شرایط ثبت اختراع چیست؟/ راهنمای ثبت اختراع و مدارک لازم طبق قانون جدید مالکیت صنعتی

ثبت اختراع یکی از مهم‌ترین ابزار‌های حمایت قانونی از نوآوری و ایده‌های فناورانه محسوب می‌شود. بر اساس قانون جدید حمایت از مالکیت صنعتی، اختراعی قابل ثبت است که دارای سه شرط اصلی شامل جدید بودن، دارا بودن گام ابتکاری و کاربرد صنعتی باشد. همچنین متقاضیان ثبت اختراع باید اظهارنامه ثبت اختراع را همراه با مدارک و مستندات لازم به مرجع ثبت ارائه کنند. آشنایی با شرایط ثبت اختراع، نحوه تنظیم اظهارنامه و مدارک مورد نیاز، نقش مهمی در جلوگیری از رد درخواست ثبت و حفظ حقوق مخترعان دارد.

شرایط ثبت اختراع

مطابق ماده ۱۲ قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳/۳/۱، شرایط اختراع عبارت است از:

۱- جدید بودن: بدین معنا که اختراع در فن یا صنعت پیشین، وجود نداشته باشد.

۲- دارا بودن گام ابتکاری: بدین معنا که اختراع برای دارنده مهارت متعارف در فن یا صنعت مربوط، معلوم و آشکار نباشد.

۳- دارا بودن کاربرد صنعتی: بدین معنا که اختراع در رشته‌ای از صنعت، قابل ساخت یا استفاده باشد.

تبصره ۱– مراد از صنعت، مفهوم عام آن است و شامل مواردی نظیر صنایع دستی، کشاورزی، ماهیگیری و خدمات نیز می‌شود.

تبصره ۲– فن یا صنعت پیشین، یعنی هر آنچه قبل از تاریخ تقاضای ثبت یا در موارد مقتضی، قبل از تاریخ حق تقدم ناشی از اظهارنامه ثبت اختراع، در هر نقطه از جهان از طریق انتشار شفاهی، کتبی، استفاده عملی یا از هر طریق دیگر برای عموم، افشاء شده باشد.

تبصره ۳– چنانچه افشای اختراع ادعایی ظرف شش ماه قبل از تاریخ تقاضا یا در موارد مقتضی، قبل از تاریخ حق تقدم صورت گرفته باشد، مانع ثبت توسط مخترع یا نماینده وی نیست.

تبصره ۴– مناط تشخیص گام ابتکاری، تاریخ تسلیم اظهارنامه یا در موارد مقتضی، تاریخ آغاز حق تقدم خواهد بود.

نحوه تنظیم اظهارنامه ثبت اختراع 

مطابق ماده ۱۳ قانون مذکور، ثبت اختراع مطابق این قانون، مستلزم تسلیم اظهارنامه به مرجع ثبت است.

ماده ۱۴ نیز بیان می دارد، اظهارنامه ثبت اختراع باید بر اساس برگه مخصوصی که مطابق آیین‌نامه اجرائی این قانون تهیه می‌گردد، تکمیل شده و شامل موارد زیر باشد:

۱- اطلاعات هویتی مخترع

۲- اطلاعات هویتی مالک (دارنده حقوق مادی اعم از سفارش‌دهنده اختراع یا شخصی که حقوق مادی اختراع به وی منتقل شده است.)

۳- توصیف اختراع

۴- خلاصه‌ای از توصیف اختراع

۵- ادعا یا ادعا‌های اختراع

۶- نقشه یا نقشه‌ها (در صورت وجود)

۷- تعیین طبقه اختراع بر اساس طبقه‌بندی بین‌المللی اختراعات

تبصره- تکمیل این بند اختیاری است.

۸- تعیین پیوست‌ها

تبصره- هویت در این قانون برای اتباع ایرانی نام، نام خانوادگی و شماره ملی شخص حقیقی و نام و نوع و شناسه انحصاری شخص حقوقی و برای اتباع خارجی نام، نام خانوادگی و نشانی برای اشخاص حقیقی و نام و نشانی برای اشخاص حقوقی است.

مدارک لازم برای اظهارنامه ثبت اختراع 

مطابق ماده ۱۵ قانون مذکور، مدارک زیر باید به اظهارنامه پیوست شود:

۱- مدرک هویت مالک و مخترع

۲- درخواست کتبی مبنی بر عدم ذکر نام مخترع، در صورتی که او بخواهد نامش در گواهینامه اختراع درج نشود.

۳- مدرک مربوط به حق تقدم که باید هم‌زمان با تسلیم اظهارنامه یا حداکثر ظرف یک ماه پس از آن تاریخ، تسلیم شود (در صورت درخواست حق تقدم).

۴- رسید پرداخت هزینه‌های قانونی

۵- مدرک نمایندگی، در صورتی که نماینده اظهارنامه را تسلیم نماید.