کنفرانس بین‌المللی «تمدن ایرانی-اسلامی» در وین برگزار شد

باشگاه خبرنگاران جوان - کنفرانس دو روزه «تمدن ایرانی-اسلامی، هویت، مؤلفه‌ها و شکوه تاریخی» به همت رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در اتریش، به‌صورت حضوری - آنلاین در وین برگزار گردید و جمعی از محققان، استادان ایران‌شناس و تمدن‌پژوه از حوزه‌های متنوع علمی در آن به ارائه دیدگاه‌های خود درباره ابعاد گوناگون تمدن ایرانی-اسلامی پرداختند.

در روز افتتاحیه این کنفرانس، نخستین دوره «جایزه کتاب ایران‌شناسی» اعطا شد که به نام مرحوم برت فراگنر، ایران‌شناس برجسته اتریشی، نام‌گذاری شد. بر اساس نظر هیأت داوران، این جایزه به دکتر سیبیل ونتکر، از ایران‌شناسان آکادمی ملی علوم اتریش، به‌پاس ترجمه و تصحیح پنج جلد از کتاب «تاریخ وصاف» اعطا شد. «تاریخ وصاف» از مهم‌ترین منابع تاریخی درباره ایران در دوره حمله و استقرار مغولان در ایران به‌شمار می‌رود.

رویداد دوم، رونمایی رسمی از کتاب «ایران‌شناسان اتریشی» بود که به همت خانه حکمت ایرانیان در وین و انجمن فرهنگی حافظ و پورگشتال، به زبان آلمانی و توسط انتشارات یونی‌دیالوگ در وین منتشر شده است. این مراسم با حضور و مشارکت جمعی از نخبگان اتریشی و استادان ایران‌شناس برگزار گردید.

در آیین افتتاحیه، الهام ملک‌زاده، دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و قائم‌مقام دبیر کنفرانس، درباره روند برگزاری کنفرانس، مقالات دریافتی و مقالات نهایی پذیرفته‌شده توضیحاتی ارائه کرد.

در ادامه، رضا غلامی، استاد فلسفه سیاسی، مطالعات فرهنگی و تمدنی و رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در اتریش، به‌عنوان دومین سخنران افتتاحیه با نگاهی کلان به تبیین مختصات تمدن ایرانی-اسلامی پرداخت. وی تأکید کرد که تمدن ایرانی-اسلامی حاصل مواجهه خلاقانه اسلام با یک تمدن کهن و ریشه‌دار ایرانی بود؛ تمدنی که با سه هزار سال تجربه دولت‌سازی، نظام اداری پیشرفته، سنت فلسفی عمیق و میراث فرهنگی پیوسته، در تعامل با اسلام به سنتزی نو و بدیع دست یافت. 

او با اشاره به نقش ایران در شکل‌گیری حکمت فلسفی، شکوفایی عرفان و ادبیات فارسی، و گسترش یک حوزه فرهنگی از آناتولی تا شبه‌قاره هند، این تمدن را نمونه‌ای ممتاز از هم‌افزایی عقل فلسفی، شهود عرفانی و وحی دینی دانست که به تولید نظامی منسجم از اندیشه، هنر، سیاست و اخلاق انجامید و می‌تواند همچنان برای جهان معاصر الهام‌بخش باشد.

سخنران سوم افتتاحیه، سیبیل ونتکر بود که پیش‌تر به‌عنوان پژوهشگر در مؤسسه ایران‌شناسی اتریش، پروژه کتاب «تاریخ وصاف» را به انجام رسانده و هم‌اکنون معاون بین‌الملل آکادمی ملی علوم اتریش است. وی ضمن قدردانی از برگزارکنندگان کنفرانس و هیأت داوران جایزه مرحوم برت فراگنر، دریافت این جایزه را افتخاری بزرگ در عرصه ایران‌شناسی دانست و سپس به تفصیل به اهمیت و نقاط عطف کتاب «تاریخ وصاف» پرداخت. 

او‌گفت: «تاریخ وصاف» اثر وصاف‌الحضره شیرازی، رویداد‌های ایران و سرزمین‌های پیرامون آن را در دوره‌ای حساس از تاریخ ایران، یعنی از اواخر سده هفتم تا اوایل سده هشتم هجری قمری (اواخر سده سیزدهم تا اوایل سده چهاردهم میلادی) و در روزگار فرمانروایی ایلخانان مغول، در قالبی منسجم و تحلیلی به تصویر می‌کشد و تاریخ‌نگاری سیاسی و اجتماعی را درهم می‌آمیزد. نثر وصاف، با آنکه پیچیده و آراسته است، از دقت و امانت‌داری در ثبت وقایع برخوردار است و همین ویژگی آن را به منبعی ارزشمند برای پژوهشگران تاریخ ایران بدل کرده است. ​​​​​​​​​​​​​​​​

سخنران چهارم، ویکتور فوریان سابو، پژوهشگر پسادکتری ایران‌شناسی بود که درباره دوره گذار نظام مالی ایران از سنت به مدرنیته و همچنین شکل‌گیری صنعت بیمه در ایران سخن گفت و به بررسی سازوکار‌های سنتی‌ای پرداخت که در گذشته به‌گونه‌ای نقش بیمه را ایفا می‌کردند.

در ادامه، استاد نصرت‌الله رستگار، ایران‌شناس و فردوسی‌پژوه برجسته ایرانی-اتریشی، به‌عنوان دیگر سخنران افتتاحیه معرفی شد. به دلیل بستری بودن ایشان در بیمارستان، متن سخنرانی وی توسط مایکل رایان، پژوهشگر کارشناسی ارشد ایران‌شناسی در آلمان، قرائت شد. 

 نصرت‌الله رستگار با تکیه بر ساختار تکاملی شاهنامه، جایگاه زنان را در بستر تحول تاریخی و اجتماعی تحلیل کرد و با ارائه یک دسته‌بندی هشت‌گانه از نقش‌های زنان، از قربانی جنگ تا همسر خردمند، مادر قهرمان‌پرور، سیاستمدار، جنگاور و هنرمند، نشان داد که در نگاه فردوسی معیار ارزش «انسانیت» است نه جنسیت و زنان همچون مردان در شکل‌دهی به سرنوشت تاریخی و اخلاقی جامعه نقش‌آفرین‌اند.

کتاب چکیده مقالات کنفرانس نیز به دو زبان فارسی و انگلیسی رونمایی و در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفت.