آیا «اینشتین» بمب اتمی را ساخت؟

در گفت‌وگوهای عمومی درباره بمب اتمی یا هسته‌ای به زبان دقیق‌تر و پروژه منهتن، یک روایت ساده‌شده و تکرارشونده وجود دارد: «اینشتین نامه‌ای نوشت، بنابراین او بمب اتمی را ساخت». این روایت هم از نظر تاریخی نادقیق است و هم از نظر علّی و عقلانی ناقص. حقیقت این است که نامه امضاشده به نام اینشتین یک محرک سیاسی مهم بود، اما نه اختراع‌گر و سازنده فنیِ سلاح هسته‌ای و نه مجری یا طراح فنیِ بمب. پیش‌از‌آن، چند رخداد علمی و فکری دیگر وجود داشت که امکان فنیِ سلاح را نشان دادند و شخصیت‌ها و سازمان‌های متعدد (ازجمله …