شکست ترامپ از میراث شهید خامنه‌ای

باشگاه خبرنگاران جوان - فقدان استراتژی، تنها خطایی نبود که ایالات متحده را به نقطه بن‌بست و عقب‌نشینی در پرونده ایران کشاند؛ چراکه اگر واقع‌بینانه نگاه کنیم، اعمال مشابه این فشار‌ها علیه هر ملت دیگری آنها به زانو درمی‌آورد. پس ویژگی‌هایی خاص و منحصر‌به‌فرد در ملت ایران وجود داشت که نبرد ۱۰۸ روزه را ممکن کرد و دشمن را به شکست نزدیک کرد. یکی از اصلی‌ترین عواملی که به مثابه مانعی بزرگ مقابل دشمن متجاوز عمل کرد، ساختار نظام‌مند و درهم پیچیده جمهوری اسلامی ایران بود که پس از ترور فرماندهان ارشد و فرماندهی کل‌قوایش از هم نپاشید و در موقعیت بحرانی و فشار، کشور را اداره کرد. ساختار نظام‌مند نظام سیاسی ایران، به تنهایی توانایی عبور از بحران جنگی را نداشت اگر عوامل قوام بخش دیگر نظام سیاسی از جمله حمایت مردمی و روحیه مقاومت و ایستادگی به کمک آن نمی‌آمد. مجموعه این عوامل بود که ایران را پیروز نبرد تاب‌آوری کرد و دشمنی را که برای براندازی نظام سیاسی ایران آمده بود مجبور به تسلیم و تن دادن به گفت‌و‌گو کرد. مزیت‌هایی که نظام سیاسی ایران در این مبارزه از خود نشان داد، حاصل ریل‌گذاری‌هایی بود که رهبر شهید، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در دوره ۳۷ ساله رهبری‌اش در ساختار سیاسی و اجتماعی ایران نهادینه کرد تا آنجا که بعد از شهادتش همه اضلاع کشور با آنچه از میراث او فراگرفته بودند، مقابل متجاوز ایستادند.

مقاومت، ویژگی هویتی ایرانیان

در تاریخ چندهزارساله ایران به‌خصوص از زمانی که استعمار در جهان موجودیت پیدا کرد. ایرانیان رفتاری متفاوت از کشور‌های تحت استعمار نشان دادند. کشور‌های زیادی در این برهه تاریک از تاریخ، تحت استعمار قدرت‌هایی قرار گرفتند که تشنه منابع و شاهراه‌های حیاتی بودند، اما ایرانیان با وجود آنکه منابع غنی زیادی هم داشتند و موقعیت ژئوپلتیکی‌شان قدرت‌های مختلف را تحریک می‌کرد، در مقابل هر قدرت خارجی ایستادگی کردند. در این برهه از زمان با وجود آنکه قدرت حاکم توانایی و اراده مقابله با قدرت‌های غربی را نداشت، با ایل‌ها و قدرت‌های محلی برای مقابله با قدرت‌های خارجی ایستادگی کرد. فرماندهانی مثل امام قلی‌خان و ستارخان و باقرخان از جمله همین فرماندهانی بودند که در تاریخ معاصر ایران، با اتکا به توان مردم محلی، مقابل دشمن ایستادگی کردند و اجازه ندادند متجاوزان خاک کشور را برای مدتی طولانی چپاول کنند. این نوع مواجهه ریشه در روحیه خاص ایرانیان داشت و یک واقعیت را نشان می‌داد ملت ایران انعطافی نسبت به پذیرش ظلم ندارد و در مقابل حمله متجاوز حتی با کم‌ترین امکانات، مقاومت و ایستادگی را به تسلیم ترجیح داده است. انقلاب اسلامی ایران، این روحیه را در ملت ایران شکوفا کرد و بهره‌مندی از این روحیه ملی به نظام سیاسی ایران، توان و قدرت داد. بهره‌مندی ملت از همین روحیه که این بار در ساحتی گسترده‌تر بروز و ظهور پیدا کرده، مقاومت مقابل قدرتی را ممکن کرد که جهان آن را ابرقدرت می‌خواند و او را در محاسباتش دچار سردرگمی و آشفتگی کرد.

برگ برنده مردم

نظام سیاسی ایران علاوه برساختارمند بودن، برگ برنده دیگری نیز داشت و آن اتکا به توان مردمی بود. اتکای جمهوری اسلامی ایران به این ظرفیت، پیروزی او بر رژیم حاکم را ممکن کرد و نظام سیاسی را حفظ کرد که ۴۷ سال تحت شدیدترین فشار‌ها قرار داشت. این ظرفیت بعد از تجاوز دشمن دوباره به کمک کشور آمد و جلوه عیان آن حضور خیابانی مردم ایران در خیابان‌ها و محله‌های شهرشان به مدت ۱۰۸ روز بود، اتفاقی کم‌نظیر که در تاریخ ملت‌ها و انقلاب‌های آنها نظیر ندارد. همین رویداد موجب شد این ظرفیت بزرگ مجدداً فعال شود و جهان این ظرفیت عظیم را بازشناسد.

میراث خامنه‌ای شهید

یکی از مؤلفه‌های اساسی که موجب شد ایران در حال نبرد تاب مقابله با دشمن متجاوز را پیدا کند، میراث و ایده‌ای بود که رهبری شهید ایران در ساختار سیاسی و اجتماعی کشور نهادینه کرده بود. ایران اسلامی در روز‌های نبرد در تمام سطوح بر همان محوری حرکت کرد که در روز‌های رهبری حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای پیش‌می‌رفت و در واقع همان درس‌هایی را که در دوره زعامت او فرا گرفته بود در نبرد با دشمن پیاده کرد. بخشی از این ایده در سخنرانی‌ها و بیانات او بروز و ظهور داشت، برخی در حوزه مدیریت و راهبری کشور توسط او ساختار را شکل داده و به او دستور کار داده است. محور‌هایی که رهبری شهید روی آنها ایستادگی و جامعه و سیاستمداران را هدایت کرد، شامل چند بخش است که برخی از آنها برآمده از ماهیت نظام سیاسی ایران است که خامنه‌ای شهید از خمینی کبیر به یادگار گرفت و آن را برای نظام سیاسی ایران حفظ کرد.

۱- اصالت دادن به رأی ملت

رهبر شهید ایران، به قدرت مردم قائل بود. باور او به ملت و توان آنها در برهه‌های مختلف در منظومه فکری ایشان نقشی محوری داشت. یکی از نمود‌های تاکید ایشان به توان مردم در انتخابات خود را نشان می‌داد، تاکید ایشان به رأی ملت و اولویت دادن دموکراسی به هر رویداد حاشیه‌ای دیگری نشان می‌داد ایشان فارغ از نتایج انتخابات به اصل حضور و فعلیت ملت توجه داشتند.

او در برهه‌های مختلف انتخابات و در حالی که برخی سیاستمداران بسته به اغراض خودشان خواسته یا ناخواسته به دنبال آسیب زدن به نهاد انتخابات و رأی مردم بودند، برای دفاع از مردم یک تنه ایستادگی می‌کرد. در این مقال آنچه مهم بود نه محتوای رای مردم برمبنای گرایش‌های سیاسی که اصل حضور و نقش آفرینی مردم بود. اصل اساسی تثبیت این باور در مردم بود که رأی و نظر آنان در نظام سیاسی جمهوری ایران موضوعیت دارد. همین ایستادگی و نوع نگاه منجر شد نظام سیاسی ایران همچنان حمایت مردمی را حفظ کند و در تندباد حوادث و در هنگامه فشار دشمن متجاوز بتواند از این برگ برنده استفاده کند.

۲- ملت مبعوث

رهبر شهید ایران، با باور به همین اصل اساسی تاکید کردند به‌محض تجاوز دشمن، ملت ایران مبعوث خواهد شد. تجلی عینی این مفهوم در هنگامه جنگ به تمام معنا خود را نشان داد. این طیف به اندازه تمام ایران گسترده است از ایرانیانی که بیش از ۱۰۰ شب در خیابان حضور داشتند تا مأمور برقی که به محض تجاوز دشمن به ایستگاه برق برای ترمیم آن پای کار حاضر می‌شود تا پرستاری که به مصدومان و مجروحان حادثه کمک می‌کند. مجموعه این عملکرد‌ها که به معنی کمک و همراهی آحاد جامعه به یکدیگر در مقابل دشمن و تحقق مفهوم مقاومت مقابل دشمن است، مفهوم بعثت ملت را به معنای واقعی کلمه محقق کرد. در وجه دیگر، اقداماتی که بدنه بوروکراتیک کشور برای مدیریت و اداره امور کشور در هنگامه جنگ انجام داد، آن هم در شرایطی که فشار‌های زیادی از جانب دشمن متجاوز متوجه آنها بود که از تهدید به ترور خود و خانواده تا ترور شخصیت متعدد بود، در مفهوم بعثت قابل‌تعریف است.

۳- تقویت حلقه‌های واسط حکمرانی و مردم

خامنه‌ای شهید در ۳۷ سال رهبری و هدایت مردم تلاش کرد در تمام سطوح، شرایط را برای بعثت ملت در هنگامه شرایط سخت حمله دشمن خارجی فراهم کند. از جمله این موارد نهادسازی‌هایی است که در سال‌های مختلف اعمال شده است. دیدار با اقشاری از جامعه که این قدرت را دارند که به‌مثابه حلقه واسط میان مردم و حکمرانی عمل کنند و در هنگامه بحران‌ها قدرت اجماع‌سازی داشته باشند، از جمله این تلاش‌ها برای اجماع سازی است. یکی از نمونه‌های روشن آن، دیدار هرساله با مداحان کشور بود که اثر عینی این دیدار‌ها این شب‌ها در خیابان‌ها قابل مشاهده است؛ مداحانی که صدای مقاومت مردم شدند و ایرانیان در خیابان را راهبری کردند و بسیاری از آنان نقش حلقه واسط‌های حکمرانی را به درستی ایفا کردند. این امکان برآمده از نهادسازی‌هایی بود که خامنه‌ای شهید بنیان آن را در دوران زعامت خود گذاشت.

منبع: فرهیختگان