نقش ماندگار لرستان بر دار قالی؛ هر گره، روایت یک تاریخ

باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - فرش اصیل لرستان تنها یک دست‌بافته نیست؛ روایتگر تاریخ، فرهنگ و سبک زندگی مردمانی است که قرن‌ها هنر را با زندگی روزمره خود درآمیخته‌اند. این فرش‌ها که ریشه در سنت‌های عشایری و روستایی لرستان دارند، با نقوش الهام‌گرفته از طبیعت، باورهای قومی و نمادهای بومی، بخشی از هویت فرهنگی این سرزمین را به نمایش می‌گذارند. 

سال‌ها فرش‌بافان لرستان ناچار بودند از نقشه‌های سایر استان‌ها استفاده کنند و همین موضوع باعث کم‌رنگ شدن هویت مستقل فرش لری شده بود. اما در سال‌های اخیر با پژوهش‌های گسترده و احیای طرح‌های تاریخی، نقشه‌های اصیل لری دوباره به عرصه تولید بازگشته‌اند. رونمایی از پنج نقشه شاخص «فلک‌الافلاک»، «حوض سماوری»، «نجف‌وند»، «علمدار» و «شیخ قربانی» نقطه عطفی در بازگشت هویت فرش لرستان به شمار می‌ رود‌. 

ویژگی برجسته فرش اصیل لرستان، اصالت طرح‌ها و رنگ‌هایی است که از محیط طبیعی و فرهنگ بومی منطقه الهام گرفته‌اند. در این فرش‌ها می‌توان ردپای کوهستان‌های زاگرس، زندگی عشایری، آیین‌های محلی و نمادهای کهن قوم لر را مشاهده کرد. هر نقش در واقع زبانی تصویری است که داستانی از گذشته این سرزمین را بازگو می‌کند. 

فرش لرستان روی ریل توسعه؛ ۲۰ هزار بافنده فعال در استان 

اعتصامی، معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت سازمان صنعت، معدن و تجارت لرستان، در گفت‌وگو با خبرنگار ما اظهار کرد: طی هفت تا هشت سال گذشته با اجرای برنامه‌های مستمر در حوزه آموزش، بازاریابی و توسعه خوشه فرش، صنعت فرش دستباف استان رشد قابل توجهی را تجربه کرده و جایگاه تاریخی و هنری خود را تا حد زیادی احیا کرده است. 

وی با اشاره به ظرفیت بالای نیروی انسانی فعال در این بخش افزود: در حال حاضر ۲۱ هزار بافنده دارای مدرک در استان فعالیت دارند که حدود ۲۰ هزار نفر از آنان در کارگاه‌ها و واحدهای مختلف تولیدی مشغول به کار هستند. 

احیای هنر اصیل لرستان؛ تولید سالانه ۸ هزار مترمربع فرش دستباف 

اعتصامی افزود:  همچنین سالانه حدود ۸ هزار مترمربع فرش دستباف با استفاده از نقشه‌ها و طرح‌های روز تولید می‌شود که این موضوع جایگاه مناسبی برای فرش لرستان در صنعت فرش کشور ایجاد کرده است. 

اعتصامی با بیان اینکه طی پنج سال گذشته سالانه نزدیک به ۱۰۰ میلیارد ریال برای آموزش و توانمندسازی فعالان این حوزه هزینه شده است، گفت: بخش قابل توجهی از این آموزش‌ها در حوزه قالیبافی، مراکز حمایتی، بهزیستی، زندان‌ها و سایر مراکز آموزشی برگزار شده است. 

ثبت ۵ نقشه فرش لرستان در مرکز ملی فرش ایران

وی از بیمه شدن ۲ هزار و ۱۲۸ نفر از فعالان صنعت فرش استان خبر داد و افزود: طی سال‌های اخیر پنج طرح و نقشه فرش لرستان بر اساس مطالعات میدانی و پیشینه تاریخی این هنر در مرکز ملی فرش ایران به ثبت رسیده است. 

معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت لرستان با اشاره به مشکلات صادرات فرش در سال‌های اخیر تصریح کرد: تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی باعث شده‌اند صادرات فرش کشور با چالش‌های جدی مواجه شود و بخشی از بازارهای هدف در اختیار رقبای خارجی قرار گیرد. 

وی مهم‌ترین نیاز فعلی صنعت فرش لرستان را ایجاد یک نمایشگاه و مرکز دائمی فرش عنوان کرد و گفت: پیشنهاد ما راه‌اندازی نمایشگاه دائمی فرش در مجاورت مراکز گردشگری استان، به‌ویژه قلعه فلک‌الافلاک است تا گردشگران و بازدیدکنندگان بتوانند به‌صورت متمرکز با ظرفیت‌های فرش لرستان آشنا شوند. 

اعتصامی تأکید کرد: وجود یک مرکز دائمی می‌تواند تمام زنجیره ارزش فرش، از تأمین مواد اولیه و آموزش گرفته تا تولید، بازاریابی و فروش را در یک مجموعه متمرکز کند و زمینه توسعه بازارهای داخلی و خارجی را فراهم آورد. 

وی همچنین بر ضرورت حضور شرکت‌های تخصصی مدیریت صادرات در حوزه فرش تأکید کرد و گفت: تولیدکنندگان لزوماً تاجران موفقی نیستند و برای توسعه صادرات باید از ظرفیت شرکت‌های حرفه‌ای بازاریابی و صادرات استفاده شود. 

معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت لرستان در پایان با اشاره به مهارت بالای بافندگان استان اظهار داشت: فرش لرستان امروز از نظر کیفیت، طراحی و رنگ‌بندی در سطح بسیار مطلوبی قرار دارد و با معرفی بهتر این ظرفیت‌ها می‌توان سهم بیشتری از بازارهای داخلی و خارجی را به دست آورد. 

احیای فرش لری تنها یک اقدام هنری نیست؛ بلکه تلاشی برای حفظ میراث فرهنگی و ایجاد فرصت‌های اقتصادی برای هزاران بافنده استان است. امروز با بازگشت نقشه‌های اصیل و توجه بیشتر به برند «فرش لری»، این هنر ارزشمند بار دیگر در مسیر شناساندن توانمندی‌های لرستان در سطح ملی و بین‌المللی قرار گرفته است. 

فرش اصیل لرستان را باید سفیر خاموش فرهنگ لرستان دانست؛ سفیری که با هر گره، بخشی از تاریخ، هویت و زیبایی این دیار را به جهان معرفی می‌کند.