نمایش وارونگی مسئولیت در شورای حکام؛ از اشک تمساح متجاوز تا سکوت ادامه‌دار مدیرکل

دومین نشست فصلی سالانه شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دوشنبه، ۱۸ خرداد ۱۴۰۵ با حضور نمایندگان ۳۵ کشور عضو این شورا در وین، پایتخت اتریش آغاز به‌کار کرد و تا روز جمعه ادامه خواهد داشت.

اگرچه براساس بیانیه دبیرخانه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، بررسی موضوع‌های مختلفی در این نشست فصلی برنامه‌ریزی شد، اما همان‌گونه که انتظار می‌رفت بررسی موضوع هسته‌ای ایران یکی از مهم‌ترین محور‌های این نشست است؛ چراکه همکاری‌های ایران و آژانس درپی حمله‌های غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی به مراکز هسته‌ای صلح‌آمیز ایران و بی‌عملی آژانس در قبال این تجاوز، با محدودیت‌هایی مواجه شده است.

در عین حال، تداوم سیاسی‌کاری تروئیکای اروپا و آمریکا درباره موضوع هسته‌ای ایران تفاهم به‌دست‌آمده میان ایران و آژانس درپی مذاکرات میان طرفین درباره نحوه ادامه تعاملات در چارچوب حقوقی موجود، به توقف اجرای تفاهم یادشده منجر شد.

تکرار گزارش غیرفنی گروسی درباره ایران

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس در تازه‌ترین گزارش خود به شورای حکام که براساس رویه‌ای غیرمعمول بخش‌هایی از آن پیش از انتشار رسمی به رسانه‌های غربی درز کرد، در ادامه رویکرد همیشگی در اجتناب از محکوم کردن حمله‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی به مراکز هسته‌ای صلح‌آمیز ایران، بدون محکوم کردن این اقدام تجاوزکارانه خواستار دسترسی به مراکز هسته‌ای آسیب دیده شد.

گروسی در این گزارش ادعا کرد که آژانس اطلاعاتی از ایران درباره وضعیت مواد هسته‌ای اعلام‌شده، مراکز و مکان‌های خارج از تاسیسات برای اهداف پادمانی دریافت نکرده است و به هیچ‌یک از این تاسیسات و مکان‌ها، به استثنای نیروگاه بوشهر، برای انجام فعالیت‌های راستی‌آزمایی میدانی دسترسی نداشته است.

مدیرکل آژانس در ادامه در اظهارنظری قابل تامل، مدعی شد به همین دلیل آژانس نتوانست مسئولیت‌های پادمانی خود ذیل پیمان منع اشاعه سلاح‌های هسته‌ای اعلام‌شده ایران انجام دهد و در نتیجه قادر به راستی‌آزمایی وضعیت این مراکز و مواد هسته‌ای مرتبط با آنها نیست.

واکنش ایران به گزارش جدید آژانس

کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌الملل وزیر امور خارجه در واکنش به جدیدترین گزارش آژانس، ضمن تاکید بر اینکه وضعیت کنونی در خلأ ایجاد نشده و نتیجه حمله‌های نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به تاسیسات هسته‌ای تحت پادمان ایران است، گفت: آژانس نمی‌تواند منشأ اختلال در روند بازرسی‌ها را نادیده بگیرد و سپس پیامد همان ناامنی را به‌عنوان ابهام علیه ایران مطرح کند.

وی هشدار داد: اگر آژانس می‌خواهد بخشی از راه‌حل دیپلماتیک باشد، باید از تبدیل گزارش فنی به ابزار فشار سیاسی پرهیز کند و با بی‌طرفی، احترام به حاکمیت دولت‌ها و محکومیت صریح حمله به تاسیسات تحت نظارت خود، اعتبار نظام پادمانی را حفظ کند.

نمایندگی دائم ایران نزد سازمان ملل و دیگر سازمان‌های بین‌المللی در وین هم نظر‌ها و دیدگاه‌های خود را درباره گزارش مدیرکل به شورای حکام اعلام کرد.

در گزارش توضیحی نمایندگی ایران با اشاره به اینکه هیچ کشوری به اندازه ایران تحت فعالیت‌های راستی‌آزمایی گسترده قرار نگرفته است، تصریح شد: در عین حال، هیچ کشور دیگری به اندازه ایران از حقوق مشروع خود محروم نشده و هدف تجاوز‌های جنایت‌کارانه از طریق حمله‌های نظامی به موسسه‌های هسته‌ای صلح‌آمیز خود قرار نگرفته است.

در این گزارش آمده است که تعامل شورای حکام با موضوع هسته‌ای ایران بیشتر تحت تاثیر ملاحظات سیاسی بوده است تا یک رویکرد کاملا فنی و حقوقی و تغییر چشمگیر شرایط ناشی از مخاصمه‌های مسلحانه، جنبه‌های متعددی از اجرای پادمان ازجمله نحوه انجام فعالیت راستی‌آزمایی را تحت تاثیر قرار داده است؛ ضمن اینکه در صورت پایان یافتن شرایط جنگی زمینه برای فعالیت‌های راستی‌آزمایی پادمانی آژانس فراهم خواهد شد.

اقدام خصمانه آمریکا و اروپا علیه ایران در نشست شورای حکام

در آستانه برگزاری نشست فصلی شورای حکام، دیپلمات‌های غربی اعلام کردند که آمریکا پیش از نشست شورای حکام آژانس پیش‌نویس یک قطعنامه علیه ایران را تهیه می‌کند.

خبرگزاری رویترز هم ادعا کرد که آمریکا در حال رایزنی با کشور‌های عضو شورای حکام آژانس است تا از پیش‌نویس قطعنامه‌ای حمایت کنند که از ایران می‌خواهد سرنوشت سایت‌های هسته‌ای بمباران‌شده و اورانیوم غنی‌شده‌ای را که در آنجا نگهداری می‌شد، به آژانس اطلاع دهد.

در عین حال، گزارش‌هایی درباره تلاش آمریکا برای گنجاندن بندی در پیش‌نویس قطعنامه آژانس علیه ایران منتشر شد؛ بندی که هدف آن افزایش فشار سیاسی بر تهران در شورای امنیت سازمان ملل است.

با وجود این، برخی اخبار از این موضوع حکایت دارند که این پیشنهاد در جریان رایزنی‌های دیپلماتیک با مخالفت‌هایی رو‌به‌رو شده و در نسخه اصلاح‌شده پیش‌نویس قطعنامه تعدیل شده است.

لارنس نورمن، خبرنگار وال‌استریت ژورنال در این رابطه گفت: فشار آمریکا برای ارجاع فوری پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل در نهایت از متن پیش‌نویس حذف شده است؛ به گفته وی، این موضوع در قالب یک مصالحه میان طرف‌ها کنار گذاشته شده است.

واکنش‌ها به تلاش آمریکا برای تصویب قطعنامه ضد ایرانی

غریب‌آبادی در واکنش به تلاش‌ها برای تصویب قطعنامه ضد ایرانی با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، نوشت: پیش‌نویس قطعنامه ضد ایرانی آمریکا و ۳ کشور اروپایی در شورای حکام، تلاشی خطرناک برای پاکسازی و سفیدشویی مسئولیت متجاوزان و جنایت‌کاران است.

وی با اشاره به اینکه در اسناد آژانس نیز ثبت شده که حمله‌های رژیم صهیونیستی و آمریکا به تاسیسات هسته‌ای ایران، فعالیت‌های راستی‌آزمایی متوقف و بازرسان آزانس را به دلایل ایمنی از ایران خارج کرد، تصریح کرد: اکنون آمریکا می‌خواهد آثار حمله غیرقانونی خود را به پرونده‌ای علیه ایران تبدیل کند؛ این وارونگی مسئولیت است.

به گفته معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، شورای حکام نباید محل سفیدشویی تجاوز نظامی و انتقال هزینه آن به کشور قربانی باشد.

در عین حال، نمایندگی ایران در سازمان‌های بین المللی مستقر در وین، پیش از آغاز به‌کار نشست شورای حکام با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، تصریح کرد: شرایط کنونی در زمینه همکاری هسته‌ای ایران با آژانس، پیامد مستقیم ۱۷ موج حمله‌های مسلحانه غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تاسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز و تحت پادمان ایران و تهدید‌های جدی مستمر است؛ این وضعیت در تاریخ آژانس بی‌سابقه است.

نمایندگی ایران با بیان اینکه مسئولیت یک عمل متخلفانه بین‌المللی بر عهده عامل آن است و نمی‌توان آن را به قربانی منتقل کرد، تاکید کرد: شورای حکام نباید به ابزاری برای کاستن از مسئولیت کسانی تبدیل شود که این حمله‌ها را انجام داده‌اند.

این نمایندگی سه‌شنبه، ۱۹ خرداد نیز با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، نوشت: مسخره است که آمریکای متجاوز پیش‌نویس قطعنامه‌ای را در مورد فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز ایران به شورای حکام ارائه دهد؛ آن‌ها برای مشکلاتی که خودشان ایجاد کرده‌اند، اشک تمساح می‌ریزند و عدم همکاری را به جایی نسبت می‌دهند که تجاوزشان اجرای پادمان‌ها را در به‌اصطلاح تاسیسات نابودشده از نظر مادی، منطقی و قانونی غیرممکن کرده است.

به گفته نمایندگی، به نظر می‌رسد این الگویی برای توجیه تجاوز دیگری مانند ژوئن و نوامبر ۲۰۲۵ باشد.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه نیز درباره واکنش ایران به تصویب احتمالی این قطعنامه، با اشاره به آمادگی ایران برای مقابله با هر پیشامدی، گفت: ما پاسخ مقتضی را در نظر داریم.

میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه نزد سازمان‌های بین‌المللی در وین در واکنش به تلاش برخی از اعضای شورای حکام آژانس برای ارائه قطعنامه علیه ایران، در ایکس نوشت: در واقع مسئولیت تجاوز و پیامد‌های آن را نمی‌توان از متجاوز به قربانی منتقل کرد، اما به احتمال زیاد برخی از کشور‌ها در جریان جلیه فعلی شورای حکام آژانس سعی در انجام این کار خواهند داشت.

وی تاکید کرد: آن‌ها می‌خواهند همه چیز را وارونه جلوه دهند.

پیش‌نویسی تحریک‌آمیز و سیاسی

هم‌زمان با ثبت پیش‌نویس قطعنامه پیشنهادی آمریکا و ۳ کشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان در دبیرخانه شورای حکام، هیئت ایران این متن را سیاسی، تحریک‌آمیز و تلاشی برای انتقال مسئولیت تجاوز از عاملان حمله به قربانی توصیف کرد.

هیئت ایران در «نان پیپر» که پیش از رأی‌گیری احتمالی درباره قطعنامه ضدایرانی میان اعضای شورای حکام توزیع شده، تاکید کرده است که پایبندی ایران به تعهدات خود ذیل توافق‌نامه جامع پادمان را نمی‌توان جدا از محیط امنیتی حاکم و شرایط بی‌سابقه ناشی از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تأسیسات هسته‌ای ایران ارزیابی کرد.

درخواست ایران از شورای حکام برای ممنوعیت مطلق حمله به تاسیسات هسته‌ای

هیئت ایران روز جمعه در نشست ویژه شورای حکام گزارشی ارائه کرده و طی آن خواستار ممنوعیت مطلق حمله به مراکز هسته‌ای صلح‌آمیز شدند.

این هیئت در بیانیه خود، حمله به تاسیسات هسته‌ای تحت پادمان را موضوعی با اهمیت بسیار بالا توصیف و تاکید کرد که بی‌سابقه‌ترین حمله‌های مسلحانه علیه این‌گونه تاسیسات در تاریخ آژانس علیه ایران انجام شد.

در بخشی از این بیانیه یادآوری شده است که کنفرانس عمومی آزانس در شماری از قطعنامه‌ها و تصمیم‌های مصوب از سال ۱۹۸۱ تا ۲۰۰۹ تاکید کرده است که هرگونه حمله یا تهدید علیه تاسیسات هسته‌ای تحت پادمان، نقض منشور ملل متحد، حقوق بین‌الملل و اساسنامه آژانس است.

هیئت ایران خواستار اتخاذ «سیاست تحمل صفر» در برابر حمله‌ها به تاسیسات هسته‌ای شد و از جامعه بین‌المللی باید پایبندی به هنجار‌های موجود درباره مصونیت فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز و اثربخشی این هنجار‌ها را ارتقا دهد.

در بیانیه هیئت ایران آمده است: در موارد لازم باید هنجار‌های بین‌المللی نیز ایجاد شود تا حمله‌ها یا تهدید‌ها علیه تاسیسات هسته‌ای تحت پادمان، در هر شرایطی و بدون هیچ استثنا به طور مطلق ممنوع شود.

مسیر کوتاه سیاسی‌کاری آژانس تا تجاوز به مراکز هسته‌ای صلح‌آمیز ایران

سیاسی‌کاری و سیاست‌زدگی آزانس و مدیرکل آن، مسیر کوتاه توجیه تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به مراکز هسته‌ای ایران را با گزارش‌های فرافکنانه و قطعنامه‌های ادعایی سنگفرش می‌کند.

گزارش‌های همواره سوگیرانه و سیاسی گروسی در سال‌های اخیر که در تضاد و تناقض کامل با مسئولیت‌ها و وظایف حرفه‌ای وی قرار دارد، علاوه بر دشوارتر ساختن حل موضوع تعامل و همکاری ایران و آژانس توجیه‌های ادعایی را برای متجاوزان فراهم کرده است؛ سکوت مدیرکل و پافشاری آن بر محکوم نکردن حمله نظامی به مراکز هسته‌ای صلح‌آمیز ایران حلقه اصلی زنجیره تجاوزی است که پیامد‌های گسترده‌ای بر معاهده منع اشاعه نیز داشته است.

راه طولانی آژانس تا حرفه‌ای‌گری و واقعیت

مدیرکل آژانس اکنون باید دریافته باشد که راه دستیابی به خواسته‌های مطرح‌شده در گزارشش نه قطعنامه ضد ایرانی، بلکه پذیرش واقعیت است؛ در همین چارچوب گروسی باید برای در وهله نخست حمله به تاسیسات هسته‌ای کشور‌های عضو ازجمله ایران را محکوم کند و در ادامه بر دفاع از حقوق اعضای خود متمرکز شود.