از دل ویرانی تا پرده نقره‌ای؛ چگونه سینما بایکوت اسرائیل را رقم زد

«صدای هند رجب» | ثبت یک تماس، حفظ یک خاطره

فیلم «صدای هند رجب» ساخته کوثر بن هنیه، یکی از تکان‌دهنده‌ترین نمونه‌های این موج است. این اثر به بازآفرینی دراماتیزه سرگذشت هند رجب، دختر شش‌ساله فلسطینی می‌پردازد که در جریان حملات اسرائیل در غزه جان خود را از دست داد.داستان فیلم از حادثه‌ای واقعی الهام گرفته است، خودروی حامل هند و خانواده‌اش هنگام فرار از شهر غزه هدف گلوله‌باران قرار گرفت؛ برخی اعضای خانواده در همان لحظات نخست جان باختند و هند که ابتدا زنده مانده بود، از داخل خودرو با جمعیت هلال‌احمر فلسطین تماس گرفت و درخواست کمک کرد. بعدها، خودرو که او در آن بود مورد حمله اسرائیل قرار گرفت و امدادگران نه‌تنها نتوانستند ائو را نجات دهند بلکه خود نیز جانشان را از دست دادند.ویژگی منحصربه‌فرد فیلم، استفاده از صدای واقعی هند پیش از مرگ است؛ انتخابی که «صدای هند رجب» را از یک روایت بازسازی‌شده فراتر می‌برد و آن را به سندی احساسی و تاریخی بدل می‌کند. این فیلم در جشنواره ونیز مورد توجه قرار گرفت، جوایزی دریافت کرد و به‌رغم نبود پخش‌کننده در آمریکا، مسیر خود را در جشنواره‌های بین‌المللی ادامه داد. تونس این اثر را به‌عنوان نماینده رسمی خود برای جوایز اسکار معرفی کرده است؛ اقدامی که بر جایگاه جهانی فیلم افزود.

«غزه: چگونه در یک منطقه جنگی زنده بمانیم» | کودکان، روایت و مقاومت

مستند «غزه: چگونه در یک منطقه جنگی زنده بمانیم» روایتی است متمرکز بر کودکان؛ گروهی که بیش از همه قربانی جنگ بوده‌اند و درعین‌حال، کمترین امکان دفاع از روایت خود را داشتند. این فیلم بر پایه ویدئوهایی ساخته شده که پیش از آتش‌بس ضبط شده‌اند و زندگی روزمره کودکان در شرایط محاصره و بمباران دائمی را نشان می‌دهند.

این مستند با واکنش‌های تندی مواجه شد؛ از تلاش برای حذف و بی‌اعتبارسازی گرفته تا حمله به راوی نوجوان آن. در مقابل، نامه‌ها و حمایت‌های گسترده‌ای از سوی هنرمندان و فعالان رسانه‌ای منتشر شد که تأکید داشتند هدف این اثر، انسان‌زدایی را به چالش کشیدن و بازگرداندن چهره انسانی به قربانیان جنگ است. این جدال، خود به بخشی از داستان فیلم بدل شد و نشان داد که حتی روایت کودکان نیز از فشارهای سیاسی در امان نیست.

«روحت را در دست بگیر و قدم بزن» | بازسازی یک زندگی، افشای یک الگو

مستند «روحت را در دست بگیر و راه برو» ساخته سپیده فارسی که در بخش مستقل ACID در جشنواره کن به نمایش درآمد، با استفاده از آرشیوها، تصاویر خبری و نامه‌نگاری‌ها، زندگی یک زن جوان فلسطینی را بازسازی می‌کند که قرار بود به‌زودی ازدواج کند اما به دست سربازان اسرائیلی به شهادت رسید.این فیلم، فراتر از روایت فردی، به الگوهای رفتاری نظامی اشاره می‌کند که به نابودی زیرساخت‌های زندگی و امکان بقا منجر شده است. سازندگان اثر تأکید کرده‌اند که این مستند پژواک بهایی است که روزنامه‌نگاران و غیرنظامیان فلسطینی در جریان حملات پرداخته‌اند؛ بهایی که اغلب در آمارها گم می‌شود.

جشنواره‌ها، جوایز و میدان منازعه روایت‌ها

حضور این آثار در جشنواره‌های بین‌المللی ـ از ونیز و تورنتو گرفته تا رویدادهای مستقل ـ نشان داد که غزه به یکی از محورهای اصلی سینمای معاصر بدل شده است. در اختتامیه جشنواره ونیز، فیلم‌هایی با موضوع غزه جوایز مهمی دریافت کردند و سخنان همدردی برندگان، این پیام را منتقل کرد که تا تحقق عدالت، صداها خاموش نخواهند شد.

در مقابل، نمایش یا حتی اعلام نمایش برخی آثار با اعتراض‌ها و فشارهایی مواجه شد؛ از جمله نسبت‌دادن «جانب‌داری» به فیلم‌هایی که صرفاً تجربه زیسته فلسطینیان را روایت می‌کردند. این واکنش‌ها، خود نشان‌دهنده شدت منازعه بر سر روایت غزه در عرصه جهانی است.

«سرزمین دیگری نیست» | وقتی مستند، مرز سانسور را شکست

مستند «سرزمین دیگری نیست» یکی از جنجالی‌ترین و درعین‌حال تأثیرگذارترین آثار سینمایی مرتبط با فلسطین در دو سال اخیر بوده است؛ اثری که با تمرکز بر واقعیت اشغال، آوارگی و خشونت ساختاری علیه فلسطینیان ساخته شد و با وجود تحسین گسترده منتقدان، با موانع جدی در مسیر پخش و نمایش مواجه شد. این اثر به کارگردانی یووال آبراهام، باسل عدرا، حمدان بلال و ریچل زر، به دلیل روایت بی‌پرده خشونت رژیم صهیونیستی علیه ساکنان فلسطینی روستای مسافر یطا با تحسین جهانی مواجه شده است.این فیلم که در نود و هفتمین دوره جوایز اسکار برنده جایزه اسکار بهترین فیلم مستند شد، به‌روشنی نشان داد که روایت فلسطینی حتی در قالب مستندِ واقعیت‌محور نیز تا چه اندازه «سیاسی» تلقی می‌شود. واکنش‌ها به «سرزمین دیگری نیست» ـ از تحسین تا حذف و تعلیق نمایش ـ آن را به نمادی از نبرد بر سر حق روایت تبدیل کرد؛ نبردی که خودِ فیلم، یکی از مصادیق عینی آن است.

در حالی‌که اتحادیه پخش برنامه‌های اروپایی، نهاد برگزارکننده مسابقات یوروویژن، از اخراج اسرائیل به دلیل جنگ علیه غزه خودداری کرد، اما چندین کشور از حضور در این رقابت‌ها به دلیل نسل‌کشی رژیم صهیونیستی انصراف دادند.ایسلند، اسپانیا، اسلوونی، هلند و ایرلند پنج کشوری هستند که تاکنون عدم حضور خود در این رویداد که قرار است در وین برگزار شود، را اعلام کرده‌اند. این کشورهای اروپایی همچنین از پخش یوروویژن نیز خودداری خواهند نمود.

منبع: فارس