کاهش ۸ میلیون دلاری صادرات فرش دستباف در سال جاری؛ اشتغال ۲ میلیون نفر در معرض تهدید است

صنعت فرش دستباف ایران که طی دهه‌های گذشته یکی از مهم‌ترین پیشران‌های صادرات غیرنفتی و نماد هویت فرهنگی کشور به شمار می‌رفت، در سال‌های اخیر با افت محسوس در شاخص‌های صادراتی و کاهش سهم از بازار‌های جهانی مواجه شده است؛ روندی که نگرانی فعالان این حوزه را نسبت به آینده تولید و اشتغال در این صنعت افزایش داده است.

مرتضی میری، رئیس کمیسیون فرش، هنر و صنایع دستی اتاق بازرگانی ایران در گفت‌وگو با میزان با اشاره به کاهش قابل توجه سهم ایران در بازار جهانی فرش دستباف اظهار کرد: برآورد می‌شود صادرات فرش دستباف تا پایان امسال حداکثر به حدود ۳۵ میلیون دلار برسد که نسبت به سال گذشته بین ۷ تا ۸ میلیون دلار کاهش نشان می‌دهد.

روند نزولی صادرات فرش در سال‌های اخیر

وی با اشاره به روند نزولی صادرات فرش در سال‌های اخیر تصریح کرد: این رقم در مقایسه با سال ۱۳۹۶، بیش از ۹۰ درصد کاهش را نشان می‌دهد. 

به گفته رئیس کمیسیون فرش، هنر و صنایع دستی اتاق بازرگانی ایران در سال ۹۶ صادرات فرش دستباف ایران ۴۲۶ میلیون دلار بود و طی سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۶ به‌طور میانگین سالانه ۴۱۶ میلیون دلار صادرات ثبت شد. 

میری ادامه داد: برای چندمین سال متوالی صادرات فرش دستباف به زیر ۱۰۰ میلیون دلار و حتی سه سال پیاپی به زیر ۵۰ میلیون دلار رسیده که پایین‌ترین میزان در پنج دهه گذشته است.

رئیس کمیسیون فرش، هنر و صنایع دستی اتاق بازرگانی ایران مهم‌ترین عامل اُفت صادرات فرش را تحریم‌ها دانست و بیان کرد: بزرگ‌ترین بازار فرش دستباف جهان، یعنی آمریکا که نزدیک به ۴۵ درصد بازار جهانی را در اختیار دارد، از سال ۱۳۹۷، واردات فرش دستباف ایران را ممنوع کرده است.

آثار جانبی تحریم‌ها بر بازار فرش دستباف

میری با اشاره به آثار جانبی تحریم‌ها بر بازار فرش دستباف گفت: محدودیت‌های بانکی، کاهش تعاملات بین‌المللی و تعهدات ارزی فشار مضاعفی بر صادرکنندگان وارد کرده است. 

وی همچنین به مشکلات بیمه قالی‌بافان اشاره کرد و گفت: با وجود قوانین مصوب مجلس، منابع لازم برای اجرای قانون بیمه قالی‌بافان در بودجه سنواتی پیش‌بینی نمی‌شود و هر سال از تعداد بیمه‌شدگان کاسته می‌شود.

رئیس کمیسیون فرش، هنر و صنایع دستی اتاق بازرگانی ایران اهمیت صنعت فرش را فراتر از ارقام صادراتی دانست و بیان کرد: در مقطعی فرش دستباف حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد صادرات غیرنفتی کشور را تشکیل می‌داد و در سال ۱۳۷۳ بیش از ۲ میلیارد و ۱۱۲ میلیون دلار صادرات ثبت شد.

میری مهم‌ترین مسئله، حوزه فرش دستباف را اشتغال مستقیم حدود ۲ میلیون نفر در این صنعت دانست و گفت: اشتغالی مولد و عمدتاً روستایی که هزینه آن را بخش خصوصی تأمین می‌کند در صورت تداوم کاهش صادرات، با تهدید جدی مواجه خواهد شد.

افزایش نرخ ارز و رشد هزینه مواد اولیه

وی درباره تأثیر نوسانات ارزی در صنعت فرش دستباف تصریح کرد: افزایش نرخ ارز و رشد هزینه مواد اولیه، به‌ویژه در فرش‌های کلاسیک شهری که از ابریشم وارداتی از چین یا ازبکستان استفاده می‌کنند، موجب افزایش قیمت تمام‌شده و کاهش قدرت رقابت در بازار‌های جهانی شده است. 

رئیس کمیسیون فرش، هنر و صنایع دستی اتاق بازرگانی ایران تاکید کرد: گرانی ابریشم مرغوب چینی در برخی موارد تولیدکنندگان را به استفاده از مواد اولیه با کیفیت پایین‌تر سوق می‌دهد که این موضوع به کاهش کیفیت و تضعیف جایگاه برند فرش ایرانی منجر می‌شود.

میری با اشاره به چالش‌های برندسازی و فاصله گرفتن از استاندارد‌های جهانی اظهار کرد: کاهش توان مالی شرکت‌ها، امکان حضور در رویداد‌های بین‌المللی و فعالیت‌های حرفه‌ای برندسازی را محدود کرده است. 

وی تصریح کرد: در شرایطی که شرکت‌ها برای بقا تلاش می‌کنند، پرداختن به موضوعات راهبردی مانند برندینگ دشوار می‌شود، در حالی که برندسازی امروز یک ضرورت برای رقابت در بازار‌های داخلی و خارجی است.