تهدید اروپا به پس گرفتن امتیاز لغو روادید از گرجستان

 به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو، مقامات ارشد گرجستان و اتحادیه اروپا قرار است در تاریخ ۱۱ ژوئن (۲۱ خرداد) برای برگزاری یک گفت‌وگوی دوجانبه در خصوص مسئله جنجالی تعلیق رژیم لغو روادید با یکدیگر دیدار و رایزنی کنند.

این نشست در شرایطی برگزار می‌شود که هشدار‌های مداوم و تهدیدآمیزی از سوی مقامات بروکسل به گوش می‌رسد مبنی بر اینکه این اقدام تنبیهی که در حال حاضر تنها مقامات دولتی گرجستان را هدف قرار داده است، ممکن است در آینده‌ای نزدیک گسترش یافته و کل شهروندان این کشور را در بر بگیرد.

این رویکرد اروپا نشان‌دهنده تشدید فشار‌های سیاسی غرب بر تفلیس است. بر اساس سازوکار‌های اتحادیه اروپا، انتظار می‌رود کشور‌های عضو این اتحادیه پس از آنکه کمیسیون اروپا گزارش سالانه خود درباره تعلیق روادید را در ماه دسامبر منتشر کرد، تصمیم نهایی و احتمالا تنبیهی خود را در مورد این اقدام در ژانویه ۲۰۲۷ اتخاذ کنند.

هشدار نهایی بروکسل؛ پیامد‌های یک دیدار حساس

هدف اصلی از برگزاری نشست ۱۱ ژوئن، تفهیم این مسئله به تفلیس است که «اوضاع کاملاً جدی است» و این نشست به عنوان «آخرین هشدار» اتحادیه اروپا به دولت مستقل گرجستان تلقی می‌شود.

وزارت امور خارجه گرجستان در واکنش به این اخبار، تایید کرد که این نشست قرار است در تاریخ ۱۱ ژوئن و با دعوت رسمی «اداره کل مهاجرت و امور داخلی» کمیسیون اروپا در شهر بروکسل برگزار شود.

این نهاد دیپلماتیک گرجی یادآور شد که این نخستین نشست از این دست است که در چارچوب گفت‌و‌گو‌های پیش‌بینی‌شده در مقررات سال ۲۰۱۸ اتحادیه اروپا با یک کشور ثالث در طول دوره اجرای مکانیسم تعلیق روادید برگزار می‌گردد.

بر اساس اعلام وزارت امور خارجه گرجستان، رهبری هیئت اعزامی این کشور به بروکسل بر عهده رئیس اداره حقوق بین‌الملل، امور کنسولی و دیاسپورای این وزارتخانه خواهد بود و این هیئت شامل «نمایندگانی از نهاد‌های ذی‌ربط گرجستان» می‌شود.

رسانه‌ها گزارش داده‌اند که در حال حاضر، شخصی به نام «گیورگی تاباتادزه» ریاست این اداره مهم در وزارت امور خارجه گرجستان را بر عهده دارد و هدایت این مذاکرات حساس را در برابر مقامات اروپایی پیش خواهد برد.

سایه تحریم‌های مداخله‌جویانه بر ترکیب هیئت‌های دیپلماتیک

طبق بند ۶-آ از ماده ۸ مقررات اتحادیه اروپا، صراحتاً بیان شده که «در طول دوره تعلیق، کمیسیون اروپا موظف است یک گفت‌وگوی تقویت‌شده و مستمر را با کشور ثالثِ مربوطه با هدف رفع شرایط مورد نظر برقرار کند.»

با این حال، رویکرد اتحادیه اروپا در قبال این گفت‌و‌گو‌ها همواره با اعمال فشار همراه بوده است. در همین رابطه، یک مقام اتحادیه اروپا با ابراز امیدواریِ توام با دخالت در امور داخلی تفلیس، بیان کرده که گرجستان باید «فردی مناسب» را برای امکان‌پذیر شدن یک «بحث سازنده» به این نشست اعزام کند.

این اظهارنظر مداخله‌جویانه در واقع اشاره‌ای طعنه‌آمیز به تعویق افتادن گفت‌وگوی سالانه حقوق بشری اتحادیه اروپا و گرجستان در سال گذشته است.

گفته می‌شود دلیل آن تعویق، نگرانی‌ها و بهانه‌تراشی‌های غرب از حضور «الکساندر داراخولیدزه»، معاون وزیر کشور گرجستان در ترکیب هیئت اعزامی بود؛ چرا که وی پیش از آن توسط چندین کشور عضو اتحادیه اروپا در لیست تحریم‌ها قرار گرفته بود.

استفاده ابزاری غرب از ویزا؛ تنبیه گرجستان به بهانه دموکراسی

کشور‌های عضو اتحادیه اروپا در ماه فوریه، تحت یک مکانیسم حقوقی جدید که اجرای سراسری در کل بلوک اروپا را تضمین می‌کند، به تعلیق سفر‌های بدون روادید برای دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک گرجستان رأی مثبت دادند. این اقدام قهری به دنبال انتشار گزارش انتقادی کمیسیون اروپا در دسامبر ۲۰۲۵ پیرامون وضعیت روادید صورت گرفت.

در این گزارش، با طرح ادعای «عقب‌نشینی» تفلیس از تعهدات کلیدی خود، درباره تعلیق سفر‌های بدون روادید هشدار داده شد. طبق این سناریو، ابتدا دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک، خدمت و رسمی گرجستان هدف قرار می‌گیرند و در نهایت ممکن است این محرومیت به کل جمعیت این کشور تعمیم داده شود.

این اقدام خصمانه علیه دارندگان گذرنامه دیپلماتیک گرجستان از ماه مارس رسماً اجرایی شد. بروکسل با صدور دستورالعمل‌هایی تهدید کرد که اگر مقامات گرجستانی هنگام سفر به کشور‌های عضو این بلوک برای «اهداف رسمی و دیپلماتیک» از گذرنامه‌های دیپلماتیک یا خدمت خود استفاده نکنند، با بررسی‌های سخت‌گیرانه‌تر و حتی ممنوعیت ورود مواجه خواهند شد.

در همین راستا، مقامات گرجستانی نیز به ناچار تایید کرده‌اند که اخیراً برای سفر به اروپا مجبور به اخذ روادید شده‌اند.

باج‌خواهی سیاسی و رویکرد استاندارد‌های دوگانه اروپا

اتحادیه اروپا مدتی است که هشدار‌های خود مبنی بر احتمال از دست رفتن امتیاز سفر بدون روادید برای گرجستان را تشدید کرده است؛ امتیازی که شهروندان این کشور از سال ۲۰۱۷ از آن برخوردار بوده‌اند. بروکسل این تهدیدات را به بهانه آنچه تغییر رویکرد تفلیس به سمت سیاست‌های «ضد دموکراتیک و ضد غربی» می‌نامد، مطرح می‌کند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که مسئله تعلیق سفر‌های بدون نیاز به روادید از آن جهت به عنوان یک حربه مطلوب برای غرب در نظر گرفته شده که برخلاف بسیاری از تحریم‌های معمول اتحادیه اروپا، اعمال آن تنها نیازمند «اکثریت واجد شرایط» از سوی کشور‌های عضو است. این بدان معناست که احتمال وتو شدن این تصمیم تنبیهی توسط کشور‌های دوست و همسو با دولت «حزب رویای گرجستان» بسیار کمتر است.

اگرچه در مراحل ابتداییِ این تنش‌ها، بحث‌ها عمدتاً بر سر تعلیق سفر‌های بدون روادید برای همه شهروندان گرجستان متمرکز بود، اما مقامات اتحادیه اروپا بعداً با تغییر تاکتیک، رویکرد خود را به هدفی خاص‌تر علیه گروه مشخصی از مقامات دولتی تغییر دادند تا فشار‌ها را بر هسته قدرت متمرکز کنند.

در مقابل این فضاسازی‌ها، مقامات حزب حاکم «رویای گرجستان» با ایستادگی در برابر خواسته‌های مداخله‌جویانه غرب، بار‌ها بروکسل را متهم کرده‌اند که از رژیم لغو روادید صرفاً به عنوان یک «ابزار باج‌خواهی» برای تحمیل سیاست‌های خود استفاده می‌کند.