اشتراک در موعود؛ بازخوانی تطبیقی «ظهور پسر انسان» در کتاب مقدس و «قیام قائم» در روایات شیعی + متن و ترجمه احادیث امام باقر و امام صادق (ع)

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، مسیحیان علاوه بر «عهد عتیق»، به «عهد جدید» نیز معتقدند و مجموعه‌ی آن دو را «کتاب مقدّس» (Bible) می‌نامند. عهد جدید شامل چهار انجیل (متّی، مرقس، لوقا و یوحنا) به همراه رساله‌های ملحق به آن است. در این متون، بار‌ها بر مسئله‌ی اقامه‌ی عدالت، پیروزی فضیلت و ریشه‌کن شدن فساد در پایان تاریخ توسط یک «انسان کامل» تأکید شده است.

پسر انسان؛ بشارت انجیل متّی بر ظهور ناگهانی

در باب ۲۴ انجیل متّی، توصیفاتی از ظهور منجی آمده است که شباهت عجیبی به مفاهیم اسلامی دارد. در فراز ۳۰ به بعد این باب می‌خوانیم:

«همچنان که برق از مشرق ساطع شده تا به مغرب ظاهر می‌شود، ظهور پسر انسان نیز چنین خواهد شد... آنگاه علامت پسر انسان در آسمان پدید گردد... و او را ببینند که بر ابر‌های آسمان با قوّت و جلال عظیم می‌آید.»

نکته قابل تامل در این فراز، ناگهانی بودن ظهور و جهانی بودن ابعاد آن است؛ به طوری که زمان دقیق آن را هیچ‌کس جز خداوند (پدر) نمی‌داند.

تطبیق با کلام وحیانی امام باقر (ع): از شرق تا غرب عالم

در تبیین این شکوه جهانی، امام باقر (ع) در روایتی بر قدرت الهی حاکم بر این ظهور تأکید کرده و می‌فرمایند: «قائم ما با القای رُعب در دل‌های مخالفان یاری می‌شود. زمین برای او جمع و گنج‌های آن ظاهر می‌شود. سلطنت او به شرق و غرب عالم می‌رسد.»

متن حدیث: امام باقر‌علیه السّلام می‌فرمایند: اَلْقٰائِمُ مِنّٰا مَنْصُورٌ بِالرُّعْبِ مُؤَیَّدٌ بِالنَّصْرِ تُطْوىٰ لَهُ الْاَرْضُ وَ تَظْهَرُ لَهُ الْکُنُوزُ یَبْلُغُ سُلْطٰانُهُ الْمَشْرِقَ وَ الْمَغْرِبَ وَ یُظْهِرُ بِهِ اللّٰهُ دِینَهُ عَلَى الدِّینِ کُلِّهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ فَلٰا یَبْقىٰ فِی الْاَرْضِ خَرٰابٌ اِلّٰا عُمِرَ وَ یَنْزِلُ رُوحُ اللّٰهِ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ فَیُصَلِّی خَلْفَهُ: قائم ما با القای رُعب در دل‌هاى مخالفان یارى می‌شود. زمین براى او جمع و گنج‌های آن ظاهر مى‌شود. سلطنت او به شرق و غرب عالم می‌رسد و خداوند دین خود را به دست او بر همه‌ی ادیان چیره می‌کند؛ اگرچه اهل شرک رضایت نداشته باشند. تمام خرابی‌هاى جهان در دولت او آباد مى‌شود و عیسى بن مریم علیها السّلام از آسمان فرود می‌آید و پشت سر مهدی علیه السّلام نماز خواهد گزارد.

یکی از زیباترین نقاط تلاقی این دو آیین، تصریح امام (ع) بر حضور حضرت عیسی (ع) در کنار مهدی موعود (عج) است؛ آنجا که می‌فرمایند: «عیسی بن مریم (ع) از آسمان فرود می‌آید و پشت سر مهدی (عج) نماز خواهد گزارد.» این یعنی منجی‌باوری نه مایه افتراق، بلکه نقطه پیوند پیروان ادیان است.

فراخوان جهانی و اعجاز «طیّ‌الارض»

انجیل متّی به جمع‌آوری «برگزیدگان» از باد‌های اربعه (چهار جهت عالم) اشاره می‌کند. این مفهوم در کلام امام صادق (ع) با جزئیات دقیق‌تری بیان شده است. ایشان می‌فرمایند که منجی در میان رکن و مقام می‌ایستد و یاران خاص خود را که در شرق و غرب عالم هستند، فریاد می‌زند.

نکته اعجاب‌انگیز در کلام امام صادق (ع)، اشاره به سرعت انتقال یاران است:

«صداى او به صورت واحد به همه‌ی آنها می‌رسد... پس در یک چشم بر هم زدن (کلمح البصر) بین رکن و مقام نزد ایشان خواهند بود.»

این پدیده که در ادبیات عرفانی و روایی «طیّ‌الارض» نامیده می‌شود، همان تمرکز برگزیدگانی است که کتاب مقدس از آنها یاد کرده است.

متن حدیث: { امام باقر‌علیه السّلام می‌فرمایند: اَلْقٰائِمُ مِنّٰا مَنْصُورٌ بِالرُّعْبِ مُؤَیَّدٌ بِالنَّصْرِ تُطْوىٰ لَهُ الْاَرْضُ وَ تَظْهَرُ لَهُ الْکُنُوزُ یَبْلُغُ سُلْطٰانُهُ الْمَشْرِقَ وَ الْمَغْرِبَ وَ یُظْهِرُ بِهِ اللّٰهُ دِینَهُ عَلَى الدِّینِ کُلِّهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ فَلٰا یَبْقىٰ فِی الْاَرْضِ خَرٰابٌ اِلّٰا عُمِرَ وَ یَنْزِلُ رُوحُ اللّٰهِ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ فَیُصَلِّی خَلْفَهُ: قائم ما با القای رُعب در دل‌هاى مخالفان یارى می‌شود. زمین براى او جمع و گنج‌های آن ظاهر مى‌شود. سلطنت او به شرق و غرب عالم می‌رسد و خداوند دین خود را به دست او بر همه‌ی ادیان چیره می‌کند؛ اگرچه اهل شرک رضایت نداشته باشند. تمام خرابی‌هاى جهان در دولت او آباد مى‌شود و عیسى بن مریم علیها السّلام از آسمان فرود می‌آید و پشت سر مهدی علیه السّلام نماز خواهد گزارد.

نتیجه‌گیری: آمادگی برای ساعتی نامعلوم

هم کتاب مقدس و هم روایات اسلامی بر یک اصل حیاتی تأکید دارند: «انتظار و آمادگی». همان‌طور که انجیل متّی توصیه می‌کند «حاضر باشید؛ زیرا در ساعتی که گمان نبرید، پسر انسان می‌آید»، در فرهنگ مهدوی نیز انتظار فرج، با فضیلت‌ترین اعمال شمرده شده است تا بشریت همواره برای آن دگرگونی عظیم آماده باشد.