در نقطههایی از تاریخ که جامعه با بنبستهای پنهان یا آشکار روبهرو میشود، سادهترین خطا «تکرار مسیر پیشین» است؛ همان مسیری که خود به بروز کاستیها انجامیده. تغییر، شرط گشایش است؛ نه ادامه عادتها. هیچ ملتی با امتداد روزمرگیها و اتکای صرف به تجربههای کهنه، افق تازهای نگشوده؛ و هیچ تمدنی با محافظهکاری منفعلانه، از