هوش مصنوعی برای حل مسائل کشور؛ نگاهی به دستاورد‌ها و اهداف رویداد نواتک

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو؛ بهنام طالبی؛ رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی شریف، در نشست خبری رویداد ملی استارتاپی مبتنی بر هوش مصنوعی "نواتک" را برنامه‌ای مسئله‌محور دانست که با هدف تبدیل ایده‌های برگزیده به کسب‌وکار‌های نوآورانه طراحی شده است.

او با اشاره به تمرکز این رویداد بر نیاز‌های واقعی صنعت گفت: نواتک با رویکرد حل چالش‌های کاربردی در حوزه‌های فناوری مالی، سلامت، کشاورزی، گردشگری و امنیت مبتنی بر هوش مصنوعی برگزار شده و تلاش دارد پاسخ‌های عملی برای مسائل این بخش‌ها ارائه دهد.

طالبی درباره روند اجرایی رویداد توضیح داد: تیم‌هایی که ارزیابی‌های فنی را با موفقیت پشت سر می‌گذارند و فرآیند تیم‌سازی را تکمیل می‌کنند، وارد یک دوره فشرده یک‌هفته‌ای می‌شوند. در این مرحله، با راهبری منتور‌های تخصصی، ایده‌ها به نمونه اولیه قابل ارائه (MVP) تبدیل می‌شوند.

وی هدف نهایی این فرآیند را کاهش ریسک سرمایه‌گذاری عنوان کرد و افزود: با غربالگری دقیق تیم‌های مستعد و ارائه خروجی‌های مستند در رویداد Demo Day که اوایل تیرماه برگزار می‌شود، زمینه جذب سرمایه و ورود تیم‌های منتخب به بازار فراهم خواهد شد.

رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به مشارکت دانشگاه‌ها در این دوره گفت: تیم‌هایی از ۱۵ دانشگاه کشور در رویداد حضور دارند که از جمله آنها می‌توان به دانشگاه صنعتی شریف، فردوسی مشهد، علم و صنعت ایران، صنعتی اصفهان، خواجه نصیرالدین طوسی، اصفهان، تهران و دیگر مراکز آموزش عالی اشاره کرد.

طالبی با بیان اینکه رویداد نواتک صرفاً به مرحله رقابت محدود نمی‌شود، اظهار کرد: زیرساخت‌های فناوری و ظرفیت‌های اکوسیستم نوآوری در کنار تیم‌ها قرار گرفته تا امکان استقرار آنها در زیست‌بوم پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی شریف فراهم شود.

او دسترسی به شبکه منتورینگ، خدمات تخصصی و تسهیلات سرمایه‌گذاری را از جمله مزیت‌هایی دانست که در اختیار شرکت‌کنندگان قرار می‌گیرد.

وی در ادامه به روند نزولی تشکیل تیم‌های فناور در سال‌های اخیر اشاره کرد و گفت: هرچند آمار دقیق را باید از مراجع رسمی مانند وزارت علوم یا معاونت علمی دریافت کرد، اما به نظر می‌رسد تمرکز‌ها بیشتر به سمت بخش‌های قابل مشاهده معطوف شده و به سرچشمه‌های تولید فناوری کمتر توجه شده است.

طالبی تأکید کرد: رویداد‌هایی مانند نواتک دقیقاً برای تقویت همین سرچشمه‌ها طراحی شده‌اند.

رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به آمار این دوره گفت: ثبت حدود ۱۲۰۰ طرح، انتخاب نزدیک به ۲۰۰ طرح اولیه و در نهایت رسیدن به حدود ۳۰ و چند طرح آماده سرمایه‌گذاری، نشان‌دهنده ظرفیت قابل توجه این رویداد در سطح کشور است.

وی افزود: در اکوسیستم نوآوری کشور، مشکل اصلی کمبود سرمایه نیست؛ منابع و ابزار‌های سرمایه‌گذاری وجود دارد، اما تیم‌های توانمند و آماده جذب سرمایه محدود هستند.

طالبی با اشاره به پیشنهاد‌های جذاب کشور‌های منطقه به جوانان و شرکت‌های فناور اظهار کرد: پیشنهاد‌های وسوسه‌کننده‌ای به نخبگان ارائه می‌شود که باعث مهاجرت بخشی از نیرو‌های توانمند می‌شود.

وی تأکید کرد: برنامه‌هایی مانند نواتک با هدف حمایت از نخبگان و ایجاد مسیر رشد در داخل کشور طراحی شده‌اند تا بتوان از ظرفیت‌های انسانی به شکل مؤثر استفاده کرد.

به گفته رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی شریف، مأموریت اصلی نواتک تبدیل ایده‌های فناورانه به محصولات آماده سرمایه‌گذاری و پیوند دادن آنها با بازار است؛ مسیری که با همکاری دانشگاه‌ها، شتاب‌دهنده‌ها و بخش خصوصی دنبال می‌شود.

مسعود زندوکیلی، مدیرعامل مجموعه دانش‌بنیان فن‌آوا با اشاره به اهداف برگزاری رویداد «نواتک» گفت: این رویداد بستری برای شناسایی، ارزیابی و هدایت ایده‌ها و صاحبان ایده در اکوسیستم نوآوری کشور است.

وی افزود: صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور به‌شدت نیازمند سرمایه‌گذاری هدفمند بر ایده‌ها، فناوری‌ها و نوآورانی است که بعضاً هنوز به‌درستی شناسایی نشده‌اند و یکی از مسیر‌های تحول اقتصاد کشور، توجه جدی به همین ظرفیت‌هاست.

زندوکیلی تصریح کرد: بر اساس تجربیات گذشته، تصمیم گرفتیم رویدادی طراحی کنیم که تمام مراحل از شناسایی ایده‌ها تا تبدیل آنها به محصول قابل استفاده و دارای قابلیت تجاری‌سازی را به‌صورت منسجم و پیوسته پوشش دهد.

وی ادامه داد: برنامه‌ریزی این رویداد از یک سال پیش آغاز شد و اکنون در فاز سوم قرار داریم. در این مدت حدود ۱۲۰۰ نفر با ارائه ایده در رویداد مشارکت کردند که پس از ارزیابی‌ها، حدود ۲۰۰ ایده برگزیده شد.

مدیرعامل این مجموعه دانش‌بنیان با تأکید بر اهمیت تیم‌سازی اظهار کرد: یکی از چالش‌های جدی در کشور، ضعف در تیم‌سازی است، نه کمبود ایده. به همین دلیل بستر لازم برای شکل‌گیری تیم‌ها فراهم شد تا ایده‌ها در قالب تیم‌های منسجم و با همراهی منتور‌ها و ارزیابان تخصصی توسعه یابند.

وی خاطرنشان کرد: در این فرآیند، بازار هدف و ارزیابی‌های اقتصادی برای تیم‌ها شفاف‌سازی شد تا مسیر تجاری‌سازی تسهیل شود. در نهایت حدود ۴۰ تیم شکل گرفتند و وارد مرحله توسعه شدند.

زندوکیلی بیان کرد: زیرساخت‌های مورد نیاز این تیم‌ها از جمله CPU، GPU و سرور‌های زیرساختی توسط فناوا تأمین شده و تیم‌ها هم‌اکنون در حال توسعه نمونه اولیه محصول (MVP) هستند.

وی با اشاره به برگزاری «دمودی» در ادامه مسیر رویداد گفت: در رویداد دمودی، تیم‌های برتر انتخاب و همه تیم‌ها به سرمایه‌گذاران متصل خواهند شد. البته دمودی پایان کار نیست، بلکه آغاز مسیر تجاری‌سازی محصولات است.

مدیرعامل فناوا تأکید کرد: با تیم‌های برگزیده و حتی تیم‌هایی که رتبه‌های بالاتر کسب کنند، مدل‌های مختلف مشارکت تعریف خواهد شد تا با استفاده از ظرفیت‌های فناوا و سایر ذی‌نفعان، محصولات به بازار هدف دست یابند و به حل مسائل کشور کمک کنند.

وی افزود: در این رویداد پنج حوزه مهم و نسبتاً مغفول کشور شامل کشاورزی، گردشگری، امنیت، فین‌تک و هوش مصنوعی مورد توجه قرار گرفته است.

زندوکیلی با اشاره به ظرفیت‌های گروه فناوا گفت: این گروه به‌عنوان یکی از هلدینگ‌های بزرگ صنعتی کشور با ۱۶ تا ۱۷ حوزه تخصصی، آمادگی دارد تیم‌ها را به بازار هدف متصل کرده و فرآیند تجاری‌سازی آنها را تسهیل کند.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد که این رویداد بتواند به توسعه صنعت فناوری اطلاعات کشور و حل مسائل مردم کمک کند.

در ادامه نشست؛ علی لطفی، دبیر رویداد استارت‌آپی بر پایه هوش مصنوعی با عنوان نواتک، با اشاره به شکل گیری این رویداد گفت: از تابستان سال گذشته و با همکاری مجموعه‌های مختلف، برنامه‌ریزی برای برگزاری این رویداد آغاز شد. پیش از این تجربه برگزاری مسابقات برنامه‌نویسی و هوش مصنوعی را در کشور داشتیم که عمدتاً با هدف شناسایی استعداد‌ها و معرفی آنها به شرکت‌های بزرگ برای جذب و استخدام برگزار می‌شد.

وی افزود:، اما اعتقاد ما این بود که ظرفیت و استعداد‌های کشور بسیار فراتر از آن است که صرفاً به استخدام در چند شرکت نرم‌افزاری محدود شود. این استعداد‌ها در سراسر کشور پراکنده هستند و می‌توانند خود به ایجاد کسب‌وکار‌ها و محصولات جدید منجر شوند.

دبیر رویداد استارت‌آپی بر پایه هوش مصنوعی ادامه داد: در دهه ۹۰ شرکت‌های متعددی در حوزه فناوری شکل گرفتند و امروز به مجموعه‌های بزرگی تبدیل شده‌اند. بر همین اساس این دغدغه مطرح شد که به جای تمرکز صرف بر شناسایی استعدادها، زمینه شکل‌گیری محصولات و کسب‌وکار‌های جدید را فراهم کنیم.

لطفی خاطرنشان کرد: در این رویداد، برگزار کنندگان از یک سو تجربه اجرایی لازم را در اختیار داشتند و از سوی دیگر مجموعه‌های سرمایه گذار و صاحبان مساله نیز حضور داشتند تا بتوانند از محصولات و تیم‌های برگزیده حمایت کنند. هدف ما این بود که استعداد‌های پراکنده در سراسر کشور توانمند شوند تا بتوانند شرکت و محصول خود را ایجاد کنند. به همین دلیل حوزه‌های "سلامت"، "کشاورزی"، "گردشگری" و "امنیت" به عنوان اولویت‌های سرمایه گذاری تعیین شد، هرچند امکان ارائه ایده در سایر حوزه‌ها نیز وجود داشت.

وی با اشاره به استقبال از این رویداد گفت: این رویداد در زمستان سال گذشته به صورت آنلاین آغاز به کار کرد و نزدیک به ۱۲۰۰ نفر از سراسر کشور در آن ثبت‌نام کردند که در قالب ۱۸۲ تیم به رقابت پرداختند.

دبیر رویداد استارت‌آپی بر پایه هوش مصنوعی ادامه داد: بخشی از این تیم‌ها از قبل شکل گرفته بودند و ایده داشتند، اما سرمایه‌گذار نداشتند و بخشی دیگر صرفاً از افراد مستعد تشکیل شده بودند. برای این گروه‌ها فرآیند ارزیابی و تیم‌سازی انجام شد و تلاش کردیم افراد را در قالب تیم‌های منسجم سازمان‌دهی کنیم. با وجود همزمانی بخشی از فرآیند اجرایی با شرایط جنگی کشور، ارتباطات از طریق بستر‌های پیام رسان و ابزار‌های ارتباطی ادامه یافت و تیم‌ها توانستند ایده‌های خود را ارائه کنند.

لطفی تصریح کرد: در مجموع ۱۴۷ ایده و طرح به دبیرخانه ارسال شد که از جنبه‌های مختلف فنی، محصولی و کسب و کاری مورد ارزیابی قرار گرفتند و در نهایت ۴۰ تیم مجوز ورود به مرحله توسعه محصول را دریافت کردند.

به گفته وی در حال حاضر ۳۳ تیم همچنان در رویداد فعال هستند و فرآیند توسعه محصول، برنامه‌نویسی و ساخت نرم‌افزار را دنبال می‌کنند.

دبیر رویداد استارت‌آپی بر پایه هوش مصنوعی با اشاره به پراکندگی جغرافیایی تیم‌ها گفت: این تیم‌ها از ۱۲ استان کشور در رویداد حضور دارند و شرکت‌کنندگان از دانشگاه‌های مختلف از جمله دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه فردوسی مشهد و سایر دانشگاه‌های برتر کشور هستند. اگرچه بیشترین تعداد شرکت‌کنندگان از استان‌های تهران و اصفهان حضور دارند، اما از نقاط مختلف کشور و در حوزه‌های متنوعی مانند کشاورزی، سلامت، امنیت و گردشگری نیز نمایندگان فعالی در رویداد مشارکت کرده‌اند.

لطفی با اشاره به نمونه ایده‌های ارائه شده در این رویداد گفت: برخی تیم‌ها بر توسعه پلتفرم‌های مبتنی بر داده‌کاوی و یادگیری ماشین برای بهبود تصمیم‌گیری در صنعت پخش متمرکز شده‌اند و با بررسی دقیق نیاز‌های بازار، خلأ‌های موجود و محصولات رقیب، راهکار‌های خود را طراحی کرده‌اند.

وی افزود: در حوزه گردشگری نیز ایده‌هایی ارائه شده است که با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، تجربه‌ای هوشمند و شخصی‌سازی‌شده برای سفر ایجاد می‌کنند و براساس محدودیت‌های مالی و نیاز‌های کاربر، برنامه سفر مناسب پیشنهاد می‌دهند.

دبیر رویداد استارت‌آپی بر پایه هوش مصنوعی ادامه داد: در حوزه امنیت نیز طرح‌هایی ارائه شده است که با استفاده از هوش مصنوعی تهدید‌های احتمالی را شناسایی کرده و راهکار‌های واکنش سریع را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. حدود ۴۰ درصد ایده‌های ارسال‌شده در حوزه‌های متنوعی از جمله آموزش، سلامت و فناوری‌های داده‌محور بوده‌اند که نشان دهنده گستردگی ظرفیت‌های موجود در کشور است.

لطفی با اشاره به برنامه توانمند سازی تیم‌ها گفت: برای شرکت‌کنندگان یک دوره آموزشی ۸ هفته‌ای طراحی شد.

در گام نخست از تیم‌ها خواسته شد بازار هدف و رقبا را شناسایی کنند و سپس مدل کسب وکار خود را توسعه داده و ارائه دهند و در مرحله بعد، تیم‌ها موظف شدند معماری و شماتیک محصول خود را طراحی کنند تا امکان پیاده سازی فنی، کد نویسی و اجرای آن فراهم شود.

دبیر رویداد استارت‌آپی بر پایه هوش مصنوعی ادامه داد: در مرحله نهایی نیز مقرر شد محصولات در سطح آزمایشگاهی به مرحله اجرا برسند و تیم‌ها بتوانند عملکرد محصول خود را برای مشتریان اولیه به نمایش بگذارند. در ابتدای این فرآیند، مجموعه‌ای از وبینار‌های آموزشی به مدت حدود ۱۰ ساعت برگزار شد که موضوعاتی مانند بازار، مدل‌های مالی، توسعه کسب و کار و آموزش‌های تخصصی حوزه فناوری را پوشش می‌داد.

لطفی گفت: با وجود شرایط خاص کشور و همزمانی بخشی از برنامه‌ها با دوران جنگ، تلاش شد تمامی جلسات آموزشی برگزار شود و تیم‌ها بتوانند از آموزش‌ها و مشاوره‌های تخصصی بهره‌مند شوند.

لطفی در تشریح روند حمایت از تیم‌های حاضر در رویداد گفت: برای تمامی تیم‌ها گروه‌های ارتباطی و شبکه منتورینگ تخصصی ایجاد شده است تا بتوانند از ظرفیت مشاوران و متخصصان حوزه هوش مصنوعی، مهندسی نرم‌افزار و توسعه کسب‌وکار بهره‌مند شوند. این منتور‌ها ابزارها، دانش فنی و تجربیات لازم را در اختیار تیم‌ها قرار می‌دهند تا مسیر توسعه محصول با سرعت و کیفیت بیشتری طی شود.

دبیر رویداد استارت‌آپی بر پایه هوش مصنوعی با اشاره به برخی نمونه‌های موفق حاضر در رویداد اظهار کرد: در حوزه سلامت و سالمندی، یکی از تیم‌ها مساله کمبود و دشواری دسترسی به خدمات پرستاری سالمندان را شناسایی کرده و پلتفرمی را طراحی کرده است که اطلاعات و سوابق پرستاران را در اختیار خانواده‌ها قرار می‌دهد. این تیم علاوه بر توسعه محصول، موضوعات حقوقی و الزامات قانونی را نیز بررسی کرده و در این زمینه وارد تعامل و گفت‌و‌گو با وزارت بهداشت شده است.

لطفی افزود: در حوزه کشاورزی نیز تیم‌هایی حضور دارند که با استفاده از هوش مصنوعی برای تشخیص و درمان بیماری‌های گیاهی راهکار ارائه کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که کشاورز می‌تواند تنها با ثبت تصویر گیاه، بیماری را شناسایی کرده و پیشنهاد‌های درمانی دریافت کند.

وی با اشاره به حمایت‌های زیرساختی از تیم‌ها گفت: پس از مرحله طراحی و توسعه ایده، زیرساخت‌های فنی مورد نیاز در اختیار تیم‌ها قرار گرفته است که از جمله آنها می‌توان به ماشین‌های مجازی، زیرساخت‌های پردازشی و امکانات مورد نیاز برای توسعه و آزمایش محصولات اشاره کرد.

دبیر رویداد استارت‌آپی بر پایه هوش مصنوعی درباره مرحله پایانی این رویداد اظهار کرد: در حال حاضر برنامه‌ریزی‌ها با همکاری شرکای اجرایی و حامیان رویداد در حال انجام است تا مراسم اختتامیه در ۱۶ تیرماه برگزار شود. در این رویداد، تیم‌های برتر فرصت خواهند داشت محصولات و دستاورد‌های خود را ارائه کنند و طرح‌های خود را در حضور سرمایه‌گذاران و فعالان زیست‌بوم فناوری معرفی کنند.

لطفی ادامه داد: در نشست اختتامیه، سرمایه‌گذاران مختلف، شرکای رویداد و سایر نهاد‌های مرتبط حضور خواهند داشت و تلاش می‌کنیم زمینه شکل‌گیری همکاری‌های سرمایه‌گذاری برای تیم‌های منتخب فراهم شود.

وی خاطرنشان کرد: هدف ما صرفاً برگزاری یک رویداد و ارائه چند طرح نیست، بلکه تلاش داریم پس از پایان رویداد نیز فرآیند حمایت از تیم‌ها ادامه یابد و ایده‌های برتر به شرکت‌های واقعی و کسب‌وکار‌های پایدار تبدیل شوند. انتظار داریم پس از پایان این رویداد شاهد شکل گیری و تأسیس چندین شرکت نوآور و دانش‌بنیان باشیم که بتوانند فعالیت خود را به صورت حرفه‌ای ادامه دهند.

وی در ادامه از حامیان، همکاران و اعضای اجرایی رویداد قدردانی کرد و گفت: برگزاری این رویداد حاصل همکاری مجموعه‌ای از استادان، مشاوران، سرمایه‌گذاران و نهاد‌های حامی است که در مراحل مختلف طراحی، آموزش، اطلاع‌رسانی و اجرای برنامه مشارکت داشته‌اند. بخشی از این همکاری‌ها در حوزه حمایت مالی، بخشی در زمینه آموزش و توانمندسازی تیم‌ها و بخشی نیز در حوزه سرمایه‌گذاری و تجاری‌سازی محصولات متمرکز بوده است.

وی خاطرنشان کرد: اعضای کمیته سرمایه‌گذاری رویداد نیز وظیفه دارند تیم‌های برتر را به شرکت‌ها، صندوق‌ها و نهاد‌های سرمایه‌گذاری معرفی کرده و زمینه تعامل مستقیم آنها با سرمایه‌گذاران را فراهم کنند. همچنین با همکاری نهاد‌های توسعه‌ای و حامیان استانی، تلاش می‌شود تیم‌های فعال در استان‌های مختلف کشور نیز از خدمات مشاوره‌ای، حمایتی و سرمایه‌گذاری بهره‌مند شوند.

ارسلان باسلی‌زاده، موسسه دانش بنیان برکت با تأکید بر اهمیت توسعه زیست‌بوم نوآوری و فناوری در استان‌های کشور اظهار کرد: بازار و سرمایه، دو رکن اساسی در رشد و پایداری کسب‌وکار‌های فناور هستند و رویداد‌های تخصصی می‌توانند زمینه اتصال صاحبان ایده و فناوری را به این ظرفیت‌ها فراهم کنند.

وی افزود: در حوزه استان‌ها، مسائل و ظرفیت‌های متعددی وجود دارد که برای پاسخ به آنها، رویداد‌های مسئله‌محور طراحی و برگزار می‌شود. این رویداد‌ها علاوه بر شناسایی نیاز‌ها و چالش‌ها، نقش مهمی در ایجاد شبکه‌های پشتیبان فناوری و تسهیل دسترسی فعالان این حوزه به منابع مالی و بازار‌های هدف ایفا می‌کنند.

مدیر توسعه امور استان‌ها خاطرنشان کرد: دسترسی به سرمایه، بازار مناسب و شبکه‌های حمایتی از مهم‌ترین الزامات پایداری و توسعه کسب‌وکار‌های نوآور است و رویداد‌های این‌چنینی می‌توانند به عنوان حلقه اتصال میان صاحبان مسئله، تیم‌های فناور و نهاد‌های مالی عمل کنند.

باسلی‌زاده همچنین با اشاره به نقش‌آفرینی نهاد‌های مالی، انجمن‌های تخصصی و حلقه‌های میانی در توسعه فناوری‌های نوین گفت: انجمن سرمایه‌گذاری کشور و مجموعه‌های دانش‌بنیان فعال در حوزه فناوری، به‌ویژه هوش مصنوعی، ظرفیت ارزشمندی برای حمایت از تیم‌های فناور ایجاد کرده‌اند و می‌توانند نقش مؤثری در تجاری‌سازی ایده‌ها و توسعه بازار ایفا کنند.

وی در پایان از تمامی نهاد‌ها و مجموعه‌های همکار برای حمایت از تیم‌های فناور قدردانی کرد و ابراز امیدواری کرد با تداوم این همکاری‌ها، زمینه رشد هرچه بیشتر فناوری و نوآوری در کشور فراهم شود.