روایت‌های فرانچسکا آلبانیز از نقطه صفر نسل‌کشی

باشگاه خبرنگاران جوان - وزارت خزانه‌داری آمریکا در روز‌های گذشته با انتشار اطلاعیه‌ای از تحریم دوباره فرانچسکا آلبانیز گزارشگر سازمان ملل خبر داد.

بنابر اطلاعیه منتشرشده در وب‌سایت وزارت خزانه‌داری آمریکا،  دولت ترامپ بار دیگر نام  «فرانچسکا آلبانیز»، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور سرزمین‌های فلسطینی را در فهرست افراد تحت تحریم قرار داد.

آمریکا نخستین‌بار در ژوئیه ۲۰۲۵ فرانچسکا آلبانیز را تحریم کرد. واشنگتن مدعی بود او تلاش کرده است دیوان کیفری بین‌المللی را به اقدام علیه مقام‌ها، شرکت‌ها و مدیران آمریکایی و اسرائیلی ترغیب کند.

نام آلبانیز پس از آنکه یک قاضی فدرال با درخواست همسر و دختر او برای صدور حکم موقت تعلیق تحریم‌ها موافقت کرد،   اوایل ماه مه از فهرست تحریم‌ها حذف شد. قاضی «ریچارد لئون» در واشنگتن تشخیص داد که دولت دونالد ترامپ با اعمال این تحریم‌ها، حقوق مربوط به آزادی بیان آلبانیز را نقض کرده است؛ زیرا این اقدامات پس از انتقاد‌های او از جنگ اسرائیل در غزه اعمال شده بود.

با این حال، روز جمعه هیأتی سه‌نفره از قضات دادگاه استیناف حوزه کلمبیا حکم قاضی بدوی را به‌طور موقت متوقف کرد و به دولت آمریکا اجازه داد بار دیگر تحریم‌های مربوط به آلبانیز را اجرا کند.

فرانچسکا آلبانیز، چهره‌ای سرشناس در عرصه حقوق بشر و عدالت بین‌المللی، بار‌ها در گزارش‌های خود به‌طور مستند به جنایات رژیم صهیونیستی در غزه، کرانه باختری و دیگر مناطق اشغالی اشاره کرده و همچنین نقش شرکت‌های بین‌المللی مانند آلفابت (گوگل)، آمازون، مایکروسافت، لاکهید مارتین، کاترپیلار و حتی دانشگاه MIT را در حمایت از زیرساخت‌های اشغالگری اسرائیل فاش کرده است.

در نهایت دفتر او فهرستی از ۴۸ شرکت، مؤسسه مالی و آموزشی را منتشر کرد که از اشغالگری اسرائیل سود برده یا در جنایات جنگی مشارکت غیرمستقیم دارند. همین گزارش باعث شد ایالات متحده ب تابستان سال گذشته دست به تحریم او بزند.

اما تحریم‌های آمریکا موجب نشد که آلبانیز تغییر رویه دهد، او چند ماه ‍پس از اولین تحریم، با انتشار کتاب خود با عنوان «وقتی جهان به خواب رفته است» سر و صدای بسیاری به پا کرد، کتابی که پرفروش‌ترین کتاب نیویورک‌تایمز لقب گرفت و همزمان با انتشار نسخه انگلیسی به زبان‌های ایتالیایی و فرانسوی نیز ترجمه شد.

با پرفروش شدن کتاب در آمازون،   آلبانیز باز هم از حملات اسرائیل و نقدهایش در امان نماند،   تا جاییکه  مرکز ملی حمایت از یهودیان، گبرای فروش این کتاب به آمازون اخطار قانونی ارسال کرد و خواستار سلب حقوق و مزایای اقتصادی آلبانیز از فروش این کتاب شد.

آلبانیز در این کتاب به نقد بی‌تفاوتی جهانی نسبت به وضعیت فلسطینی‌ها می‌پردازد. وی در مقدمه کتاب، غزه را نه تنها مسئله فلسطینی‌ها، بلکه آزمونی برای وجدان انسانی و قانون بین‌الملل می‌داند و تاکید می‌کند که جهان باید از فلسطینی‌ها درس کرامت، پایداری و حقیقت‌گویی بیاموزد.

نویسنده با استفاده از تجربیاتش در آژانس امدادرسانی و کاریابی سازمان ملل برای آوارگان فلسطینی (آنروا) و مأموریت‌هایش در سازمان ملل، به بررسی بی‌عدالتی‌های اعمال‌شده بر فلسطینی‌ها پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه سلب حقوق، مصادره املاک و محرومیت‌های اجتماعی به امری طبیعی در تعاملات بین‌المللی تبدیل شده است. او با تکیه بر اندیشه‌های ادوارد سعید «منتقد فرهنگی آمریکایی-فلسطینی» و «آنتونیو گرامشی» فیلسوف، انقلابی، نظریه‌پرداز بزرگ مارکسیست و از رهبران و بنیان‌گذاران حزب کمونیست ایتالیا، ضرورت بازنگری در روایت‌های رسمی و رسانه‌ای و بیان حقیقت به قدرت‌ها را برجسته می‌کند.

منتقدان پس از انتشار کتاب،   آلبانیز را  رساترین صدا علیه سیاست‌های آپارتاید اسرائیل در غزه و کرانه باختری دانسته‌اند.

آلبانیز با تأمل در مورد سال‌های زندگی خود در اورشلیم و سفر شخصی و حرفه‌ای‌اش به سوی درک مبارزه فلسطینیان، به ۱۰ نفر که داستان‌های عمیقاً تأثیرگذارشان چشمان او را باز کرد، ادای احترام می‌کند، از هند رجب، دختر جوان فلسطینی که توسط نیرو‌های اسرائیلی کشته شد، گرفته تا محققان یهودی برجسته‌ای که به عنوان مربیان آلبانیز عمل کردند.

«وقتی دنیا  به خواب رفته است» شهادتی شجاعانه از واقعیت تلخی است که فلسطینی‌ها با آن رو‌به‌رو هستند. این کتاب پرسش‌های مهمی را در مورد گذشته، حال و آینده فلسطین مطرح می‌کند: پیامد‌های اشغال چیست؟ خانه یک پناهنده کجاست؟ فلسطینی‌ها در چه شرایطی زندگی می‌کنند؟ با پایان نامشخص جنگ، آیا یک کشور فلسطینی وجود خواهد داشت؟ آیا فلسطینی‌ها حق تعیین سرنوشت خود را خواهند داشت و آیا می‌توانند در صلح و رهایی از تجاوز اسرائیل زندگی کنند؟

کتاب از طریق ۱۰ فصل، زندگی و تجربه‌های افراد مختلف را روایت می‌کند و هر فصل به جنبه‌ای از بحران فلسطینی‌ها می‌پردازد. یکی از شخصیت‌های اصلی کتاب، دختر نوجوانی به نام «مَلک معطر» است که در سال ۲۰۱۰ با آلبانیز ملاقات کرده و آثار هنری او نشان‌دهنده شوق زندگی در دل بحران است. نویسنده پیش از پرداختن به مَلک، تاریخ «نکبت» فاجعه فلسطینی‌ها را بررسی کرده و به نقش این واقعه در شکل‌گیری وجدان جمعی آنها اشاره دارد.

سه روایت فلسطینی از داخل منطقه، شامل هند ۶ ساله که در جریان جنگ در غزه به شهادت رسید، ابوحسن، راهنمای شهر قدس که تجربه زندگی در اردوگاه‌ها و محله‌های قدس را توضیح می‌دهد، و جورج، مهندس فلسطینی که از آمریکا به قدس آمده بود، در کتاب به تفصیل آمده‌اند. هند نمادی از تأثیر جنگ بر کودکان فلسطینی است و ودیعه، دختر ۱۴ ساله‌ای که با نویسنده گفت‌و‌گو کرده، جمله‌ای تکان‌دهنده گفته است: «ترس از مرگ نمی‌تواند مانع مرگ شود، اما می‌تواند مانع زندگی باشد».

آلبانیز همچنین تجربیات افراد اسرائیلی و خارجی را برای بررسی سازوکار‌های اشغال و تبعیض آورده است؛ از جمله آنها «آلون کونفیو» استاد اسرائیلی ـ ایتالیایی و «ایال ویزمان» مهندس معماری انگلیسی ـ اسرائیلی هستند که به تحلیل روش‌های حذف دیگری و حفظ قدرت می‌پردازند. نویسنده تاکید می‌کند که فرهنگ، آموزش و حافظه تاریخی ابزار‌هایی هستند که می‌توانند در مقابله با تبعیض و بی‌عدالتی مؤثر باشند.

به گفته آلبانیز، این داستان‌ها یا روایت‌هایی از «نقطه صفر نسل‌کشی» هستند یا روایت‌هایی از کسانی که «مجبور به تماشای جنایات از دور شده‌اند». ارزیابی او از آنچه بر فلسطینی‌ها می‌گذرد، نه تنها پس از سال ۲۰۲۳، بلکه از سال ۱۹۴۸ روشنگرانه و بحث برانگیط بوده است.

این کتاب، برداشت غالب از این درگیری را که به طور مداوم توسط دولت‌های غربی تداوم می‌یابد، به چالش می‌کشد. او می‌نویسد، برداشت از توازن قدرت بین اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها تا حدی تحریف شده است که حق اسرائیلی‌ها برای زندگی در صلح و امنیت به طور قابل توجهی از هرگونه حقوق مشابه برای فلسطینی‌ها پیشی می‌گیرد.

آلبانیز در «وقتی دنیا به خواب رفته  است»  ۳ موضوع کلیدی را بیان کرده است،   اول اینکه فلسطینیان انسان‌هایی هستند که باید به آنها کرامت و برابری داده شود و رنج آنها به دست اشغالگران اسرائیل نباید به عنوان محصول جانبی اجتناب‌ناپذیر مبارزه با تروریسم تلقی شود. دوم این است که اسرائیلی‌ها باید در قبال هرگونه نقض قوانین بین‌المللی بشردوستانه پاسخگو باشند  و در نهایت، آلبانیز استدلال می‌کند که عدالت برای قربانیان و پاسخگویی عاملان این جنایات باید با بی‌طرفی دنبال شود.

او افشاگری خود از زندگی فلسطینیان را با روایت داستان مرگ هند رجب شش ساله آغاز می‌کند که خانواده‌اش در ژانویه ۲۰۲۴ در غزه توسط آتش توپخانه اسرائیل کشته شدند. او از این داستان کوتاه به عنوان دریچه‌ای به زندگی به عنوان یک کودک فلسطینی تحت اشغال اسرائیل استفاده می‌کند.

آلبانیز انسانیت کودکان فلسطینی و «معجزه واقعی» زندگی، سرزندگی و مهربانی آنها را در فضایی که «انرژی و امید علی‌رغم سختی‌ها همچنان پابرجاست» برجسته می‌کند. او تجربیات فرزندان خود را با تجربیات کودکان فلسطینی در کنار هم قرار می‌دهد و زندگی کاملاً متفاوت آنها را برجسته می‌کند.

او مشاهده می‌کند که فلسطینی‌ها در «وضعیت جنگ دائمی، جدا از سایر فلسطینی‌های جهان، قادر به سفر یا حتی رؤیاپردازی در مورد ساده‌ترین چیز‌های زندگی» زندگی می‌کنند.

دو فصل بعدی به زندگی فلسطینی‌ها در اورشلیم می‌پردازد که ابتدا از نگاه ابوحسن، راهنمای تور در اورشلیم، و سپس از نگاه صاحب یک کتابفروشی به نام جورج، دیده می‌شود.

تعاملات آلبانیز و همسرش با ابوحسن و جورج همچنین دریچه‌ای برای توضیح و بررسی زندگی فلسطینی‌ها دربیت المقدس است. مهم‌تر از آن، تعاملات آنها بینشی نسبت به فرهنگ پویای فلسطینی ارائه می‌دهد و به فلسطینی‌ها صدا و شخصیتی می‌دهد که برداشت‌های مداوم غربی را به چالش می‌کشد.

غیرانسانی جلوه دادن فلسطینی‌ها توسط ساختار‌های اشغالی اسرائیل، از جمله دیوار، در بیت المقدس بیشتر قابل مشاهده است. در فصل مربوط به جورج، آلبانیز زندگی فلسطینی‌ها در اورشلیم شرقی، که با اشغال و سلب مالکیت شکل گرفته است، را در کنار اورشلیم غربی، که عمدتاً توسط اسرائیلی‌ها جمعیت دارد، قرار می‌دهد، جایی که زندگی در حس تقریباً کاذبی از عادی بودن جریان دارد. آلبانیز شرح می‌دهد که چگونه کودکان فلسطینی مجبور می‌شوند برای رفتن به مدرسه از طریق فاضلاب‌ها عبور کنند تا از ایست‌های بازرسی و موانع جاده‌ای اسرائیل اجتناب کنند.

این فصل‌ها به بررسی تعاملات بین فلسطینی‌ها و شهرک‌نشینان اسرائیلی در اورشلیم شرقی و کرانه باختری می‌پردازند. از زمان اشغال این سرزمین‌ها توسط اسرائیل، دولت‌های متوالی سیاست شهرک‌سازی را با هدف سلب مالکیت زمین‌های فلسطینیان دنبال کرده‌اند. در سال ۲۰۲۴، دیوان بین‌المللی دادگستری حکم داد که این شهرک‌ها طبق قوانین بین‌المللی غیرقانونی هستند، زیرا ماده سوم کنوانسیون چهارم ژنو را نقض می‌کنند.

آلبانزی سفری را که با ابوحسن به شهر جنوبی هبرون انجام می‌دهد، توصیف می‌کند، جایی که ارتش اسرائیل در‌های ورودی خانه‌های فلسطینیان را تخته کرده است. او همچنین بازدیدی از شهر شمالی نابلس را توصیف می‌کند، جایی که داستان‌های مشابهی از خشونت روزانه توسط نیرو‌های اشغالگر اسرائیلی وجود دارد.

داستان‌هایی از محکومیت کودکان به دو یا سه سال زندان به دلیل پرتاب سنگ به سربازان اسرائیلی وجود دارد. آلبانیز‌ می‌نویسد: «پس از چنین کابوسی، چگونه کسی می‌تواند تعجب کند که پس از زندان، کودکان فلسطینی با آسیب‌های روحی به خانه‌هایشان بازگردند؟»

در فصل دیگری  آلبانیز به موضوع بحث‌برانگیز اینکه آیا اشغال اسرائیل را می‌توان «آپارتاید» طبقه‌بندی کرد، می‌پردازد. آلبانیز به بررسی نظرات مختلف حقوقی بین‌المللی از دیوان بین‌المللی دادگستری و سازمان‌های حقوق بشری، مانند عفو بین‌الملل و دیده‌بان حقوق بشر، می‌پردازد. این نظرات، تحقیقات و استدلال‌های حقوقی ارائه داده‌اند که نشان می‌دهد اشغال اسرائیل آپارتاید و بنابراین جنایتی علیه بشریت است.

آلبانیز استدلال می‌کند: «این فقط مسئله تبعیض نیست، بلکه مسئله انکار حقوق اساسی، جدایی مردم بر اساس نژاد و سرزمین، و استفاده از اقدامات قهری برای منزوی و مطیع نگه داشتن گروه مظلوم است.»

این فصل به روشنی نشان می‌دهد که چگونه اشغال اسرائیل، محدودیت‌های حقوق بین‌الملل را در زمانی که هیچ تمایل دیپلماتیکی برای به عدالت سپردن عاملان وجود ندارد، آشکار می‌کند.

آلبانیز علاوه بر بررسی فضای دیپلماتیک سهل‌گیرانه‌ای که به اشغال اسرائیل اجازه می‌دهد بدون مانع ادامه یابد، به موضوع بحث‌برانگیزتر مقاومت در قالب بایکوت و تحریم می‌پردازد. شاید مهمترین سوال فرضی آلبانیز این باشد: "اگر من یک فلسطینی بودم که تحت اشغال زندگی می‌کردم، چه می‌کردم؟ "

کاوش آلبانیز در زندگی فلسطینیان در این کتاب  روشی برای بیان نوعی مقاومت در برابر اشغال اسرائیل است. او این کار را با کنار هم قرار دادن غیرانسانی بودن اشغال با انسانیت فلسطینیان انجام می‌دهد. همانطور که او در نتیجه‌گیری خود اشاره می‌کند، «اگر می‌خواهید به تغییر دست یابید، اول از همه باید خودتان تغییر کنید و اگر خودتان تغییر نکنید، نمی‌توانید چیزی را تغییر دهید.»

آلبانیز در فصول پایانی کتاب به زندگی شخصی خود و همسرش، ماکس، اشاره می‌کند که در طول مأموریت‌هایش در قدس و کرانه باختری همراه او بوده‌اند و در درک واقعیت‌های روزمره فلسطینی‌ها نقش داشته‌اند. او روایت‌های شخصی و داستان‌های واقعی افراد مختلف را با اشعار «رفعت العرعیر» شاعر فلسطینی که در غزه به شهادت رسید، پیوند می‌دهد و تلاش می‌کند تا تصویر کامل‌تری از بحران انسانی این منطقه ارائه دهد.

آلبانیز در پایان کتاب هشدار می‌دهد که بی‌تفاوتی جهانی و حکم‌های پیش‌فرض نباید مانع اقدام جمعی برای حفاظت از حقوق فلسطینی‌ها و بیان حقیقت شود و جهان باید از فلسطینی‌ها بیاموزد که کرامت انسانی و عدالت، حتی در شرایط سخت، ارزشمند و ضروری است.

آنچه در داستان‌سرایی او به تصویر کشیده می‌شود، نه تنها کرامت فلسطینیان، بلکه صمود آنها - عزم راسخ آنها برای پایداری در مواجهه با سختی‌ها - است. این داستان‌ها با زنده کردن تجربیاتشان، به آنها جنبه انسانی می‌دهند و ترس آلبانیز را از این که وقتی جهان به خواب رود، نسل‌کشی فلسطینیان ادامه خواهد یافت، بیان می‌کنند.

منبع: تسنیم