‌وشتم و مهار طولانی مدت با استفاده از بست‌های کابلی قرار داد.

وقتی ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت داخلی راست افراطی رژیم صهیونیستی، ویدیویی از خودش که فعالان ربوده‌شده را مسخره می‌کرد، منتشر کرد، کشور‌های غربی ازجمله کانادا، ایتالیا و انگلیس از رفتار این مقام صهیونیست ابراز تاسف و فرانسه و لهستان ورودش را یه کشور‌های خود ممنوع کردند، اما دولت آمریکا برعکس عمل کرده و ۴ فعال دخیل در سازماندهی ناوگان را تحریم کرده است.

سیاسی شدن تحریم‌ها آشکار است، زیرا یکی از نخستین اقدام‌های ترامپ پس از بازگشت به ریاست جمهوری، لغو تحریم‌ها علیه شهرک‌نشینان خشونت‌طلب صهیونیست کرانه باختری بود.

دیوان بین‌المللی کیفری نیز هدف قرار گرفته است؛ سال گذشته دولت ترامپ ۹ مقام دیوان بین‌المللی کیفری، ازجمله چندین قاضی را تحریم کرد؛ این اقدام‌ها پس از آن صورت گرفت که دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی و یوآو گالانت، وزیر جنگ سابق این رژیم را به اتهام جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی صادر کرد؛ بسیاری از این تحریم‌ها به‌عنوان اقدام تلافی جویانه آمریکا درباره تحقیقات این دیوان در مورد جنایت‌های جنگی احتمالی آمریکا در افغانستان بود.

ترامپ حمله به دیوان بین‌المللی کیفری را به محور اصلی سیاست خارجی خود تبدیل کرده است و سال گذشته گزارش‌هایی درباره تهدید دولت ترامپ به تحریم‌های بیشتر برای اعمال اصلاحات در معاهده موسس دیوان، اساسنامه رُم، به منظور حذف صریح صلاحیت قضایی بر کشور‌های غیر عضو مانند آمریکا منتشر شد؛ در اوایل دوره دوم ریاست جمهوری خود، وی با صدور فرمان اجرایی، هر کسی را که در تحقیقات دیوان بین‌المللی کیفری شرکت کند، به تحریم تهدید کرد.

این فرمان گسترده، تحریم‌ها علیه آلبانیز را ممکن ساخت؛ ترامپ پیش از این در دوره اول ریاست جمهوری خود ۲ مقام دیوان بین‌المللی کیفری را تحریم کرده بود.

ترامپ همچنین از تحریم‌ها برای جلوگیری از اقدام‌های اقلیمی استفاده کرده است؛ سال گذشته، سازمان بین‌المللی دریانوردی در شرف نهایی کردن توافقی برای محدود کردن انتشار گاز‌های گلخانه‌ای صنعت کشتیرانی بود؛ در آخرین لحظه، تصویب قوانین جدید به تعویق افتاد، زیرا ترامپ تهدید کرد که تحریم‌هایی را علیه کشور‌هایی که از محدودیت‌های انتشار گاز‌های گلخانه‌ای حمایت می‌کردند، اعمال خواهد کرد.

پیامدها و آثار دلسردکننده اعمال تحریم‌ها علیه حقوق بشر

فراتر از اثر‌های فوری تحریم‌ها، این اقدام‌ها نقض نظام‌مند حقوق بشر توسط مدعیان غربی حقوق بشر تسهیل و تسریع می‌کند؛ برای آلبانیز، تحریم‌ها بخشی از یک کارزار گسترده‌تر برای محدود کردن حق وی برای ابراز عقیده است؛ این گزارشگر سازمان ملل تهدید به مرگ شده است، تهدید‌هایی که علیه دخترش نیز مطرح شده است؛ در سال ۲۰۲۵، دانشگاه‌های برلین و مونیخ به دنبال فشار سفیر رژیم صهیونیستی در آلمان، رویداد‌هایی را که قرار بود وی در آن‌ها سخنرانی کند، لغو کردند و وقتی جلسه برلین در محل دیگری برگزار شد، با حضور ارعاب‌آمیز پلیس ضد شورش همراه بود؛ آلبانیز همچنین می‌گوید که به دلیل انتقادات صریحش، شغل همسرش در بانک جهانی آسیب دیده است.

تاثیر منفی گسترده‌تری بر عدالت و مطالبه آن قابل مشاهده است؛ نگرانی در مورد مجازات شدن به دلیل نقض تحریم‌ها باعث شد که ۲ نهاد حقوق بشری مستقر در آمریکا سال گذشته از نشست سالانه دیوان بین‌المللی کیفری خارج شوند؛ برای دولت ترامپ، تحریم‌ها بخشی از یک حمله گسترده‌تر به حقوق مردم و نهاد‌ها برای مطالبه عدالت در مورد نقض‌های متعدد حقوق بشر توسط رژیم صهیونیستی است؛ این تحریم‌ها در کنار خشونت علیه اعتراض‌ها در آمریکا در همبستگی با فلسطین، اخراج معترضان و تهدید به اخراج جوانان از دانشگاه و قطع بودجه موسسه‌های آموزشی قرار گرفته‌اند؛ هدف ساکت کردن منتقدان رژیم صهیونیستی و در وهله اول آلبانیز، است.

سوءاستفاده از تحریم‌ها همچنین بخشی از حمله گسترده‌تر به نهاد‌ها و قوانین حکومت جهانی است؛ همزمان با اینکه دولت ترامپ هنجار‌های بین‌المللی را در مورد نحوه استفاده از تحریم‌ها و اینکه چه کسانی مشمول این تحریم‌ها می‌شوند، تحریف می‌کند، بسته به آنچه که منافع ملی آمریکا می‌داند، در حال انتخاب سازمان‌هایی است که در آن‌ها شرکت کنند و از کدام قوانین پیروی کنند و به نهاد‌ها و فرآیند‌های بین‌المللی که بررسی حقوق بشر را به همراه دارند، حمله می‌کند.

عدالتی به تعویق افتاده

در ۱۳ مه، پس از پرونده‌ای که توسط خانواده آلبانیز مطرح شد، قاضی ریچارد لئون حکمی علیه تحریم‌ها صادر کرد و دریافت که تحریم‌ها وی را به دلیل آزادی بیان تحت حمایت قانون اساسی مجازات می‌کنند؛ این قاضی گفت که توصیه‌های آلبانیز به دیوان بین‌المللی کیفری هیچ اثر الزام‌آوری ندارند و فقط نظر وی هستند؛ برای لحظه‌ای، این حکم نشان داد که می‌توان زیاده‌روی‌های دولت ترامپ در این حوزه را از طریق دادگاه‌ها بررسی کرد.

این امید ناامید شده است؛ چراکه در ۲۲ مه (اول خرداد)، یک هیئت ۳ نفره از قضات دادگاه تجدیدنظر آمریکا برای حوزه قضایی ناحیه کلمبیا، حکم لئون را لغو کرد و چند روز بعد، دولت ترامپ آلبانیز را به فهرست تحریم‌ها بازگرداند؛ دادگاه تجدیدنظر ادعا کرد که حکمش رویه‌ای است و نباید به‌عنوان حکمی در مورد ماهیت پرونده تلقی شود، اما تاثیر عملی آن فوری بوده و تحریم‌ها تا زمان رسیدگی به درخواست تجدیدنظر، به قوت خود باقی خواهند ماند.

یک حکم واحد که اکنون به حالت تعلیق درآمده است، هرگز علیه استفاده فزاینده دولت ترامپ از تحریم‌ها به‌عنوان ابزاری برای ساکت کردن مردم کافی نخواهد بود؛ کشور‌های غربی مدعی حقوق بشر که سوءاستفاده‌های رژیم صهیونیستی علیه فعالان ناوگان صمود را محکوم کردند، باید همین عزم را زمانی که آمریکا تحریم‌هایی را علیه افرادی اعمال می‌کند که تنها جرمشان اصرار بر اجرای حقوق بشر در همه جا، ازجمله در غزه، است، نشان دهند.