بازار جهانی مواد مخدر در حال تغییر است/ تولید و مصرف کوکائین در جهان روندی افزایشی دارد

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، محمد نریمانی، مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با مواد مخدر با تشریح ابعاد و مبانی انتخاب شعار روز جهانی مبارزه با مواد مخدر در سال ۲۰۲۶ اظهار کرد: مجمع عمومی سازمان ملل متحد در هفتم دسامبر ۱۹۸۷ با تصویب قطعنامه ۱۱۲/۴۲ تصمیم گرفت روز ۲۶ […]محمد نریمانی، مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با مواد مخدر، در گفت‌و‌گو با روابط عمومی ستاد مبارزه با موادمخدر با تشریح ابعاد و مبانی انتخاب شعار روز جهانی مبارزه با مواد مخدر در سال ۲۰۲۶ اظهار کرد: مجمع عمومی سازمان ملل متحد در هفتم دسامبر ۱۹۸۷ با تصویب قطعنامه ۱۱۲/۴۲ تصمیم گرفت روز ۲۶ ژوئن به عنوان «روز جهانی مبارزه با سوءمصرف مواد مخدر و قاچاق غیرقانونی آن» نام‌گذاری شود.

وی افزود: این رویداد جهانی که هر ساله با حمایت افراد، جوامع و سازمان‌های مختلف در سراسر جهان برگزار می‌شود، نشان‌دهنده عزم جدی جامعه بین‌المللی برای تحقق هدف نهایی یعنی دستیابی به جامعه‌ای عاری از اعتیاد و مواد مخدر است.

نریمانی با اشاره به اهمیت این مناسبت بین‌المللی گفت: روز جهانی مبارزه با مواد مخدر فرصتی برای تشویق مقامات و مسئولان دولتی، شخصیت‌ها، جوامع محلی و سازمان‌های مردم‌نهاد در سراسر جهان به اقدام عملی، تقویت تعاملات و همکاری‌ها، افزایش آگاهی عمومی درباره خطرات و پیامد‌های مصرف مواد مخدر و همچنین کاهش انگ و تبعیض علیه افرادی است که با اعتیاد دست و پنجه نرم می‌کنند.

چرخه سیاست‌گذاری و تعیین شعار در UNODC

مدیرکل امور بین‌الملل ستاد مبارزه با مواد مخدر با بیان اینکه تعیین شعار سالانه از سوی دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد (UNODC) صرفاً یک انتخاب تبلیغاتی نیست، اظهار کرد: انتخاب شعار هر سال حاصل یک فرآیند چندمرحله‌ای و مبتنی بر رویکرد‌های علمی، سلامت عمومی و مقابله با جرایم سازمان‌یافته است.

وی ادامه داد: این فرآیند در سه مرحله اصلی انجام می‌شود. نخست، دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد در طول سال اطلاعات و داده‌های مرتبط با تحولات جهانی مواد مخدر را گردآوری و تحلیل می‌کند که خروجی اصلی آن در قالب «گزارش جهانی مواد مخدر» (World Drug Report) منتشر می‌شود. در این مرحله، موضوعاتی نظیر الگو‌های مصرف مواد مخدر در مناطق مختلف جهان، روند‌های قاچاق و جرایم سازمان‌یافته، ظهور مواد روان‌گردان جدید (NPS)، تولید و قاچاق مواد سنتتیک از جمله مت‌آمفتامین و فنتانیل، وضعیت درمان، بازتوانی و پیشگیری و همچنین تأثیر مواد مخدر بر سلامت، امنیت و توسعه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

وی افزود: در مرحله دوم، یافته‌ها و روند‌های جهانی در کمیسیون مواد مخدر سازمان ملل متحد (Commission on Narcotic Drugs) که به عنوان نهاد اصلی سیاست‌گذار در تمامی موضوعات مرتبط با مسئله جهانی مواد مخدر در چارچوب سازمان ملل متحد فعالیت می‌کند، مورد بررسی قرار می‌گیرد. این کمیسیون هر سال در ماه مارس در شهر وین تشکیل جلسه می‌دهد و ضمن بررسی روند‌های جدید، اولویت‌های جهانی را تعیین می‌کند، قطعنامه‌های مرتبط را به تصویب می‌رساند و جهت‌گیری‌های سیاسی مورد نیاز برای UNODC را مشخص می‌سازد.

نریمانی خاطرنشان کرد: بسیاری از موضوعاتی که بعد‌ها به عنوان شعار روز جهانی مبارزه با مواد مخدر انتخاب می‌شوند، ابتدا در مباحث و تصمیمات این کمیسیون برجسته شده‌اند.

وی ادامه داد: در مرحله سوم، پس از مشخص شدن اولویت‌ها، کارشناسان حوزه ارتباطات و سیاست‌گذاری در UNODC تلاش می‌کنند پیامی جهانی طراحی کنند که برای دولت‌ها قابل استفاده، برای رسانه‌ها قابل فهم، دارای پشتوانه علمی و مبتنی بر شواهد و همچنین قابل ترجمه به زبان‌های مختلف باشد. به همین دلیل، شعار‌های سالانه معمولاً کوتاه هستند، اما بر یک دستورکار مهم سیاستی و اجرایی استوارند.

مبنای محتوایی شعار سال ۲۰۲۶

مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به تحولات بازار جهانی مواد مخدر در دهه‌های اخیر گفت: در چند دهه گذشته، هم میزان و شیوه‌های مصرف مواد مخدر در جهان و هم تنوع مواد موجود در بازار‌های غیرقانونی افزایش یافته است. در این میان، تغییر رویکرد برخی کشور‌ها از جمله جرم‌زدایی یا قانونی‌سازی مصرف کانابیس نیز بر پیچیدگی تحولات جهانی در این حوزه افزوده است.

وی افزود: هروئین که نزدیک به یک قرن بر بازار جهانی مواد افیونی تسلط داشت، اکنون در نتیجه تغییرات ایجاد شده در زنجیره تأمین غیرقانونی مواد افیونی با چالش‌های جدی مواجه شده است.

نریمانی ادامه داد: در عین حال، تولید، کشفیات و مصرف کوکائین همچنان روندی افزایشی دارد و از سوی دیگر، هزینه پایین تولید مواد مخدر مصنوعی و کاهش ریسک شناسایی آنها موجب شده است این مواد سهم بیشتری از بازار‌های غیرقانونی را به خود اختصاص دهند.

وی تصریح کرد: گروه‌های قاچاق و شبکه‌های جنایتکار سازمان‌یافته نیز به صورت مستمر در جست‌وجوی فناوری‌های نوین هستند تا مخاطبان جدیدی جذب کنند، از رسیدن مواد مخدر به مصر ف‌کنندگان اطمینان یابند و تجارت میلیارد دلاری خود را گسترش دهند.

مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با مواد مخدر تأکید کرد: بازار‌های غیرقانونی مواد مخدر همواره خود را با شرایط جدید تطبیق داده‌اند و جرائم سازمان‌یافته نیز همواره به دنبال سوءاستفاده از خلأ‌های حکمرانی و ضعف قوانین و مقررات هستند.

شعار سال ۲۰۲۶

وی اظهار کرد: دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد با توجه به شرایط کنونی بازار جهانی مواد مخدر، شعار سال ۲۰۲۶ را با عنوان «مسئله جهانی مواد مخدر؛ موضوعات پابرجا، چالش‌های نوپدید، پاسخ‌دهی نوآورانه» (World Drug Problem: Persisting Issues, New Challenges, Innovative Responses) انتخاب کرده است.

تحلیل شعار ۲۰۲۶

نریمانی با اشاره به اینکه این شعار دارای سه لایه اصلی سیاستی است، گفت: نخستین لایه با عنوان «موضوعات پابرجا» به چالش‌های سنتی، اما همچنان اثرگذار در حوزه مواد مخدر از جمله استمرار کشت خشخاش، تولید هروئین، قاچاق کوکائین، وابستگی به مواد افیونی و فعالیت شبکه‌های جرائم سازمان‌یافته اشاره دارد.

وی افزود: دومین لایه یعنی «چالش‌های نوپدید» بر تهدید‌های جدیدی همچون گسترش مواد سنتتیک، فنتانیل و مشتقات آن، فروش مواد مخدر از طریق فضای مجازی، استفاده از ارز‌های دیجیتال در قاچاق و شکل‌گیری شبکه‌های فراملی پیچیده قاچاق مواد مخدر متمرکز است.

مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با مواد مخدر ادامه داد: سومین لایه این شعار با عنوان «پاسخ‌دهی نوآورانه» بر راهکار‌ها و پاسخ‌های جدید تأکید دارد که از جمله آنها می‌توان به پیشگیری مبتنی بر شواهد، درمان‌های نوین، استفاده از هوش مصنوعی در کشف و رهگیری قاچاق، تحلیل داده‌های کلان، همکاری‌های منطقه‌ای و مشارکت جامعه مدنی اشاره کرد.

انتظارات و پاسخ‌ها به وضعیت مواد مخدر

وی اظهار کرد: کمپین جهانی سال ۲۰۲۶ نشان خواهد داد که جامعه بین‌المللی، دولت‌های ملی و محلی، سازمان‌های مردم‌نهاد و عموم مردم چگونه برای یافتن راهکار‌های نوآورانه با یکدیگر همکاری می‌کنند تا ضمن کاهش تقاضا برای مواد مخدر، عرضه آن را نیز محدود سازند.

نریمانی افزود: بررسی روند‌ها و فرآیند‌های مطرح‌شده در شصت‌ونهمین نشست کمیسیون مواد مخدر سازمان ملل متحد و همچنین مفاهیم نهفته در شعار سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که تقویت پیشگیری علمی و خانواده‌محور همچنان یکی از مهم‌ترین اولویت‌ها برای کاهش آسیب‌پذیری افراد، به‌ویژه جوانان، در برابر نفوذ شبکه‌های جنایتکار و بازار‌های غیرقانونی مواد مخدر است.

وی ادامه داد: در کنار اقدامات پیشگیرانه، توسعه خدمات درمانی، بازتوانی و حمایت‌های اجتماعی مبتنی بر شواهد علمی و بهره‌گیری از روش‌های نوآورانه در این حوزه، از جمله راهبرد‌هایی است که می‌تواند به کاهش آسیب‌های ناشی از مصرف مواد مخدر کمک کند.

مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با مواد مخدر همچنین بر ضرورت ارتقای ظرفیت‌های مقابله‌ای در مسیر‌های اصلی قاچاق تأکید کرد و گفت: تجهیز و ایمن‌سازی بنادر، فرودگاه‌ها، مرز‌های زمینی و مسیر‌های دریایی، در کنار استفاده از داده‌های دقیق و تحلیل‌های اطلاعاتی برای تدوین سیاست‌های مؤثرتر، از مهم‌ترین ابزار‌های مقابله با شبکه‌های قاچاق مواد مخدر به شمار می‌رود.

وی افزود: مقابله با مواد روان‌گردان جدید و پیش‌ساز‌های شیمیایی مورد استفاده در تولید غیرقانونی مواد مخدر نیز نیازمند رویکردی جامع است؛ رویکردی که از شناسایی و کشف این مواد تا امحا، حمل، نگهداری و دفع ایمن آنها را دربر گیرد و همزمان ملاحظات انسانی و زیست‌محیطی را مدنظر قرار دهد.

نریمانی با اشاره به اهمیت نقش نظام عدالت کیفری در مبارزه با مواد مخدر تصریح کرد: حمایت از اقدامات صورت‌گرفته در تمامی مراحل زنجیره عدالت کیفری، از رهگیری و کشف شبکه‌های قاچاق گرفته تا تحقیقات تخصصی، تعقیب قضایی و اجرای احکام، از دیگر محور‌های مورد تأکید جامعه جهانی در این حوزه است.

وی خاطرنشان کرد: ایجاد فرصت‌های جایگزین برای کشاورزان و جوامعی که درگیر کشت و تولید غیرقانونی مواد مخدر هستند و هدایت آنها به سمت معیشت‌های پایدار و قانونی، در کنار کنترل ملی و بین‌المللی مواد جدید و نوظهور، از دیگر اقداماتی است که می‌تواند نقش مؤثری در مهار تهدید‌های جدید مواد مخدر ایفا کند.

مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با مواد مخدر در پایان تأکید کرد: تمامی این اقدامات با هدف حفاظت از مردم و جوامع در برابر آسیب‌های ناشی از مواد مخدر، ارتقای سلامت عمومی، تقویت امنیت اجتماعی و کاهش تهدید‌های ناشی از جرایم سازمان‌یافته دنبال می‌شود و تحقق این اهداف نیازمند همکاری مستمر و همه‌جانبه در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی است.