محرومیت کودکان فلسطینی از حق تحصیل؛ خطر پیدایش نسل گم‌شده

یک مطالعه هشدار داده است که کودکان ساکن غزه به دلیل ترکیبی از همه‌گیری کرونا، جنگ رژیم صهیونیستی و آسیب‌های روحی و سوءتغذیه ناشی از آن، در معرض خطر بالای از دست دادن آموزش هستند.

محققان دانشگاه کمبریج دریافتند که این درگیری به از بین بردن حق آموزش کودکان نزدیک شده است.

این گزارش که در ادامه مطالعه مشابهی در سال ۲۰۲۴ منتشر شده است، تحلیلی از تاثیر بیش از ۲ سال جنگ در غزه و همچنین تشدید خشونت در کرانه باختری اشغالی ارائه می‌دهد.

حدود ۱.۵ میلیون کودک ۶ تا ۱۵ ساله در غزه و سرزمین‌های اشغالی زندگی می‌کنند. در این گزارش آمده است که تحصیل بیش از ۷۴۰ هزار دانش‌آموز به‌شدت مختل شده و زندگی ۲۷ هزار آموزگار تحت تاثیر قرار گرفته است.

این گزارش هشدار می‌دهد که به دلیل ترکیبی از اثر‌های جسمی و روانی جنگ و همچنین تخریب مدارس، خطر جدی پیدایش نسلی «گم‌شده» در غزه وجود دارد.

محققان گفتند، حتی اگر آتش‌بس برقرار شود، بازیابی یادگیری بیش از جبران زمان از دست رفته به دلیل اثر‌های ترکیبی تروما و گرسنگی طول خواهد کشید.

این مطالعه تخمین می‌زند که کودکان غزه به‌دلیل تعطیلی مکرر مدارس از سال ۲۰۲۰ (ابتدا به دلیل کرونا و سپس جنگ) معادل ۵ سال از آموزش خود را از دست داده‌اند.

اگرچه اقدام‌های موقت و آموزش از راه دور توسط آژانس پناهندگان فلسطینی سازمان ملل (UNRWA) و وزارت آموزش غزه ارائه شده است، اما این اقدام‌ها به‌دلیل ادامه جنگ و کشتار، زیرساخت‌های آسیب‌دیده و کمبود مزمن منابع با مانع مواجه شده‌اند.

نویسندگان محاسبه می‌کنند که اگر مدارس تا سپتامبر ۲۰۲۷ (شهریور/مهر ۱۴۰۶) تعطیل بمانند، بسیاری از نوجوانان یک دهه کامل از سطح تحصیلی مورد انتظار خود عقب خواهند ماند.آنها همچنین تخمین می‌زنند که کودکان در کرانه باختری دست‌کم ۲.۵ سال از تحصیل خود را از دست داده‌اند، زیرا مدارس نیز به صورت پراکنده تعطیل شده‌اند.

این مطالعه می‌گوید که نیاز مبرمی به کمک‌های بین‌المللی مرتبط با آموزش در غزه برای رسیدگی به خسارت‌های شدید آموزشی و اثر‌های روانی درگیری وجود دارد.

مطالعه یادشده اضافه کرد که رژیم صهیونیستی از ورود مواد آموزشی و تفریحی به غزه جلوگیری می‌کند، زیرا آنها را به‌عنوان کالا‌های بشردوستانه طبقه‌بندی نمی‌کند.

محققان هزینه بازیابی آموزش را ۱.۳۸ میلیارد دلار محاسبه کردند. همه مدارس در شمال غزه و رفح آسیب دیده‌اند، ۹۸.۴ درصد از ساختمان‌های مدارس در خان‍یونس آسیب دیده‌اند و در شهر غزه این میزان ۹۳.۳ درصد است. بسیاری از ساختمان‌های مدارس که تخریب نشده بودند، توسط خانواده‌های آواره به‌عنوان سرپناه استفاده می‌شدند.

با جابه‌جایی اجباری جمعیت در غزه، چه در طول حمله‌های قبلی به سمت جنوب و چه پس از آتش‌بس به سمت شمال، این موضوع همچنین باعث گسترش امکانات موقت می‌شود، به این معنی که آموزش با وجود اتصال ناپایدار اینترنت به صورت آنلاین انجام می‌شود.

محققان گفتند که آموزش و پرورش تا آینده‌ای قابل پیش‌بینی به کمک‌های خارجی وابسته خواهد بود و اضافه کردند که از ۲۳۰.۳ میلیون دلار درخواستی دفتر امور بشردوستانه سازمان ملل (OCHA) برای آموزش در سال ۲۰۲۵، تنها ۵.۷ درصد تا ماه جولای (تیر/مرداد) تامین شده که معادل حدود ۹ دلار به ازای هر کودک است.

این مطالعه توسط محققان مرکز تحقیقات دسترسی عادلانه و یادگیری (مرکز REAL) در دانشگاه کمبریج و مرکز مطالعات لبنان، با همکاری آژانس پناهندگان فلسطینی سازمان ملل انجام شده است. این مطالعه براساس داده‌های آژانس‌های سازمان ملل، خیریه‌ها و سازمان‌های غیردولتی، در کنار مصاحبه با کارکنان سازمان‌های امدادی، مقام‌های دولتی، آموزگاران و دانش‌آموزان انجام شده است.

مها شعیب، مدیر مرکز مطالعات لبنان، گفت: آموزش و خدمات کودکان را نمی‌توان به‌عنوان یک موضوع فرعی در نظر گرفت. آنها منبع حیاتی ثبات و مراقبت هستند.

این گزارش هشدار می‌دهد که بسیاری از کودکان برای یادگیری یا بازی بسیار ضعیف رها شده‌اند.

در کنار شواهدی از سیستم آموزشی متلاشی شده، این گزارش شرح می‌دهد که چگونه جنگ، گرسنگی و آسیب‌های روحی هرگونه حس کودکی عادی را از بین برده است.

پائولین رز، مدیر مرکز REAL، گفت: یک سال پیش گفتیم که آموزش مورد حمله قرار گرفته است؛ اکنون زندگی کودکان در آستانه فروپاشی کامل است. فلسطینی‌ها در طول این جنگ وحشتناک اشتیاق فوق‌العاده‌ای برای آموزش نشان داده‌اند، اما از دست دادن امیدی که کودکان و نوجوانان ابراز می‌کنند باید یک پرچم قرمز بزرگ برای جامعه بین‌المللی باشد. ما باید برای حمایت از آنها کار‌های بیشتری انجام دهیم و نمی‌توانیم صبر کنیم.

یک کارشناس آموزش در دانشگاه کمبریج، گفت که آموزگاران و مشاوران، پایداری و تعهد خود را برای حفظ هویت فلسطینی از طریق آموزش نشان می‌دهند، اما هشدار داد که میزان نیاز بسیار زیاد است.

او گفت: هزاران آموزگار جدید برای جایگزینی آموزگاران از دست رفته یا برای پشتیبانی از بهبود کامل آموزش مورد نیاز خواهد بود. سرمایه‌گذاری روی آموزگاران برای بازسازی و احیای آموزش در فلسطین بسیار مهم است.

دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل گزارش کرد که تا اول اکتبر ۲۰۲۵ (مهر ۱۴۰۴) بیش از ۱۸ هزار دانش‌آموز و ۷۸۰ کارمند آموزشی در غزه به شهادت رسیده‌اند. همچنین ۲۶ هزار و ۳۹۱ دانش‌آموز و ۳ هزار و ۲۱۱ آموزگار مجروح شده‌اند. حدود ۱۳ هزار کودک در این منطقه محاصره‌شده به دلیل سوءتغذیه حاد تحت درمان قرار گرفته‌اند، در حالی که ۱۴۷ نفر جان خود را از دست داده‌اند.