رونمایی از کتاب «مکتب امام راحل و شهید» با حضور چهره‌های فرهنگی و علمی

مراسم رونمایی از کتاب «مکتب امام راحل و شهید» با حضور حجت‌الاسلام محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی؛ حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ حسین بغدادی، یکی از نویسندگان کتاب؛ و حجت‌الاسلام سید علی موسوی، مدیر پژوهشکده باقرالعلوم در دفتر مرکز سازمان تبلیغات اسلامی برگزار شد‌.

«مکتب امام راحل و شهید» تازه‌ترین اثر پژوهشکده باقرالعلوم علیه‌السلام روایتی از امتداد فکری است که از اندیشه‌های امام خمینی آغاز شده و در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب تداوم پیدا کرده‌است. نویسندگان این اثر تلاش کرده‌اند با گردآوری و سازمان‌دهی مهم‌ترین مبانی نظری و راهبردی انقلاب اسلامی، تصویری جامع از مکتب امام در عرصه اندیشه و عمل ارائه دهند.

مکتب امام؛ فراتر از مجموعه اندیشه‌ها

حجت‌الاسلام محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، گفت: از شبی که این اثر را در حرم حضرت معصومه سلام الله علیها دریافت کردم، در این ایام شلوغ و پرمشغله از حداقل فرصتها استفاده کردم تا این اثر را با عشق و اشتیاق مطالعه کنم.

وی عنوان کرد: ما مکتب امام را یک روایت تازه و پیش‌برنده از حقیقت اسلام ناب می‌دانیم و به دنبال آن هستیم که در میان این شلوغی‌ها و محدودیت‌ها، سخن تازه‌ای گفته شود تا «دو جهان تازه شود.» امید ما این است که برترین اهل دقت و اهل کاوش از میان علما وارد وادی مکتب امام شوند و در این مسیر متعالی قدم‌های تازه‌ای بردارند.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: با دقت در بیانات حضرت امام می‌توان مکتب را تبیین کرد، اما خود انسان نیز جزئی از این مکتب است. همان‌گونه که اسلام تنها مجموعه آموزه‌ها نیست، بلکه پیامبر اکرم نیز جزئی از اسلام است، در مکتب امام نیز خود وجود امام جزئی از این مکتب است.

وی ادامه داد: این اندیشه‌ها حول حقیقت، شخصیت، اراده و وجود او شکل گرفته‌اند و در توصیف این مکتب باید خود این فرد را توصیف، ستود و تحلیل کرد. مکتب امیرالمؤمنین نیز صرفاً مجموعه روایات نیست، بلکه همه کنش‌ها، تصرفات و سیره ایشان در آن دخیل است.

وی افزود: اگر پیام‌ها، سخنرانی‌ها، کتاب‌ها و مکتوبات امام را مرور کنیم خوب است، اما نباید به آن‌ها بسنده کرد؛ باید شخصیت، منطق رفتاری، انتخاب‌ها و عظمت وجودی ایشان نیز دیده شود. تنها نظرات و مکتوبات مهم نیست، بلکه اراده‌ها، نیت‌ها، آرزوها، اقدامات عملی، حتی اخم و لبخند امام نیز جزئی از مکتب است. در آثار پژوهشی آینده باید این نگاه جامع‌تر شود.

رئیس سازمان تبلیغات اسلامی ادامه داد: گاهی درباره مبانی عرفانی و فلسفی مکتب امام سخن می‌گوییم، اما مهم‌تر این است که عظمت این انسان‌های بزرگ در پهنه‌ی تاریخ مورد دقت قرار گیرند. رهبر شهید انقلاب درباره امام فرمودند که امام به همه فهماند تا آستانه مرزهای عصمت پیش رفتن افسانه نیست، و این ستودن خودِ شخصیت چنین انسانی نیز جزئی از فهم مکتب امام است.

وی اشاره کرد: امام صرفاً نظریه‌پرداز نبود که فقط مکتوباتی ارائه کرده باشد؛ زیستن او منشأ الهام در استنباط نظریه است. رهبر شهید انقلاب نیز تبیین‌گر قهار و کم‌نظیر مکتب امام بودند. ایشان در تبیین ظفرمند بودند. حضرت آقا تنها به توصیف مکتب امام بسنده نمی‌کردند بلکه گاهی  توصیف خود امام بود که به عظمت‌های وجودی، سعه صدر، شجاعت و ویژگی‌های شخصیتی ایشان می‌پرداختند که قطعا ریشه‌های معرفتی دارد. اکنون نوبت آن است که وجود خود آقا توصیف شود.

حجت‌الاسلام قمی گفت: برای کسانی که حلاوت مکتب امام را چشیده‌اند، این کتاب را برای خواندن توصیه می‌کنم و خودم هم به شخصه از مطالعه این اثر لذت می‌برم؛ چرا که پیوند مباحث مفهومی و عملی امام عزیز را در آن می‌بینم. طرح‌هایی که در دوران حیات امام شکل گرفته و به رفتار، حکمرانی و انتخاب‌های خاص منجر شده، برای من بسیار شورانگیز است.

وی همچنین افزود: این متن حاصل رفت‌وآمدها و گفت‌وگوها با دانشجویان است و در آن نوعی ورزیدگی دیده می‌شود که در متن هویداست. امید ما این است که این مسیر با جدیت دنبال شود؛ کار دقیق علمی و پژوهشی در باب مکتب امام ضروری است. این کار تنها برای پژوهشگران نیست، بلکه برای همه علاقه‌مندان باید قابل استفاده باشد تا فهم عمیق‌تر و حرکت جمعی بهتری شکل بگیرد. انتظار می‌رود این خط با جدیت ادامه پیدا کند و ما نیز با افتخار خادم در پژوهش، تولید و تبیین مکتب امام باشیم.

توحید؛ محور تمدن‌سازی در مکتب امام

حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در آیین رونمایی از کتاب «مکتب امام راحل و شهید»، آن را تلاشی ارزشمند برای صورت‌بندی منسجم منظومه فکری امام خمینی و رهبر شهید انقلاب دانست و تأکید کرد که یکی از مهم‌ترین مزیت‌های این کتاب، عبور از سطح مباحث صرفا نظری و ورود به عرصه راهبرد، تمدن‌سازی و الگوی عمل اجتماعی است.

وی با اشاره به ساختار نظام‌مند، فرایندی و در عین حال تلفیقی از مباحث انتزاعی و انضمامی این کتاب گفت: نویسندگان این اثر توانسته‌اند میان مفاهیم بنیادینی چون توحید، عقلانیت، عدالت و اسلام ناب با عرصه‌های عینی حکمرانی و تمدن‌سازی پیوند برقرار کنند.

وی آغاز کتاب با موضوع نبرد حق و باطل و طرح مسئله زمینه‌سازی ظهور را از نقاط قوت این اثر برشمرد و اظهار کرد: کتاب از همان صفحات ابتدایی مخاطب را با این پرسش اساسی مواجه می‌کند که مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی چیست و مکتب امام چه نقشی در این فرآیند ایفا می‌کند.

به اعتقاد خسروپناه، تأکید کتاب بر توحید به‌عنوان رکن اصلی مکتب امام و تبیین تفاوت میان فهم ناب توحیدی و قرائت‌های تحریف‌شده از دین، از مهم‌ترین دستاوردهای محتوایی اثر است. و توحید صرفا یک اصل اعتقادی در نظر گرفته نشده، بلکه به‌عنوان روح حاکم بر تمامی اجزای مکتب و مبنای شکل‌گیری انسان‌شناسی، جامعه‌سازی و تمدن‌سازی اسلامی مورد توجه قرار گرفته است.

مکتب امام؛ امتداد تجربه‌های علمی و آموزشی

حجت‌الاسلام سید علی موسوی، مدیر پژوهشکده باقرالعلوم که کار نشر این اثر را عهده‌دار است، در سخنان خود ضمن تبیین جایگاه کتاب «مکتب امام راحل و شهید»، این اثر را نه صرفاً یک محصول پژوهشی، بلکه نتیجه یک مسیر فکری، تربیتی و نهادی دانست که طی سال‌های اخیر در حوزه علمیه و مجموعه‌های علمی وابسته به آن شکل گرفته است.

وی با اشاره به اینکه یکی از مهم‌ترین ثمرات تحقق مکتب امام در عرصه اجتماعی، تربیت و ظهور شخصیت‌هایی است که اندیشه‌های امام را از ساحت نظری به عرصه عینی و عملی منتقل کرده‌اند، تأکید کرد: آیت‌الله خامنه‌ای نمونه‌ای روشن از تجلی عملی این مکتب بوده و توانسته مفاهیم بنیادین آن را در میدان عمل متجلی سازد.

موسوی با بیان اینکه بخش عمده آثار و مباحث موجود درباره مکتب امام تاکنون در حوزه جهان‌بینی و ایدئولوژی متمرکز بوده‌اند، ویژگی برجسته این اثر را ورود به ساحت راهبرد، استراتژی و حتی ارائه طرح عملیاتی دانست. از نگاه او، مکتب امام، زمانی به‌درستی فهم می‌شود که علاوه بر مبانی نظری، توان تبدیل شدن به برنامه، راهبرد و الگوی عمل اجتماعی را نیز داشته باشد. کتاب حاضر تلاش کرده پیوند میان اندیشه، راهبرد و عمل را به‌صورت منسجم نشان دهد.

موسوی همچنین افزود: نگارش کتابی در این سطح تنها با گردآوری مطالب امکان‌پذیر نیست، بلکه مؤلف باید خود تا حدی حامل و باورمند به همان منظومه فکری بداند که قصد تبیین آن را دارد. این امر یکی از ویژگی‌های مهم تیم تدوین اثر بوده و حاصل تربیت نسلی از طلاب و پژوهشگرانی است که شخصیت علمی و فکری آنان در ذیل مکتب امام راحل و آیت‌الله خامنه‌ای شکل گرفته است.

وی ادامه داد: این اثر حاصل چند سال فعالیت مستمر علمی، آموزشی و فکری در قالب کارگروه‌های تخصصی حوزه علمیه قم، دوره‌های آموزشی و فعالیت‌های دانشگاهی است. بخشی از ریشه‌های این پروژه به فعالیت‌های علمی در محیط‌های دانشگاهی و دوره‌های معارف اسلامی برمی‌گردد و کتاب حاضر در واقع امتداد و محصول تکامل‌یافته همان تجربه‌ها محسوب می‌شود.

از اندیشه تا راهبرد؛ ساختار سه‌لایه کتاب مکتب امام

حسین بغدادی، یکی از نویسندگان کتاب «مکتب امام راحل و شهید» در نشست رونمایی از این کتاب، آن را اثری با هدف تبیین منظومه فکری مشترک امام راحل و امام خامنه‌ای معرفی کرد که انگیزه اصلی تدوین آن، نمایش وحدت، پیوستگی و استمرار یک مکتب واحد بوده است؛ مکتبی که در اندیشه و عمل هر دو رهبر انقلاب تجلی یافته و نباید به عنوان دو جریان مستقل مورد مطالعه قرار گیرد.

وی ادامه داد: براین اساس، تلاش شده است تا اندیشه‌های امام راحل از منظر و با تأکید بر بیانات و تفسیرهای امام شهید بازخوانی و تصویری ارائه شود که گویی امام شهید خود در مقام تدوین کتابی درباره مکتب امام قرار گرفته است.

وی تأکید کرد: کتاب صرفا به بیان مجموعه‌ای از مفاهیم و گزاره‌های پراکنده نمی‌پردازد، بلکه پیش از ورود به اجزا و ابعاد مختلف اندیشه انقلاب، مأموریت اصلی مکتب امام را تبیین می‌کند. این مأموریت شامل قدرت‌سازی برای جبهه حق در عصر غیبت، تمدن‌سازی اسلامی و حرکت به سوی تحقق دولت اسلامی در مقیاس جهانی است. از این رو، کتاب تلاش دارد نوعی خودآگاهی فکری و هویتی در میان نیروهای انقلاب ایجاد کند.