میدان گازی توس؛ وقتی تلاش متخصصان ایرانی با پایداری انرژی و ایجاد اشتغال پیوند می‌خورد

در سرمای زمستانی سرخس و در چند کیلومتری مرز، شعله‌های نخستین تولید گاز از میدان توس روشن شد؛ میدانی که پس از دهه‌ها وقفه، حالا به یکی از پشتوانه‌های جدید تأمین انرژی شمال‌شرق کشور تبدیل شده است.

در حاشیه شهرستان سرخس، جایی که دکل‌های حفاری در دل دشت‌های مرزی قد کشیده‌اند، میدان گازی توس امروز به نماد بازگشت توسعه به شمال‌شرق کشور بدل شده است. 

در جریان بازدید میدانی خبرنگاران از میدان گازی توس، فعالیت کارگاه‌های حفاری و تأسیسات سطح‌الارضی از نزدیک مشاهده شد؛ جایی که دکل‌ها در سرمای زمستانی سرخس همچنان فعال‌اند و روند تولید گاز با نظارت تیم‌های فنی در حال انجام است. 

صدای تجهیزات و رفت‌وآمد نیرو‌های عملیاتی، تصویری زنده از پروژه‌ای ارائه می‌داد که پس از سال‌ها وقفه، اکنون به مرحله بهره‌برداری رسیده است.

خبرنگاران در این بازدید، ضمن حضور در بخش‌های مختلف پروژه از جمله محل چاه‌های حفاری‌شده و مسیر خطوط انتقال، در جریان جزئیات روند تولید و انتقال گاز به پالایشگاه شهید هاشمی‌نژاد مشهد قرار گرفتند.مسئولان حاضر در محل، این میدان را یکی از نقاط کلیدی برای تقویت پایداری شبکه گاز شمال‌شرق کشور دانستند و تأکید کردند که ورود توس به مدار تولید، نقش مهمی در عبور از روز‌های اوج مصرف زمستانی خواهد داشت.

این میدان که در فاصله حدود ۱۰۰ کیلومتری مشهد و نزدیک به پالایشگاه شهید هاشمی‌نژاد مشهد قرار دارد، با ذخایر درجای حدود ۵۸ میلیارد مترمکعب، نقش مهمی در توازن گاز منطقه ایفا می‌کند.بهره‌برداری رسمی از فاز نخست این پروژه، روز دوشنبه ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ با فرمان ویدیوکنفرانسی رئیس‌جمهور و حضور مقامات وزارت نفت انجام شد.

توسعه میدان گازی توس زودتر از موعد 

عملیات توسعه میدان گازی توس از سال ۱۴۰۲ آغاز شد. به گفته عوامل اجرایی، شتاب گرفتن فعالیت‌ها در دولت چهاردهم باعث شد پروژه‌ای که برای سال ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی شده بود، زودتر به خط پایان برسد.چهار حلقه چاه با عمق میانگین ۳۷۰۰ متر حفاری و تکمیل شده و تأسیسات سطح‌الارضی در کنار خطوط لوله جمع‌آوری ۴ و ۶ اینچ، گاز تولیدی را به خط انتقال اصلی ۱۶ اینچ می‌رساند؛ خطی که گاز را در مسیر حدود ۴۰ کیلومتری به پالایشگاه منتقل می‌کند.گاز ترش پس از اندازه‌گیری دقیق، با فشار ۷۶ بار تحویل پالایشگاه شده و پس از فرآورش، وارد شبکه سراسری می‌شود.

ظرفیت میدان گازی توس به ۳ میلیون مترمکعب می‌رسد

بر اساس اعلام مدیران پروژه در محل، با تکمیل حدود ۲۰۰ متر حفاری باقی‌مانده چاه دوم، طی ۲ تا ۳ هفته آینده تولید افزایش خواهد یافت و در بازه ۲ تا ۳ ماهه، ظرفیت فاز نخست به ۳ میلیون مترمکعب در روز می‌رسد.

در افق بعدی، فاز دوم میدان با هدف تولید روزانه ۵ میلیون مترمکعب گاز در دستور کار قرار دارد.شمال‌شرق کشور همواره یکی از آسیب‌پذیرترین نقاط شبکه گاز بوده است؛ فاصله زیاد از منابع جنوبی و افزایش مصرف زمستانی، این منطقه را با اُفت فشار و حتی وابستگی به واردات گاز مواجه کرده بود.

اکنون ورود گاز توس به مدار تولید، بخشی از کمبود خوراک پالایشگاه را جبران کرده و پایداری شبکه را در روز‌های اوج مصرف تقویت کرده است؛ موضوعی که به گفته مسئولان، نقش مؤثری در جلوگیری از قطع گاز خانگی داشته است.

سرمایه‌گذاری حدود ۱۲۰ میلیون یورویی این طرح از منابع داخلی تأمین شده و بیش از ۹۵ درصد تجهیزات با تکیه بر توان صنایع داخلی ساخته شده است.

در محوطه کارگاهی پروژه، نیرو‌های بومی و متخصصان داخلی در کنار هم فعالیت دارند؛ نتیجه این همکاری، ایجاد اشتغال مستقیم برای حدود ۱۸۰ نفر و اشتغال غیرمستقیم برای بیش از هزار نفر بوده است.

تأمین تجهیزات؛ گره اصلی توسعه میدان گازی توس

میدان گازی توس، در کنار میادین دی و خارتنگ، از نخستین پروژه‌های مخرن جوان (گرین‌فیلد) شمال‌شرق کشور پس از سال‌ها وقفه به‌شمار می‌رود. 

اجرای اقتصادی، زمان‌بندی فشرده و تولید زودهنگام، این میدان را به نمونه‌ای موفق از توسعه متکی بر توان داخلی تبدیل کرده است؛ پروژه‌ای که حالا در سرمای سرخس، گرمای پایداری را به شبکه گاز کشور تزریق می‌کند.

علیرضا شریعتی، مدیر مهندسی پروژه‌های شرق کشور در شرکت نفت مناطق مرکزی ایران در گفت‌و‌گو با میزان در توضیح موانع اصلی پروژه توسعه میدان گازی توس اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین موانع پیش‌روی این پروژه، موضوع تأمین کالا و تجهیزات مورد نیاز بوده است؛ مسئله‌ای که با توجه به تحریم‌های اعمال‌شده علیه کشور، خرید و تهیه اقلام پروژه را با مشکلات جدی مواجه کرد.

وی با اشاره به وابستگی بخشی از تجهیزات به منابع خارجی اظهار کرد: بخشی از کالا‌های مورد نیاز پروژه باید از خارج از کشور تأمین می‌شد، اما در عین حال تلاش گسترده‌ای صورت گرفت تا بخش عمده تجهیزات و اقلام مورد استفاده از ظرفیت‌های داخلی تهیه شود.

مدیر مهندسی پروژه‌های شرق کشور در شرکت نفت مناطق مرکزی ایران تصریح کرد: به‌دلیل محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، تأمین برخی کالا‌های خارجی با دشواری همراه شد، اما با برنامه‌ریزی دقیق، تلاش شبانه‌روزی و مدیریت چالش‌ها، این موانع برطرف شد و پروژه به مرحله اجرا و بهره‌برداری رسید.

تولید یک چاه در ۱۶ ماه محقق شد

شریعتی با تأکید بر نقش توان داخلی در تسریع روند توسعه این میدان اظهار کرد: اگر قرار بود پروژه با کمک شرکت‌های خارجی انجام شود، حداقل ۴۸ ماه زمان نیاز داشت، اما با اتکا به توان داخلی و مدیریت فشرده اجرایی، توانستیم در مدت ۱۶ ماه یکی از چاه‌های میدان را به تولید برسانیم.

وی تاکید کرد: در حال حاضر تولید این چاه به حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار مترمکعب گاز در روز رسیده است که گام مهمی در مسیر افزایش ظرفیت تولید گاز در شمال شرق کشور محسوب می‌شود.