ناحیه نوآوری شهر تهران توسط دانشگاه تهران با همکاری شهرداری، معاونت علمی و وزارت علوم شکل می‌گیرد / تمرکز بیش از حد بر حمایت مالی خطاست / نیروی انسانی توانمند چالش اصلی زیست بوم فناوری کشور است

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو؛ سومین همایش آموزشی توانمندسازی مدیران آینده پارک‌های علم و فناوری کشور با حضور دکتر سید مهدی ابطحی، سرپرست معاونت پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دکتر توحید فیروزان، مدیرکل دفتر پشتیبانی امور فناوری و نوآوری معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم و جمعی از کارشناسان و مدیران پارک‌ها در پارک علم و فناوری دانشگاه تهران برگزار شد.

ضرورت حکمرانی خوب و نقش سرمایه انسانی

در ابتدای مراسم، دکتر علی اسدی رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه تهران گفت: «حکمرانی خوب پارامتر‌های مختلفی دارد که یکی از مهمترین آنها وجود منابع انسانی خبره و توانمند است. نیروی انسانی توانمند، موتور محرکه سازمان‌ها و حتی کشورهاست و حضور آنها بی‌شک یکی از غیرقابل انکارترین پارامتر‌های تبدیل‌شدن به کشوری توسعه‌یافته است».

رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه تهران با اشاره به برگزاری جدیدترین گردهمایی سالانه انجمن بین‌المللی پارک‌های علم و فناوری اظهار کرد: «نوآوری، توسعه سبز، همکاری‌های بین‌المللی و ارزش‌محوری منابع انسانی از جمله مهم‌ترین محور‌های این رویداد بود که نشان می‌دهد توانمندسازی نیرو‌های انسانی بیش از گذشته باید مورد توجه قرار گیرد».

هشدار نسبت به تمرکز بیش از حد بر حمایت مالی

وی افزود: «گاهی تمرکز بیش از حد بر حمایت مالی از شرکت‌ها خطاست و باعث غفلت از توسعه نیروی انسانی می‌شود؛ در حالی که پارک‌ها برای اثرگذاری واقعی، نیازمند ارتقای دانش، مهارت و نگرش کارکنان خود هستند. بدون نیروی انسانی توانمند، هیچ زیست‌بوم نوآوری تراز شکل نمی‌گیرد. امیدواریم برگزاری این دوره‌ها، اثرگذاری لازم را در توسعه زیست‌بوم نوآوری کشور داشته باشد».

دکتر اسدی با اشاره به اینکه نیروی انسانی یکی از مهم‌ترین بخش‌ها در عرصه حکمرانی فناوری است که باید توجه ویژه‌ای به آن شود، ادامه داد: «خوشبختانه دکتر محمدنبی شهیکی، معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نیز با هدف‌گذاری دقیق، این موضوع را یکی از چالش‌های اساسی زیست‌بوم فناوری و نوآوری شناسایی کرده‌اند و برگزاری این کارگاه نمونه‌ای از اقدامات لازم برای رفع این چالش است».

رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه تهران با تأکید بر اینکه نیروی انسانی مهم‌ترین مؤلفه هر سازمان است، بیان کرد: «متأسفانه در بسیاری مواقع از نقش نیروی انسانی غفلت می‌شود و تمرکز سازمان‌ها تنها بر منابع مالی قرار می‌گیرد؛ اگرچه اعتبارات اهمیت دارند، اما محرک اصلی پیشرفت، نیروی انسانی توانمند و متخصص است».

وی افزود: «برخی کشور‌ها با وجود برخورداری از درآمد سرانه بالا، هنوز توسعه‌یافته محسوب نمی‌شوند؛ در مقابل، کشور‌هایی بدون منابعی، چون نفت و گاز، تنها با تکیه بر سرمایه انسانی، تخصص نخبگان و تولید فناوری، به جمع کشور‌های پیشرو پیوسته‌اند».

چالش‌های زیست‌بوم فناوری و نقش معاونت فناوری وزارت علوم

رئیس هیئت‌مدیره صندوق پژوهش و فناوری دانشگاه تهران از دکتر شهیکی، معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، درخواست کرد تا برنامه‌های توانمندسازی به سطوح مختلف مدیریتی و کارشناسی در پارک‌ها گسترش یابد. همچنین وی با اشاره به چالش‌های موجود در پارک‌های علم و فناوری گفت: «گاهی در زیست‌بوم فناوری مانند والدینی عمل می‌کنیم که تمام تمرکز و توجه خود را بر «فرزندان» یعنی «شرکت‌های دانش‌بنیان» می‌گذاریم و از مجموعه اصلی غافل می‌شویم؛ در حالی که باید هم‌زمان برای توسعه فردی و سازمانی خود پارک نیز سرمایه‌گذاری کنیم».

وی تأکید کرد: «اولویت اصلی باید ارتقای دانش، نگرش و مهارت نیروی انسانی در پارک‌ها باشد تا همگام با حرکت در لبه فناوری، نیرو‌ها نیز توانمندی لازم برای پاسخگویی به نیاز‌هایی که به سرعت در حال تغییر هستند، را داشته باشند؛ لذا به‌روزرسانی دانش و آموزش مستمر مدیران و کارشناسان پارک‌ها ضروری است».

اهمیت آموزش مستمر مدیران و کارشناسان پارک‌ها

رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: «توانمندسازی نیروی انسانی باید در تمامی لایه‌های سازمانی گسترش یابد تا پارک‌ها علاوه بر پشتیبانی از شرکت‌ها، خود نیز به‌عنوان نهاد‌هایی پویا و دانش‌محور ایفای نقش کنند».

تمرکز بر دیپلماسی دانش‌بنیان و توسعه همکاری‌های بین‌المللی

وی ضمن تأکید بر دیپلماسی دانش بنیان، به آخرین نشست بین‌المللی حوزه علم و فناوری اشاره کرد و گفت: «در نشست اخیر انجمن بین‌المللی پارک‌های علم و فناوری، ۴۲ پروژه همکاری بین‌المللی به امضا رسید که نشان‌دهنده ضرورت حرکت به سمت فعالیت‌های بین‌المللی و توسعه دیپلماسی فناوری است. یکی از اهداف اصلی دانشگاه تهران نیز همین رویکرد بوده، اما تحقق آن نیازمند نیروی انسانی توانمند و متخصص است».

وی با اشاره به چالش شرکت‌های دانش‌بنیان در توسعه بازار افزود: «بسیاری از شرکت‌ها در تجاری‌سازی محصولات خود در خارج از کشور با مشکلاتی مواجه هستند و این موضوع ضرورت حرکت جدی‌تر به سمت بین‌المللی‌سازی را دوچندان می‌کند».

دکتر اسدی به نمونه‌ای از همکاری‌های دوجانبه موفق بین دانشگاهی و بین پارکی اشاره کرد و گفت: «مشارکت دانشکده برق دانشگاه تهران با دانشگاه علوم پزشکی تهران، منجر به تولید فناوری نوظهور شده است که دارای توان بالای رقابت جهانی بوده و شرکت‌های سازنده در حال برنامه‌ریزی برای ورود به بازار‌های بین‌المللی هستند. اکنون ظرفیت شرکت‌های فناور به مرحله‌ای رسیده که نیازمند فراهم‌سازی و ایجاد بستر مناسب برای ورود به بازار‌های خارجی است».

رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه تهران در ادامه به موضوع نواحی نوآوری پرداخت و افزود: «زیرساخت‌های موجود دانشگاه به‌تنهایی پاسخگوی نیاز‌ها نیست. ظرفیت‌های ارزشمندی در بخش خصوصی و حوزه شهری وجود دارد و تاکنون هماهنگی‌های خوبی برای ایجاد «ناحیه نوآوری تهران» میان دانشگاه تهران، شهرداری تهران، معاونت علمی ریاست جمهوری و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، انجام شده است. امید می‌رود با حمایت وزارتخانه، این روند سرعت بیشتری بگیرد».

نگاه نو به مدیریت پارک‌های علم و فناوری از سوی وزارت علوم

در ادامه همایش، دکتر سید مهدی ابطحی، سرپرست معاونت پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و رئیس شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان، نیز با تأکید بر اهمیت نقش‌آفرینی پارک‌های علم و فناوری در توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، خواستار بازنگری در نگاه سنتی به مدیریت این مجموعه‌ها شد.

وی با اشاره به کاهش ورودی شرکت‌های نوپا و هسته‌های فناور در سال‌های اخیر گفت: «امروز این نگرانی وجود دارد که نسبت شرکت‌های رشد یافته به هسته‌های فناور دچار تغییر شود، موضوعی که می‌تواند بر پویایی و آینده پارک‌های علم و فناوری تأثیر بگذارد. در حالی که پارک‌های علم و فناوری در سطح جهان به بازیگران مهم زیست‌بوم نوآوری تبدیل شده‌اند، در ایران هنوز این باور وجود دارد که خاستگاه نوآوری، دانشگاه است. در حالی که مدیریت پارک‌ها اقتضائات تخصصی خود را دارد و با مأموریت دانشگاه متفاوت است».

دکتر ابطحی با بیان اینکه «شرکت‌های دانش‌بنیان برند ما هستند»، گفت: «حمایت از این شرکت‌ها باید با رویکردی علمی، هوشمند و مشارکت‌جو انجام شود. همچنین جایگاه فرهنگی دانشگاه در ایران، می‌تواند پشتوانه‌ای مؤثر برای شرکت‌های دانش‌بنیان باشد».

ضرورت تسهیل قوانین و کاهش بروکراسی در پارک‌ها

سرپرست معاونت پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در پایان از مدیران پارک‌ها خواست، مراقب باشند پیچیدگی قوانین و بروکراسی اداری، موجب دلسردی آنان و سایر فعالان این حوزه نشود.

گفتنی است، این رویداد دو روزه با همکاری معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، پارک علم و فناوری دانشگاه تهران و شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان برگزار شد و مدعوین حاضر در نشست از شرکت‌های توسعه‌ای و واحد‌های فناور پارک علم و فناوری دانشگاه تهران بازدید کردند.