پزشکیان: نارضایتی مردم از نظام اداری را باید صادقانه بپذیریم و در رفتار و مدیریت خود اصلاح ایجاد کنیم

 مسعود پزشکیان شامگاه پنجشنبه ۲۳ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ در جلسه شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان گلستان، با تأکید بر ضرورت واقع‌بینی در ارزیابی عملکرد دستگاه‌های اجرایی، اظهار داشت: درباره آمار‌ها و اعداد و ارقام باید توجه داشت که نتایج هر ارزیابی تابع نوع سؤال، جامعه آماری و روش نمونه‌گیری است و ممکن است نتایج متفاوتی به دست آید. اما فارغ از اختلاف در ارقام، آنچه مسلم است وجود سطحی از نارضایتی نسبت به نظام اداری کشور است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت.

رئیس‌جمهور با بیان اینکه دولت مسئول مستقیم ارائه خدمات به مردم است، تصریح کرد: اگر مردم از عملکرد دولت ناراضی‌اند، این موضوع پیش از هر چیز متوجه ما و مدیران اجرایی است. ما برای خدمت به مردم مسئولیت پذیرفته‌ایم و نمی‌توانیم مشکلات را به بیرون از مجموعه خود نسبت دهیم. اگر خدمات به‌درستی و با کیفیت مطلوب ارائه شود، نارضایتی‌ها کاهش خواهد یافت.

پزشکیان با اشاره به برخی رخداد‌های اجتماعی اخیر افزود: بدون تردید عوامل خارجی از جمله رژیم صهیونیستی و آمریکا تلاش می‌کنند بر بستر مشکلات داخلی سوار شوند؛ اما اگر زمینه‌ای از نارضایتی وجود نداشته باشد، امکان سوءاستفاده نیز فراهم نمی‌شود؛ بنابراین باید پیش از هر چیز، زمینه‌ها را در داخل اصلاح کنیم.

رئیس جمهور با استناد به این بیت که «آینه گر روی تو بنمود راست، خود شکن، آینه شکستن خطاست» تأکید کرد: به جای انکار واقعیت‌ها یا تخطئه منتقدان، باید با شجاعت عملکرد خود را بازبینی کنیم. آمار‌های حوزه‌های مختلف از جمله بهداشت، درمان و آموزش‌وپرورش نشان می‌دهد رضایتمندی مردم در سطح مطلوبی نیست و این موضوع نیازمند اصلاح جدی در شیوه مدیریت و ارائه خدمات است.

پزشکیان خطاب به مدیران استان گفت: بسیاری از اقدامات اصلاحی نیازمند تصمیمات کلان در تهران نیست. نحوه پاسخگویی محترمانه، رفتار منطقی و تلاش واقعی برای حل مشکل مردم، هزینه‌ای در بر ندارد و به نوع نگاه و شیوه برخورد مدیران بازمی‌گردد.

رئیس جمهور در تبیین اهمیت رفتار سازمانی به تجربه خود در حوزه درمان اشاره کرد و گفت: گاه تمام تلاش خود را برای نجات بیمار به کار می‌گرفتیم، اما نتیجه حاصل نمی‌شد؛ با این حال خانواده بیمار قدردان بودند، زیرا صداقت و تلاش را می‌دیدند. در مقابل، مواردی پیش می‌آمد که درمان موفق بود، اما به دلیل بی‌توجهی در پاسخگویی و برخورد نامناسب، نارضایتی ایجاد می‌شد. مردم پیش از هر چیز انتظار احترام، توضیح روشن و احساس همراهی دارند.

پزشکیان تأکید کرد: نمی‌توان‌پذیرفت که ما خدمت ارائه دهیم، اما مردم ناراضی باشند؛ این نشان می‌دهد در جایی از مسیر دچار اشکال هستیم. کارمندان و مدیران اجرایی نمایندگان دولت در برابر مردم‌اند و باید پاسخگوی عملکرد خود باشند.

رئیس‌جمهور با اشاره به برخی گلایه‌ها درباره دریافت‌های غیرقانونی و پدیده‌هایی نظیر «زیرمیزی» گفت: اگر چنین تخلفاتی رخ می‌دهد، از درون مجموعه ماست و باید با آن برخورد شود. نمی‌توان هم در درون سیستم مرتکب خطا شد و هم در بیرون از آن، دولت را مقصر جلوه داد. دولت مجموعه‌ای از همین مدیران و کارکنان است و اصلاح از درون آغاز می‌شود.

رئیس جمهور خاطرنشان کرد: مردم زمانی که ببینند مسئولان با تمام توان در حال تلاش‌اند، حتی اگر محدودیت منابع مانع حل کامل مشکلات شود، همراهی و قدردانی خواهند کرد. آنچه موجب نارضایتی می‌شود، احساس بی‌تفاوتی، بی‌توجهی یا نبود صداقت در برخورد است.

پزشکیان با دعوت از مدیران به خودارزیابی مستمر تصریح کرد: نباید از دیدن واقعیت‌ها هراس داشت؛ آنچه خطرناک است، پرده کشیدن بر واقعیت و نادیده گرفتن اشکالات است. اصلاح مدیریت و ارتقای کیفیت پاسخگویی به مردم، ضرورتی انکارناپذیر برای تقویت سرمایه اجتماعی و پیشبرد اهداف توسعه‌ای کشور است.

رئیس‌جمهور در ادامه سخنان خود با اشاره به موضوع مدیریت فضای مجازی، اظهار داشت: در مقاطع مختلف، حتی در دیدار با مقام معظم رهبری نیز عرض کرده‌ام که صرف فیلتر کردن یک پلتفرم، به معنای حل مسئله نیست. گاهی ما با اعمال محدودیت، تصور می‌کنیم موضوع را مدیریت کرده‌ایم، در حالی که واقعیت اجتماعی همچنان وجود دارد و کاربران با استفاده از ابزار‌های دور زدن محدودیت‌ها به همان فضا‌ها دسترسی پیدا می‌کنند؛ چه‌بسا با آسیب‌های بیشتر.

پزشکیان افزود: اگر واقعیتی در جامعه وجود دارد، نمی‌توان با نادیده گرفتن یا پوشاندن آن، مسئله را حل‌شده تلقی کرد. وقتی با پدیده‌ای مواجه می‌شویم و از دیدن آن پرهیز می‌کنیم، در مقطعی ناگهان با پیامد‌های آن روبه‌رو می‌شویم و می‌پرسیم چرا چنین شد. در حالی که باید از ابتدا با واقعیت مواجه می‌شدیم، آن را می‌دیدیم و برای آن راه‌حل پیدا می‌کردیم.

رئیس جمهور با اشاره به گسترش استفاده از فیلترشکن‌ها در میان اقشار مختلف جامعه تصریح کرد: امروز بخش قابل توجهی از کاربران، حتی در میان جوانان مذهبی، از ابزار‌های عبور از فیلترینگ استفاده می‌کنند. در این میان، گردش مالی قابل توجهی نیز در حوزه فروش وی‌پی‌ان شکل گرفته که ارقام آن قابل تأمل است (سالانه ۳۰ همت). این نشان می‌دهد که مسئله را نمی‌توان صرفاً با اعمال محدودیت‌های ظاهری حل کرد؛ بلکه باید با نگاه واقع‌بینانه و اصلاحی به آن پرداخت.

پزشکیان تأکید کرد: هیچ‌کس نگفته است که نمی‌توان در همین فضای مجازی، از حق، عدالت و ارزش‌ها دفاع کرد و با نسل جوان ارتباط مؤثر برقرار ساخت. اگر مدیران و مسئولان الگوی صداقت، انصاف و کارآمدی باشند، نه‌تنها از نقد هراسی نخواهند داشت، بلکه نقد را فرصتی برای اصلاح می‌دانند.

رئیس جمهور با بیان اینکه نقدپذیری از اصول حکمرانی مطلوب است، گفت: چرا باید از شنیدن نقد واهمه داشته باشیم؟ اگر اشکالی وجود دارد، باید شنید و اصلاح کرد. جلوگیری از بیان انتقاد، راه‌حل نیست. مدیران نباید به دنبال تمجید و تعریف باشند، بلکه باید زمینه‌ای فراهم کنند که سخن حق - حتی اگر تلخ باشد- به آنان گفته شود.

پزشکیان با اشاره به توصیه‌های امیرالمؤمنین علی (ع) به مالک اشتر افزود: در آموزه‌های دینی ما تأکید شده است که نزدیک‌ترین افراد به حاکم باید کسانی باشند که حق را - حتی اگر تلخ باشد - بی‌پروا بیان کنند، نه آنان که صرفاً به مدح و ستایش بپردازند. اگر شنیدن حق برای کسی سنگین باشد، عمل به آن به‌مراتب دشوارتر خواهد بود.

رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه رضایت مردم از مسیر رضایت درونی سازمان‌ها می‌گذرد، تصریح کرد: تا زمانی که کارکنان و بدنه اجرایی از شرایط کاری و نحوه مدیریت رضایت نداشته باشند، انتظار جلب رضایت عمومی واقع‌بینانه نیست. مدیران باید از درون مجموعه خود آغاز کنند؛ با رعایت عدالت، پرهیز از رفتار‌های سلیقه‌ای و جناحی، و میدان دادن به نیرو‌های توانمند.

پزشکیان افزود: اگر به دنبال دفاع از حق و حمایت از مظلومان هستیم، میدان عمل در همین مناطق و در میان همین مردم است. خدمت صادقانه، اجرای مصوبات و پرهیز از وعده‌های بی‌عمل، معیار سنجش صداقت ماست.

رئیس جمهور با استناد به آیه شریفه «لِمَ تَقولونَ ما لا تَفعَلون»، خاطرنشان کرد: خداوند وعده‌های بی‌عمل را نکوهش کرده است. دولت مصمم است آنچه را تصویب و اعلام می‌کند، تا حد امکان اجرا کند و از بیان سخنانی که پشتوانه اجرایی ندارد پرهیز نماید. اصل بر آن است که گفتار و کردار مسئولان با یکدیگر منطبق باشد و اعتماد عمومی از رهگذر صداقت و عمل تقویت شود.

پزشکیان در ادامه با اشاره به برخی مطالبات مطرح‌شده در جلسه، از جمله موضوع جزیره، طرح پتروشیمی و پروژه‌های مرتبط با کریدورها، تأکید کرد: آنچه تاکنون از سوی دولت تعهد شده، در چارچوب توان مالی کشور پیگیری و اجرا شده است. در خصوص کریدور‌ها نیز اعتبارات مشخصی پیش‌بینی شده و این موضوع به‌صورت ویژه در دستور کار قرار دارد. درباره جزیره و طرح پتروشیمی نیز مسایل باید با دقت بررسی شود تا مشخص گردد گره کار دقیقاً در کجاست و چه اقدام عملی می‌توان انجام داد.

رئیس جمهور با اشاره به موضوع سهامداران برخی طرح‌ها اظهار داشت: اگر ده‌ها هزار نفر بر اساس تعهدات رسمی سهامدار شده‌اند، وفای به عهد یک اصل اساسی و غیرقابل چشم‌پوشی است. در آموزه‌های دینی نیز بر پایبندی به پیمان تأکید فراوان شده و حتی در روابط با دشمنان نیز شکستن عهد نکوهش شده است. چگونه می‌توان پذیرفت که ما پیمان ببندیم، اما به آن عمل نکنیم؟ بخش مهمی از نارضایتی‌های مردم نیز ناشی از همین فاصله میان وعده و عمل است. یا نباید وعده داد، یا اگر وعده‌ای داده شد باید تا پایان بر آن ایستاد؛ و دولت خود را متعهد به این اصل می‌داند.

پزشکیان با اشاره به انباشت پروژه‌های نیمه‌تمام از سال‌های گذشته افزود: طی دو دهه گذشته حجم عظیمی از پروژه‌ها بدون تأمین منابع پایدار کلنگ‌زنی شده و امروز با تعهداتی مواجه هستیم که اجرای کامل آنها نیازمند منابعی بالغ بر میلیون‌ها میلیارد تومان است. نمی‌توان بدون پشتوانه مالی پروژه تعریف کرد و سال‌ها آن را معطل گذاشت. این شیوه نه‌تنها موجب اتلاف منابع می‌شود، بلکه اعتماد عمومی را نیز خدشه‌دار می‌کند.

رئیس‌جمهور تصریح کرد: دولت‌ها نباید بیش از توان مالی خود تعهد ایجاد کنند. امضای صد‌ها پروژه بدون پیش‌بینی منابع، نتیجه‌ای جز تورم، بدهی انباشته و نارضایتی عمومی ندارد. امروز نیز یکی از ریشه‌های تورم، ایجاد هزینه‌های بدون پشتوانه و تأمین آن از طریق خلق پول است؛ روندی که بیشترین فشار را بر دهک‌های پایین جامعه وارد می‌کند.

پزشکیان در پاسخ به برخی اظهارات درباره نقش قرارگاه‌ها در اجرای پروژه‌ها گفت: هر نهادی که در کشور پروژه‌ای اجرا می‌کند، در قالب قرارداد با دولت فعالیت می‌کند و منابع آن نیز از محل اعتبارات عمومی تأمین می‌شود. تفکیک میان دولت و پیمانکاران به‌گونه‌ای که گویی دو مجموعه مستقل‌اند، صحیح نیست. اگر پرداخت‌ها با تأخیر انجام شده، این مسئله تنها محدود به یک مجموعه خاص نبوده و بسیاری از پیمانکاران در حوزه‌های مختلف با مطالبات معوق مواجه‌اند؛ مشکلی که ریشه در ساختار بودجه‌ای سال‌های گذشته دارد.

رئیس جمهور تأکید کرد: رویکرد دولت آن است که به اندازه منابع موجود تعهد ایجاد کند و پروژه‌ای را آغاز نکند مگر آنکه امکان تأمین مالی آن فراهم باشد. مصوباتی که امروز اعلام می‌شود، باید در بازه زمانی مشخص و با منابع پیش‌بینی‌شده به سرانجام برسد.

 پزشکیان با اشاره به نمونه‌هایی از پروژه‌های نیمه‌تمام در کشور افزود: نمی‌توان طرحی را با هزینه‌ای مشخص آغاز کرد و سال‌ها به دلیل نبود اعتبار آن را معطل گذاشت و سپس از دولت‌های بعدی مطالبه اجرای فوری داشت. اگر منابع استان محدود است، باید در همان چارچوب برنامه‌ریزی کرد و اولویت‌بندی انجام داد. دولت آمادگی دارد با همکاری استانداری و نمایندگان، اولویت‌ها را بازتنظیم کند، اما ایجاد انتظار فراتر از توان مالی کشور، به صلاح نیست.

رئیس جمهور خاطرنشان کرد: دولت مصمم است پروژه‌های اولویت‌دار از جمله طرح‌های مرتبط با پتروشیمی و زیرساخت‌های حمل‌ونقل را با بررسی دقیق منابع، در اولویت اجرا قرار دهد. با این حال، اصل اساسی آن است که وعده‌ای داده نشود مگر آنکه پشتوانه اجرایی آن فراهم باشد؛ چرا که اعتماد مردم بزرگ‌ترین سرمایه کشور است و حفظ آن در گرو صداقت در گفتار و التزام در عمل خواهد بود.