آتش بس و میانجیگری شکست خورده واشنگتن در خاورمیانه، بمب‌ها هنوز بر غزه و لبنان می‌بارند

باشگاه خبرنگاران جوان؛ اعظم پورکند - ساکنان غزه، جنوب لبنان، شمال اراضی اشغالی و کویت همگی این هفته با وجود آتش‌بس‌هایی که با میانجی‌گری آمریکا در مناطق آنها برقرار شده بود، زیر آتش بودند. حملات هوایی اسرائیل به غزه و لبنان ادامه داشت و نظامیان اسرائیلی هنوز در هر دو مکان فعالانه مستقر هستند. موشک‌های حزب‌الله به شمال اسرائیل اصابت کرد و حملات تلافی جویانه ایران فرودگاه بین‌المللی کویت را هدف قرار داد.

این حملات ادامه‌دار باعث شد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز چهارشنبه اظهار نظر کند که آتش‌بس‌ها در خاورمیانه شامل «تیراندازی به روشی معتدل‌تر» است تا توقف کامل درگیری. سه آتش‌بس که دولت او مذاکره کرده بود، قرار بود جنگ را متوقف کند. اما در حالی که درگیری بزرگ به شدت کاهش یافته است، بمب ها هنوز در حال سقوط هستند و مردم هنوز در حال کشته شدن هستند.

آتش‌بس در غزه چگونه است؟

ایالات متحده در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ بین اسرائیل و حماس آتش‌بس را میانجی‌گری کرد و به جنگ بزرگ پایان داد. این توافق شامل توقف تمام درگیری‌ها، آزادی همه اسرای باقی‌مانده حماس در غزه، آزادی زندانیان فلسطینی توسط اسرائیل، خروج تدریجی اسرائیل، افزایش کمک‌ها و بازگشایی گذرگاهی به مصر بود. با این وجود، در حالی که همه اسرا آزاد شدند، دو طرف در مورد میزان کمک‌هایی که اسرائیل مجاز به ورود داده است، اختلاف دارند. حماس با خلع سلاح موافقت نکرده است. هیچ بازسازی قابل توجهی آغاز نشده است و اسرائیل می‌گوید می‌خواهد قلمرو تحت کنترل خود در غزه را گسترش دهد. حملات هوایی اسرائیل به غزه ادامه یافته و از زمان آتش‌بس بیش از ۹۰۰ فلسطینی از جمله ۹ نفر روز پنج‌شنبه را کشته است. حملات پراکنده شبه‌نظامیان فلسطینی نیز چهار سرباز اسرائیلی را در غزه کشته است.

چرا هنوز در لبنان جنگ وجود دارد؟

پس از درگیری در سال ۲۰۲۴، آتش‌بس بین اسرائیل و حزب‌الله مورد حمایت ایران فقط تا حدی اجرا شد و هر دو طرف یکدیگر را به نقض آن متهم کردند. جنگ آشکار پس از شروع جنگ علیه ایران در ماه مارس دوباره آغاز شد، زمانی که حزب‌الله به اسرائیل شلیک کرد و نظامیان اسرائیلی مناطق وسیعی از جنوب لبنان را تصرف کردند و مناطق دیگر را با حملات هوایی کوبیدند. ترامپ در ۱۶ آوریل پس از تماس‌های نادر بین نمایندگان اسرائیل و لبنان، آتش‌بس ۱۰ روزه را در لبنان اعلام کرد. درگیری شدید در جنوب ادامه یافت، اما اسرائیل عمدتاً از حمله به بیروت خودداری کرد. از ۱۶ آوریل، حملات اسرائیل صد‌ها نفر را کشته است و بر اساس داده‌های مقامات لبنانی که بین غیرنظامیان و رزمندگان تمایز قائل نمی‌شوند، مجموع تلفات را از ۲ مارس به بیش از ۳۵۰۰ نفر رسانده است. اسرائیل می‌گوید از ماه مارس، ۲۶ سرباز و چهار غیرنظامی آن در حملات حزب‌الله کشته شده‌اند. روز چهارشنبه، ترامپ اعلام کرد که لبنان و اسرائیل بر سر اجرای آتش‌بس جدیدی به توافق رسیده‌اند که منوط به خروج حزب‌الله از مناطق جنوبی است. این گروه این طرح را رد کرده و درگیری همچنان ادامه دارد.

آیا آمریکا و ایران آتش‌بس خود را تثبیت خواهند کرد؟

آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه به ایران تجاوز کردند و به دنبال نابودی برنامه‌های هسته‌ای و موشک‌های بالستیک آن بودند. ایالات متحده در اوایل آوریل آتش‌بس با ایران را اعلام کرد و قرار بود مذاکراتی برای پایان پایدار خصومت‌ها، بازگشایی هرمز، پایان محاصره آمریکا بر بنادر ایران و راهی برای مذاکره درباره برنامه هسته‌ای ایران انجام شود. با این حال، علیرغم دور‌های مکرر مذاکرات غیرمستقیم با میانجی‌گری پاکستان و قطر، هنوز توافق کامل‌تری حاصل نشده است.

چرا آتش‌بس‌ها مؤثر نبوده‌اند؟

هر سه توافق در مرحله اول خود با مشکل مواجه شده‌اند و ترتیبات موقت به سمت آتش‌بس‌های پایدارتر حرکت نکرده است. در هر مورد، طرف‌های درگیر تمایلی به پذیرش امتیازات دردناک مورد نیاز برای حرکت فراتر از مرحله اول آتش‌بس‌های انتقالی نداشته‌اند. گاهی اوقات آنها برای پیشبرد اهدافی که هنگام توافق آتش‌بس‌ها مجبور به کنار گذاشتن آنها شده بودند، به اقدام نظامی روی آورده‌اند. کاهش نفوذ نهاد‌های بین‌المللی مانند سازمان ملل و افزایش قاطعیت قدرت‌های منطقه‌ای نیز تداوم توافقات بلندمدت را دشوارتر کرده است.

منبع: رویترز