بنه؛ سوغاتِ سبزِ کوهستان در سفره‌های اصیلِ کرمانی

باشگاه خبرنگاران کرمان؛ آذر عسکرپور - در حالی که دنیای امروز به سمت غذا‌های سریع و صنعتی پیش می‌رود، در قلب کویر ایران، هنوز سفره‌هایی پهن می‌شود که عطرِ بنه یا همان پسته کوهی، روحِ خسته از هیاهوی مدرنیته را نوازش می‌دهد.

 قاتق بنه یا همان آب‌بنه نه فقط یک وعده غذایی، که شناسنامه‌ای از هوشِ زیستی و هنرِ آشپزی مردم کرمان در استفاده از مواهب طبیعت کوهستان است.

بنه، این میوه کوچک، اما پرقدرت که از درختان خودروی کوهستان‌های کرمان به دست می‌آید، نقشی حیاتی در سفره‌های قدیمی کرمانی‌ها داشته است.

 تهیه قاتق بنه، هنری است که نیاز به صبر دارد؛ کوبیدن دانه‌های بنه، جوشاندن و صاف کردن آن، آیینی است که طعمِ خالصِ طبیعت را به جانِ آدم می‌نشاند. 



این غذا که با نان‌های محلی و گاهی افزودنی‌هایی، چون خرما یا مغز گردو سرو می‌شود، پیوندی ناگسستنی با سبک زندگی مردمان سخت‌کوشِ کویر دارد.

نگاهی به داروغذا، معجزه طب سنتی در سفره

در طب سنتی ایران، بنه در دسته خوراکی‌های گرم و خشک قرار می‌گیرد. 

حکیمان کهن بر این باورند که مصرفِ مداوم قاتق بنه، به دلیل دارا بودن اسید‌های چرب غیر‌اشباع و مواد معدنی غنی، خواص درمانی شگفت‌انگیزی دارد. این غذا به عنوان یک غذای دارویی شناخته می‌شود؛ از تقویت سیستم اسکلتی و پیشگیری از پوکی استخوان گرفته تا کاهش درد‌های مفصلی و روماتیسمی که در اثر غلبه سردی در بدن ایجاد می‌شوند. همچنین، بنه به دلیل خواص تصفیه‌کنندگی خون و تقویت کبد، میان کهنسالان کرمانی به اکسیر جوانی شهرت دارد.

به بازار قدیمی کرمان که قدم می‌گذارم، عطری آشنا مشامم را پر می‌کند. با مریم خانم، از زنان قدیمی کرمانی که در حال خرید بنه است، هم‌کلام می‌شوم. او با لبخندی می‌گوید: بنه یعنی بچگی‌های ما. اون وقت‌ها که خبری از غذای آماده نبود، مادربزرگم توی ظرف‌های مسی، آب‌بنه درست می‌کرد.

وقتی سر سفره می‌نشستیم و با نانِ خشک تیلیت می‌کردیم، انگار تمام خستگی روز از تنمان در می‌رفت. هنوز هم که هنوز است، توی خانه‌ی من، قاتق بنه جایگاه خودش را دارد.

کمی آن‌طرف‌تر، آقا رضا از عطاری‌های قدیمی بازار می‌گوید: جوون‌تر‌ها شاید کمتر سراغش برن، ولی بنه برای استخوان‌درد و تقویت عمومی بدن معجزه است. خیلی‌ها میان و طرز تهیه اصولی‌اش رو از ما می‌پرسن تا طعم واقعیِ کودکی‌شون رو دوباره تجربه کنن. بنه فقط غذا نیست، خیر و برکته.

قاتق بنه، حلقه اتصال ما با گذشته‌ای است که در آن سلامتِ غذا، مقدم بر هر چیزِ دیگری بود. این میراثِ سبزِ کوهستان، تنها یک دستور پخت نیست؛ بلکه دعوتی است به بازگشت به ریشه‌ها. شاید وقت آن رسیده است که در میان تمام گزینه‌های مدرنِ غذایی، بار دیگر طعمِ اصیلِ بنه را به سفره‌هایمان بازگردانیم تا هم‌چنان اصالتِ کویر در رگ‌های فرهنگمان جاری بماند.

 این غذا، یادگاری است از روزگاری که مردم، کوهستان را در سفره‌هایشان به مهمانی دعوت می‌کردند.