تئاتر افراد دارای معلولیت به میدان کنش فرهنگی و عدالت اجتماعی آمد/ افسانه فخری: ضرورت سرمایه‌گذاری فرهنگی به جای نگاه هزینه‌محور

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، هفتمین جشنواره منطقه‌ای تئاتر افراد دارای معلولیت «کویر» از اول تا چهارم دی‌ماه ۱۴۰۴ به میزبانی شهر کرمان در حال برگزاری است و در روز نخست، با اجرای سه اثر نمایشی، آیین افتتاحیه و تأکید بر نقش تئاتر در تغییر نگرش اجتماعی نسبت به توانمندی افراد دارای معلولیت، فعالیت خود را آغاز کرد. افسانه فخری، رئیس گروه هنر معلولین سازمان بهزیستی کشور، این رویداد را فراتر از یک برنامه حمایتی دانست و آن را گامی جدی در مسیر توسعه فرهنگی و تحقق عدالت فرهنگی ارزیابی کرد.

جشنواره‌ای منطقه‌ای با گستره‌ای فراتر از یک رویداد نمایشی

هفتمین جشنواره منطقه‌ای تئاتر افراد دارای معلولیت «کویر» با حضور گروه‌ها و هنرمندانی از استان‌های کرمان، سیستان و بلوچستان، یزد، خراسان رضوی، خراسان شمالی و خراسان جنوبی، بستری زنده برای نمایش توانمندی‌های هنری، تبادل تجربه و گسترش مشارکت فرهنگی در سطح منطقه فراهم کرده است؛ رویدادی که تلاش دارد ظرفیت‌های کمتر دیده‌شده هنرمندان دارای معلولیت را در گستره‌ای فراتر از رویداد‌های متمرکز ملی به نمایش بگذارد.

آغاز روز نخست با ادای احترام به شهدا و شکل‌گیری فضای همدلانه

برنامه‌های روز نخست جشنواره، دوشنبه اول دی‌ماه، با حضور گروه‌های شرکت‌کننده در مزار شهدای شهر کرمان آغاز شد و هنرمندان با ادای احترام به مقام شهدا، با آرمان‌های آنان تجدید میثاق کردند؛ اقدامی که فضای معنوی و همدلانه‌ای را در آغاز این رویداد فرهنگی رقم زد.

آیین افتتاحیه جشنواره از ساعت ۱۴:۳۰ همان روز در سالن پلاتو شهر کرمان برگزار شد و با حضور مسئولان فرهنگی استان، هنرمندان، فعالان تئاتر، مخاطبان و شهروندان علاقه‌مند، فضای پرشور و صمیمی جشنواره شکل گرفت و فعالیت رسمی اجرا‌ها آغاز شد.

اجرا‌های روز نخست روایت‌گر تنوع جغرافیایی و محتوایی بودند

نخستین اجرای جشنواره رأس ساعت ۱۵ در سالن پلاتو شهر کرمان و در بخش کودک و نوجوان برگزار شد و نمایش «جنگ کور» به کارگردانی حدیث کریمی‌فر از کرمان به مدت ۴۰ دقیقه روی صحنه رفت و با استقبال مخاطبان همراه شد.

دومین اجرای روز نخست به نمایش «اگر ستاره بودم» به کارگردانی رقیه فاریابی، هنرمند کرمانی حاضر در بخش صحنه‌ای جشنواره اختصاص داشت که این اثر نیز از ساعت ۱۶ به مدت ۴۰ دقیقه در پلاتو صنعتی شهر کرمان اجرا شد و توجه مخاطبان را به ظرفیت‌های نمایشی هنرمندان دارای معلولیت جلب کرد.

در ادامه، پلاتو تئاتر شهر کرمان از ساعت ۱۸:۳۰ میزبان گروه نمایشی «کفاش‌باشی» به کارگردانی مهرآذین دهانی از شهر چابهار استان سیستان و بلوچستان شد و این نمایش ۳۰ دقیقه‌ای، به اجرا‌های روز نخست جشنواره پایان داد.

تئاتر معلولیت ابزاری برای تغییر نگرش عمومی جامعه است

در حاشیه این رویداد، افسانه فخری، رئیس گروه هنر معلولین سازمان بهزیستی کشور، با تأکید بر نقش فرهنگ در توسعه اجتماعی تصریح کرد: «اگر فرهنگ را زیربنای توسعه اجتماعی بدانیم، دیگر نمی‌توان در سیاست‌گذاری فرهنگی بخش بزرگی از جامعه را نادیده گرفت و افراد دارای معلولیت نه یک گروه حاشیه‌ای بلکه بخشی از سرمایه انسانی و فرهنگی کشور هستند و تئاتر یکی از مؤثرترین ابزار‌ها برای فعال‌سازی این سرمایه محسوب می‌شود.»

وی با اشاره به ماهیت اجتماعی تئاتر افراد دارای معلولیت افزود: «فعالیت نمایشی این هنرمندان صرفاً یک اقدام حمایتی یا رفاهی نیست بلکه یک کنش فرهنگی و اجتماعی است که به‌طور مستقیم بر نگرش عمومی جامعه اثر می‌گذارد و هر نمایشی که روی صحنه می‌رود، در واقع بازنویسی نگاه جامعه به مفاهیمی، چون توانمندی، تفاوت و مشارکت اجتماعی است.»

جشنواره‌های منطقه‌ای مسیر تحقق عدالت فرهنگی را هموار می‌کنند

رئیس گروه هنر معلولین سازمان بهزیستی کشور با اشاره به جایگاه جشنواره‌های منطقه‌ای در سیاست‌گذاری فرهنگی اظهار داشت: «این جشنواره‌ها تنها محل ارائه اثر نیستند بلکه ابزاری برای شناسایی استعدادها، توزیع عادلانه فرصت‌ها و تقویت عدالت فرهنگی در سطح کشور به شمار می‌آیند و امکان مشارکت گسترده‌تر استان‌ها، مراکز توانبخشی و گروه‌های نوپا را فراهم می‌کنند.»

فخری حضور خانواده‌ها، مدیران، کارشناسان و مخاطبان عمومی در کنار اجرا‌های نمایشی را عاملی اثرگذار دانست و یادآور شد: «این مواجهه مستقیم با توانمندی‌های افراد دارای معلولیت بسیار اثرگذارتر از هر گزارش مکتوب است و به تغییر نگرش اجتماعی کمک می‌کند.»

فراگیرسازی تئاتر، راهبرد اصلی عبور از نگاه تبعیض‌آمیز

وی با تأکید بر این که تئاتر افراد دارای معلولیت جدای از بدنه اصلی تئاتر کشور نیست، تصریح کرد: «تفکیک این حوزه به‌عنوان یک بخش مستقل و حاشیه‌ای ناخواسته به بازتولید نگاه تبعیض‌آمیز منجر می‌شود و رویکرد صحیح، حرکت به‌سوی فراگیرسازی تئاتر و حضور طبیعی و حرفه‌ای هنرمندان دارای معلولیت در چرخه تولید، آموزش، اجرا و جشنواره‌های هنری کشور است.»

سرمایه‌گذاری فرهنگی به جای نگاه هزینه‌محور

رئیس گروه هنر معلولین سازمان بهزیستی کشور با اشاره به الزامات تحقق این رویکرد اظهار داشت: «حمایت هدفمند از تولید آثار، آموزش تخصصی، دسترس‌پذیرسازی فضا‌های نمایشی و فراهم کردن امکان دیده شدن آثار در سطوح مختلف، نه هزینه اضافی بلکه یک سرمایه‌گذاری اجتماعی و فرهنگی بلندمدت محسوب می‌شود.»

حضور داوران بر اعتبار حرفه‌ای جشنواره افزود

در کنار اجرا‌های نمایشی، حضور داوران جشنواره شامل مجید امرایی، مجید قناد و شهرام کرمی در میان مخاطبان و هنرمندان، بر اهمیت و اعتبار هفتمین جشنواره منطقه‌ای تئاتر افراد دارای معلولیت کویر افزود و این رویداد را به محفلی حرفه‌ای برای تبادل تجربه‌های هنری و گفت‌و‌گو میان گروه‌های نمایشی تبدیل کرد.