صیانت قضایی از محیط زیست در پایتخت با اقدامات دادستانی تهران؛ از انسداد ۲۷۵۰ حلقه چاه غیرمجاز تا تعطیلی ۴۴ واحد آلاینده

۱۵ خردادماه در تقویم رسمی کشور به عنوان «روز ملی حفاظت از محیط زیست» نام‌گذاری شده است؛ روزی برای یادآوری این واقعیت که محیط زیست، امانتی ارزشمند برای نسل حاضر و آیندگان و از مهم‌ترین مصادیق حقوق عامه است.

امروزه آلودگی هوا، تخریب باغات، تصرف اراضی ملی، برداشت‌های غیرمجاز از منابع آبی و انباشت پسماندها، صرفاً تهدیداتی محدود و مقطعی نیستند، بلکه به چالش‌هایی جدی تبدیل شده‌اند که سلامت عمومی، امنیت زیستی و کیفیت زندگی شهروندان را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

در چنین شرایطی، دستگاه قضایی و به‌ویژه دادستانی‌ها به عنوان مدعی‌العموم، نقش مهمی در صیانت از حقوق عامه، حفاظت از منابع طبیعی و مقابله با عوامل تخریب محیط زیست بر عهده دارند. تأکید بر اجرای قوانین حفاظت از اراضی زراعی و باغی، برخورد با متجاوزان به منابع طبیعی و حریم رودخانه‌ها، جلوگیری از ساخت‌وساز‌های غیرمجاز، ساماندهی مشاغل آلاینده و پلمب مراکز غیرمجاز جمع‌آوری و تفکیک پسماند، از جمله مهم‌ترین اقدامات دادستانی در این حوزه به شمار می‌رود.

گزارش پیش‌رو، بخشی از عملکرد یک‌ساله دادستانی تهران در حوزه صیانت از انفال، ثروت‌های عمومی، منابع طبیعی و محیط زیست را منعکس می‌کند.

برخورد قاطع با تغییر کاربری غیرمجاز اراضی کشاورزی

علی صالحی، دادستان عمومی و انقلاب تهران، در گفت‌وگو با میزان با تشریح اقدامات انجام‌شده در حوزه حفظ اراضی زراعی و باغی اظهار کرد: در اجرای تبصره ۲ ماده ۱۰ قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها، در سال ۱۴۰۴ تعداد ۲۸ فقره پرونده کیفری تشکیل شده که از این تعداد، ۲۲ فقره منجر به صدور حکم محکومیت شده است.

وی افزود: همچنین ۲۲ فقره دادنامه صادره مبنی بر اعاده به وضع سابق و قلع و قمع بنا‌ها و مستحدثات غیرمجاز به طور کامل اجرا شده است.

دادستان تهران تصریح کرد: در حوزه پیشگیری از وقوع جرم نیز ۱۴۰ فقره دستور از طریق مکاتبه با سازمان جهاد کشاورزی، یگان حفاظت اراضی و کلانتری‌های مربوطه صادر شد که در نتیجه آن، از انجام تغییر کاربری در ۲۲ مورد پیش از وقوع جرم جلوگیری به عمل آمد.

صیانت از اراضی ملی و منابع طبیعی با تشکیل پرونده و رفع تصرف

دادستان تهران در بخش دیگری از گزارش خود به اقدامات انجام‌شده در حوزه مقابله با تصرف غیرمجاز اراضی ملی و منابع طبیعی اشاره کرد و گفت: در این زمینه ۵۶ فقره پرونده کیفری تشکیل شده که ۴۹ فقره آن منجر به صدور حکم محکومیت شده است.

وی افزود: همچنین آرای صادره در ۴۰ فقره از این پرونده‌ها مبنی بر رفع تصرف و اعاده به وضع سابق اجرا شده است.

صالحی خاطرنشان کرد: دادستانی تهران در راستای پیشگیری از تصرفات جدید نیز ۱۱۸ فقره مکاتبه با دستگاه‌های متولی از جمله یگان‌های حفاظت و نیروی انتظامی انجام داده و ۲۰ مورد بازدید میدانی نیز صورت گرفته است.

حفاظت از منابع آبی با مسلوب‌المنفعه کردن ۲۷۵۰ حلقه چاه غیرمجاز

دادستان تهران با تأکید بر اهمیت راهبردی منابع آب کشور اظهار داشت: در حوزه حفاظت و صیانت از منابع آبی، دادستانی تهران با صدور ۳۷۰ دستور قضایی، دستگاه‌های ذی‌ربط را مکلف به بررسی موضوع و ارائه مستندات کرد.

وی افزود: پس از بررسی‌های لازم و دریافت گزارش‌های کارشناسی، ۲۷۵۰ حلقه چاه غیرمجاز مسلوب‌المنفعه شد و از برداشت غیرقانونی منابع آبی جلوگیری به عمل آمد.

جلوگیری از آبیاری مزارع با پساب تصفیه‌نشده

صالحی در خصوص آلودگی منابع آب و خاک نیز، گفت: در راستای حفظ سلامت عمومی و محیط زیست، موضوع جلوگیری از آبیاری اراضی زراعی و باغی با پساب تصفیه‌نشده به طور جدی پیگیری شد.

وی افزود: در این خصوص، طی دو مورد بازدید میدانی و صدور دستورات قضایی لازم، بهره‌برداری از تصفیه‌خانه‌های مربوطه محقق و مشکل موجود برطرف شد.

رسیدگی به گزارش‌های اداره کل راه و شهرسازی

دادستان تهران با اشاره به همکاری دادستانی با اداره کل راه و شهرسازی استان تهران، اظهار داشت: در سال گذشته ۱۷۰ فقره گزارش از سوی این اداره واصل شد که در واکنش به آن، ۱۷۹ فقره دستور قضایی صادر شد.

رسیدگی به گزارش‌های اداره کل راه و شهرسازی

دادستان تهران با اشاره به همکاری دادستانی با اداره کل راه و شهرسازی استان تهران اظهار داشت: در سال گذشته ۱۷۰ فقره گزارش از سوی این اداره واصل شد که در واکنش به آن، ۱۷۹ فقره دستور قضایی صادر شد.

وی افزود: در این راستا، طی ۸۵ فقره مکاتبه با اداره ثبت اسناد و املاک، نسبت به احراز ملی بودن اراضی مورد اختلاف اقدام شد و در نهایت برای ۲۰ فقره از این گزارش‌ها پرونده کیفری تشکیل و متهمان تحت تعقیب قرار گرفتند.

همچنین در حوزه نظارت بر موقوفات، با وصول ۱۸ فقره گزارش از ادارات اوقاف، ۴۴ فقره دستور صادر و در یک پرونده نیز تعقیب قضایی آغاز شد.

تشکیل ۵۶ پرونده در خصوص نگهداری غیرمجاز حیوانات

دادستان تهران در ادامه گفت: در سال ۱۴۰۴ تعداد ۲۰۰ گزارش در خصوص نگهداری غیرمجاز حیوانات از سوی اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران واصل شد که برای تمامی آنها دستورات قضایی لازم صادر شد.

وی افزود: در نتیجه این اقدامات، ۵۶ فقره پرونده کیفری تشکیل شد.

صالحی همچنین از وصول ۱۸ گزارش از سوی وزارت اطلاعات خبر داد و گفت: در این خصوص ۲۴ دستور قضایی صادر و ۱۸ پرونده کیفری تشکیل شده و متهمان تحت تعقیب قرار گرفته‌اند.

نظارت ویژه بر شهرداری‌ها و اجرای آرای کمیسیون ماده ۱۰۰

دادستان تهران با تأکید بر اینکه حفظ اراضی ملی و منابع طبیعی و مقابله با ساخت‌وساز‌های غیرمجاز در محدوده و حریم شهر تهران از اولویت‌های اصلی دادستانی است، اظهار داشت: در این راستا، پس از برگزاری جلسات متعدد با فرمانداری، شهرداری و بخشداری‌ها، ۲۷۶ فقره دستور قضایی صادر شد.

وی افزود: از جمله نتایج این اقدامات، جلوگیری از ساخت‌وساز‌های غیرمجاز در مناطق خلازیر، کن، فرحزاد، مرادآباد، اوین، گلابدره و امامزاده قاسم بوده است.

صالحی خاطرنشان کرد: برای مقابله با موانع موجود در اجرای آرای کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداری‌ها نیز ۵۹۶ فقره دستور قضایی صادر شده است.

احیای باغات و فضا‌های سبز شهری

دادستان تهران همچنین از اقدامات گسترده دادستانی در حوزه حفاظت از باغات و فضای سبز خبر داد و گفت: با استناد به قوانین حفظ و گسترش فضای سبز، دستور ورود به باغات شمال تهران و مجموعه‌های مشجر صادر شد و اقدامات لازم در خصوص آبیاری، سرشماری درختان، آفت‌زدایی و هرس آنها انجام گرفت.

وی از احیای بوستان چیتگر در منطقه ۲۲ و بوستان سرخه‌حصار در منطقه ۱۳ به عنوان بخشی از این اقدامات یاد کرد و افزود: از هرگونه تغییر کاربری و ساخت‌وساز غیرمجاز در این عرصه‌ها جلوگیری و پرونده متخلفان به مراجع تحقیق ارجاع شده است.

ساماندهی مشاغل آلاینده و مزاحم

صالحی در پایان با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه ساماندهی مشاغل آلاینده اظهار داشت: در اجرای بند ۲۰ ماده ۵۵ قانون شهرداری و با همکاری شهرداری تهران، سازمان حفاظت محیط زیست و شورای اسلامی شهر تهران، ۴۴ دستور قضایی برای تعطیلی واحد‌های آلاینده صادر شده است.

وی افزود: همچنین در پی شناسایی مراکز غیرمجاز جمع‌آوری، حمل و تفکیک پسماند‌های خانگی و نخاله‌های ساختمانی، ۲۲ دستور قضایی برای تعطیلی این مراکز صادر و اجرا شده است.

دادستان تهران در پایان با تأکید بر ضرورت استفاده از پساب تصفیه‌شده برای آبیاری فضای سبز شهری خاطرنشان کرد: با پیگیری‌های قضایی انجام‌شده، پساب تصفیه‌شده شهرک شهید باقری برای آبیاری بوستان چیتگر مورد استفاده قرار گرفته و بهره‌برداری از پساب تصفیه‌خانه جنگلبان نیز در همین راستا عملیاتی شده است. همچنین احداث تصفیه‌خانه‌های جدید با هدف مدیریت بهینه منابع آب در دستور کار قرار دارد.