مذاکرات ایران و آمریکا در ایستگاه ژنو/ توپ تعهد به دیپلماسی در زمین واشنگتن

دومین دور مذاکرات ایران و آمریکا در موضوع هسته‌ای سه‌شنبه، ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ (۱۷ فوریه ۲۰۲۶) با میانجی‌گری عمان در ژنو، پایتخت سوئیس برگزار شد؛ رویدادی در چارچوب تعهد و پایبندی تهران به دیپلماسی و اراده و جدیت در دست یافتن به توافق برای حل‌وفصل موضوع هسته‌ای ایران.

دور نخست مذاکرات ایران و آمریکا، جمعه ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ (۶ فوریه ۲۰۲۶) به میانجی‌گری عمان در مسقط برگزار شد.

دیدار‌های عراقچی پیش از برگزاری مذاکرات

سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه پیش از آغاز دور دوم گفت‌و‌گو‌ها در ژنو با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان دیدار کرد.

وی با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس تاکید کرد که هیئت مذاکره‌کننده ایران در این دور از مذاکرات با ابتکار‌های واقعی برای دستیابی به توافقی عادلانه و متوازن حضور یافته است.

وی تاکید کرد: آنچه مطلقا در دستور کار نیست، تسلیم در برابر تهدید‌ها است.

براساس اعلام وزارت امور خارجه، در دیدار عراقچی و گروسی، علاوه بر موضوع‌های فنی مرتبط با همکاری‌های ایران و آژانس در چارچوب تعهد‌های پادمانی ایران و وفق قانون مصوب مجلس، نقطه‌نظر‌های فنی ایران در رابطه با مذاکرات هسته‌ای غیرمستقیم ایران و آمریکا مطرح شد.

مدیرکل آژانس نیز پس از دیدار یادشده در شبکه اجتماعی ایکس، نوشت که مذاکرات عمیقی با وزیر امور خارجه ایران در راستای مذاکرات مهمی که قرار است در ژنو برگزار شد، داشته است.

دیدار عراقچی و همتای عمانی، به عنوان میانجی مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا، دیگر رویدادی بود که پیش از برگزاری دور جدید مذاکرات برگزار شد.

در این دیدار نقطه‌نظر‌ها و ملاحظات ایران درباره موضوع‌های هسته‌ای و رفع تحریم‌ها تبیین شد؛ وزیر خارجه عمان در دیدار با عراقچی، از ثبات قدم ایران در تداوم مسیر دیپلماتیک تمجید کرد.

دور دوم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا چگونه برگزار شد؟

دور دوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با محوریت موضوع هسته‌ای، از ساعت ۱۰ صبح به وقت ژنو، پایتخت سوئیس سه‌شنبه، ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ با میانجی‌گری عمان در سفارت این کشور در ژنو برگزار شد.

عراقچی، ریاست هیئت ایرانی در این دور از مذاکرات را بر عهده داشت؛ هیئتی که با ترکیب و آمادگی کامل در هر ۲ حوزه فنی هسته‌ای و اقتصادی (رفع تحریم ها) شامل مشاوران حقوقی، دیپلمات‌های ارشد و کارشناسان سازمان انرژی اتمی در ژنو حضور یافت تا بار دیگر جدیت خود را برای انجام یک گفت‌وگوی نتیجه‌محور نشان دهد.

ریاست هیئت مذاکره‌کننده آمریکا در این دور مانند دور‌های پیشین با استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا بود؛ ضمن اینکه جرد کوشنر، داماد و مشاور رئیس‌جمهور آمریکا نیز در این هیئت حضور داشت.

در کنار تفاوت‌های متعدد این دور از مذاکرات با دور پیشین، می‌توان به گفت‌وگوی هیئت‌های مذاکره‌کننده ایران و آمریکا با گروسی پیش از آغاز مذاکرات طرفین اشاره کرد.

دور دوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در موضوع هسته‌ای پس از رایزنی‌های طرفین با گروسی و بدر البوسعیدی وارد بعد فنی شد؛ این مذاکرات پس از حدود ۳ ساعت و ۳۰ دقیقه رایزنی‌های فشرده دیپلماتیک، پایان یافت.

لغو تحریم‌ها؛ اولویت اصلی ایران در مذاکرات هسته‌ای

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه در گفت‌وگویی همزمان با برگزاری دور دوم مذاکرات، تصریح کرد: ایران با حسن نیت و جدیت در مذاکرات هسته‌ای حضور دارد.

وی ابراز امیدواری کرد که ازسوی هیئت آمریکایی نیز همان سطح از جدیت و حسن نیت وجود داشته باشد.

سازنده و جدی‌تر؛ پیدا شدن چشم‌انداز یک توافق احتمالی

وزیر امور خارجه پس از پایان دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا، اظهار کرد: در این دور نسبت به دور گذشته بحث‌های کاملا جدی مطرح شد و فضای سازنده‌تری وجود داشت؛ ایده‌های مختلفی مطرح شد که به‌صورت جدی مورد بحث واقع شدند.

وی گفت: در نهایت ما روی مجموعه‌ای از اصول راهنما موافقت کلی کردیم و از این پس براساس آن اصول حرکت خواهیم کرد و وارد متن یک توافق احتمالی خواهیم شد؛ این بدان معنا نیست که می‌توانیم به سرعت به توافق برسیم، ولی دست‌کم مسیر شروع شده است.

به گفته رئیس دستگاه دیپلماسی، ایران آمادگی آن را دارد که وقت کافی بگذارد تا هرچه زودتر توافق محقق شود.

وزارت خارجه عمان نیز شامگاه سه‌شنبه با انتشار بیانیه‌ای از پایان گفت‌و‌گو‌های غیرمستقیم ایران و آمریکا با پیشرفت ملموس خبر داد.

در این بیانیه ضمن اشاره به دیدار‌های بدر البوسعیدی، با هیئت مذاکره‌کننده آمریکا، آمده است: مذاکرات امروز با پیشرفت ملموسی به پایان رسید و راه را برای ادامه قریب‌الوقوع آن‌ها هموار کرد.

موضع آمریکا در پایان مذاکرات ژنو چه بود؟

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در گفت‌و‌گو با شبکه فاکس‌نیوز درباره روند مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا اظهار کرد: مذاکرات امروز صبح از برخی جهات خوب پیش رفت؛ آن‌ها توافق کردند که پس از آن دوباره دیدار کنند.

سی‌ان‌ان نیز به نقل از مقام‌های آمریکایی درباره مذاکرات یادشده، گزارش داد: پیشرفت حاصل شده است، اما هنوز جزئیات زیادی برای بحث وجود دارد؛ مقام‌های ایرانی همچنین گفتند که طی ۲ هفته آینده با پیشنهاد‌های مفصل برای رفع برخی از شکاف‌های موجود در مواضع ما بازخواهند گشت.

چند مقام آمریکایی هم در گفت‌و‌گو با رسانه انگلیسی تلگراف، گفتند که ایران و آمریکا درباره مولفه‌های بالقوه‌ای که می‌توانند در هر توافق آینده گنجانده شوند، به توافق رسیده‌اند؛ این عناصر به گفته منابع یادشده، می‌تواند مسائل مرتبط با تحریم‌ها را نیز شامل شود.

ابراز امیدواری سازمان ملل به نتایج قطعی و سازنده مذاکرات ایران و آمریکا

استفان دوجاریک، سخنگوی سازمان ملل درباره دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا، ضمن استقبال از ادامه مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا به میزبانی عمان در ژنو، اظهار کرد: دبیرکل می‌خواهد طرفین حرکت ایجادشده را حفظ کنند و امیدواریم منجر به نتایج قطعی و سازنده شود.

سخنگوی سازمان ملل در ادامه گفت: وی همچنین ابراز امیدواری می‌کند که این مذاکرات تنش‌های منطقه‌ای را کاهش داده و از یک بحران بزرگ‌تر که می‌تواند پیامد‌های بسیار گسترده‌ای داشته باشد، جلوگیری کند.

وی تصریح کرد: ما همچنان بر تنش‌زدایی و حل اختلاف‌ها براساس منشور سازمان ملل تاکید می‌کنیم و دبیرکل سازمان ملل تاکید می‌کند که تمام نگرانی‌ها باید از طریق مذاکرات رسیدگی و حل‌وفصل شود.

دور بعدی مذاکرات چه زمانی و کجا برگزار خواهد شد؟

به گفته وزیر امور خارجه، هنوز زمان مشخصی برای برگزاری دور بعدی مذاکرات تعیین نشده است؛ چراکه قرار شد طرفین روی متن‌های یک توافق احتمالی کار کرده و سپس این متون را تبادل کنند.

پس از این مرحله تاریخ و مکان برگزاری دور بعدی مذاکرات تعیین خواهد شد.

اگرچه روند این دور از مذاکرات، چشم‌انداز توافق احتمالی را پررنگ ‌تر کرده است، سابقه بدعهدی آمریکا و تناقض‌گویی و عملکرد‌های متناقض واشنگتن همچنان تردید‌هایی درباره جدیت آمریکا برای تعهد به دیپلماسی را پیش چشم نگه می‌دارد؛ جمهوری اسلامی ایران با آگاهی از موارد پیش‌گفته و تجربه‌های مختلف، با تاکید همیشگی روی فرصت دادن به دیپلماسی در عین آمادگی برای دیگر گزینه‌ها، متعهدانه در مسیر دیپلماسی برای رسیدن به توافق حرکت می‌کند.