زغال قاچاق؛ زخمی خاموش بر پیکر جنگل‌های زاگرس خوزستان

باشگاه خبرنگاران‌جوان؛ رضوان‌پاک‌منش -درختان بلوط که ستون فقرات جنگل‌های زاگرس را تشکیل می‌دهند، برای رسیدن به رشد مطلوب به ده‌ها سال زمان نیاز دارند. با این حال، سودجویان در مدت چند ساعت این سرمایه طبیعی را قطع کرده و به زغال تبدیل می‌کنند؛ محصولی که شاید در بازار به‌سادگی خرید و فروش شود، اما بهای واقعی آن را طبیعت و نسل‌های آینده می‌پردازند. 

قطع درختان برای تولید زغال تنها به از بین رفتن چند اصله درخت محدود نمی‌شود. هر درخت بلوط بخشی از یک اکوسیستم پیچیده است که زیستگاه پرندگان، جانوران و گونه‌های گیاهی متعدد را فراهم می‌کند. نابودی این درختان به معنای تخریب زنجیره‌ای از حیات، افزایش فرسایش خاک، کاهش ذخایر آب و تشدید روند بیابان‌زایی است. 

اهمیت این موضوع در استان خوزستان دوچندان است. جنگل‌های زاگرسی این استان نقش مهمی در حفظ منابع آب، کنترل گرد و غبار و تعدیل شرایط اقلیمی دارند. هر درختی که برای تولید زغال قطع می‌شود، در واقع بخشی از سپر دفاعی طبیعت خوزستان را از بین می‌برد. 

هشدار منابع طبیعی خوزستان درباره تهدید جنگل‌های بلوط زاگرس 

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان دزفول با هشدار نسبت به پیامد‌های زیست‌محیطی تولید و حمل‌ونقل زغال جنگلی، اعلام کرد که این فعالیت‌ها مصداق قاچاق منابع طبیعی بوده و با متخلفان طبق قانون برخورد خواهد شد. 

محمد شفیعی‌زاده با اشاره به اهمیت حفاظت از جنگل‌های زاگرس اظهار کرد: زغال جنگلی، به‌ویژه زغال تولیدشده از درختان بلوط، از جمله فرآورده‌هایی است که تولید، نگهداری و حمل‌ونقل آن غیرقانونی و قاچاق محسوب می‌شود. درختان بلوط بخش عمده پوشش جنگلی زاگرس را تشکیل می‌دهند و به دلیل رشد بسیار کند، جایگزینی آنها نیازمند ده‌ها سال زمان است. 

وی افزود: قطع درختان بلوط برای تولید زغال، خسارت‌های سنگینی به اکوسیستم‌های طبیعی وارد می‌کند. تخریب زیستگاه گونه‌های جانوری، تشدید فرسایش خاک، کاهش تنوع زیستی، افت توان ذخیره‌سازی آب در عرصه‌های جنگلی و تضعیف مقاومت جنگل‌ها در برابر خشکسالی و آتش‌سوزی از مهم‌ترین پیامد‌های این اقدام غیرقانونی است. 

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری دزفول تأکید کرد: حفاظت از جنگل‌های زاگرس تنها وظیفه دستگاه‌های اجرایی نیست و مشارکت عمومی نقش تعیین‌کننده‌ای در صیانت از این سرمایه ملی دارد. وی از شهروندان خواست در صورت مشاهده هرگونه تخلف در حوزه منابع طبیعی، از جمله قطع درختان، تولید زغال، قاچاق چوب و تخریب عرصه‌های جنگلی، موضوع را در سریع‌ترین زمان ممکن به یگان حفاظت منابع طبیعی اطلاع دهند. 

شفیعی‌زاده ضمن قدردانی از همکاری و حساسیت مردم نسبت به حفظ محیط‌زیست، خاطرنشان کرد: سامانه تلفنی ۱۵۰۴ به‌صورت شبانه‌روزی آماده دریافت گزارش‌های مردمی است و شهروندان می‌توانند هرگونه تخلف و تعرض به منابع طبیعی را از این طریق گزارش کنند تا اقدامات قانونی لازم انجام شود. 

وی در پایان با تأکید بر ضرورت حفاظت از جنگل‌های بلوط زاگرس، گفت: حفظ این میراث طبیعی ارزشمند، تضمین‌کننده امنیت زیست‌محیطی و توسعه پایدار برای نسل‌های آینده خواهد بود. 

مبارزه با قاچاق زغال تنها وظیفه دستگاه‌های متولی نیست. تا زمانی که بازار مصرف برای زغال جنگلی وجود داشته باشد، چرخه تخریب نیز ادامه خواهد داشت. آگاهی‌بخشی به مردم، تشدید نظارت‌ها، برخورد قانونی با متخلفان و مشارکت جوامع محلی می‌تواند نقش مؤثری در کاهش این پدیده داشته باشد. 

امروز حفاظت از جنگل‌های زاگرس یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی ملی است. اگر در برابر قطع درختان و تولید زغال قاچاق بی‌تفاوت باشیم، فردا باید هزینه‌های سنگین‌تری برای جبران خسارت‌های زیست‌محیطی، کمبود منابع آب و گسترش بیابان‌زایی بپردازیم. زاگرس سرمایه‌ای است که حفظ آن نیازمند مسئولیت‌پذیری همگانی است؛ سرمایه‌ای که نباید در آتش کوره‌های تولید زغال خاکستر شود.