پر جمعیت‌ترین شهرهای باستانی جهان

باشگاه خبرنگاران جوان - بزرگترین شهرهای باستانی تاریخ بشر همیشه سبب حیرت و شگفتی نسل‌های مختلف شده‌اند. برخی دانشمندن معتقد هستند در اواخر آخرین عصر یخبندان یعنی حدود ۱۲ هزار سال پیش انسان‌ها شروع به ساخت شهرهای بزرگ کردند. در آثار مکتوب به جا مانده از گذشتگان نیز می‌توان نشانه‌های مراکز پیچیده تمدنی را از ۱۰ هزار سال پیش دید. وجود مراکز بسیار عجیبی مثل گوبکلی تپه نیز تایید می‌کند که نسل‌های گذشته بسیار پیشرفته‌تر از تصورات ما بوده‌اند.

بزرگترین شهرهای باستانی جهان؛ از مراکز سیاسی و مذهبی تا شاهکارهای معماری

امروز می‌خواهیم معیارهای دیگری را برای انتخاب بزرگترین شهرهای باستانی تاریخ بشر در نظر بگیریم. شهرهایی که در ادامه مشاهده خواهید کرد حداقل دو شرط از چهار شرط مهم زیر را دارا هستند. آنها یا نقشی مرکزی در یک تمدن بزرگ داشتند و یا توانسته بودند جمعیت بزرگی را در خود جا دهند. وسعت فیزیکی، اهمیت اقتصاد و اداری فرامنطقه‌ای به‌عنوان شرط سوم شناخته می‌شود. در پایان نیز اثرگذاری تاریخی پایدار در انتخاب این شهرها نقش داشته است.

اریحا در کرانه باختری

اریحا به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین شهرهای جهان شناخته می‌شود. جایی که اولین گروه‌های انسانی به‌جای زندگی کوچ‌نشینی سکونت دائمی در آن را انتخاب کردند. به‌باور دانشمندان قدمت اریحا به سال ۹۰۰۰ پیش از میلاد می‌رسد و از آن زمان به‌صورت ممتد میزبان انسان‌ها بوده است.

آثار باستان شناسی موجود نشان می‌دهند که جمعیت اریحا در اوج خود از چند هزار نفر فراتر نمی‌رفت؛ اما توانسته بود به‌عنوان یک مرکز تجاری و صنعتی شناخته شود. وجود ساختارهای دفاعی در اطراف شهر نیز نشان می‌دهد که بارها اقوام مختلف تلاش کرده بودند اریحا را نابود کنند.

چاتال‌هویوک در ترکیه

چاتال‌هویوک در سال ۷۴۰۰ پیش از میلاد ساخته شد و توانست در دوران اوج خود میزبان حدود ۳ هزار نفر باشد. ساختار این شهر کاملا متفاوت است و در آن خانه‌های فشرده بدون خیابان را می‌توان دید. در واقع افراد مجبور بودند برای عبور و مرور خود از سقف‌ها گذر کنند. جالب اینکه هیچ نشانه‌ای از وجود یک حکومت متمرکز نیز در این شهر دیده نمی‌شود.

باستان‌شناسان در کاوش‌های خود موفق شدند یک نقاشی دیواری اولیه را نیز در چاتال‌هویوک پیدا کنند. طرحی که به‌باور بسیاری می‌تواند قدیمی‌ترین نقشه جهان باشد. عجیب اینکه در سال ۵۷۰۰ پیش از میلاد به دلایل نامشخص مردم چاتال‌هویوک تصمیم گرفتند این شهر را ترک کرده و به مکان دیگری منتقل شوند.

اوروک در عراق

در سال ۴۰۰۰ پیش از میلاد شهر اوروک ساخته شد و توانست پس از گذشت ۵۰۰ سال به یکی از بزرگترین شهرهای باستانی جهان تبدیل شود. این شهر میزبان ۴۰ هزار نفر بود و نقش مهمی در تکامل فرهنگی انسان‌ها بازی کرد. به این معنی که می‌توان ریشه‌های عناصر مهمی مثل خط میخی، بوروکراسی و حسابداری را در آن مشاهده کرد.

متاسفانه ساخت بناهای جدید بر ویرانه‌های باستانی باعث شده که بسیاری از آثار مرتبط با این شهر حیرت‌انگیز از بین بروند.

شوش در ایران

در میان بزرگترین شهرهای باستانی جهان شوش جایگاه ویژه‌ای دارد. داده‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهند که شوش از سال ۴۲۰۰ پیش از میلاد مسکونی بوده و توانسته با وجود فراز و نشیب‌های فراوان همیشه میزبان جمعیت‌های انسانی باشد.

در دوران عیلامی و هخامنشی جمعیت این شهر از چند دهه هزار نفر فراتر می‌رفت و توانسته بود جایگاه خود به‌عنوان یکی از مراکز مهم تجاری منطقه را تثبیت کند. شوش به‌عنوان پایتخت اداری امپراتوری هخامنشیان جایگاه بسیار مهمی داشت و در آن اسناد اداری متعددی یافت شده است.

اور در عراق

در ادامه بزرگترین شهرهای باستانی جهان به اور می‌رسیم. شهری که در سال ۳۸۰۰ پیش از میلاد ساخته شد و تا سال ۵۰۰ پیش از میلاد به‌عنوان یکی از مراکز اصلی تجاری شناخته می‌شد. فلزات گران‌بها از شهرهای مختلف به این شهر آورده می‌شدند تا توسط هنرمندان و صنعتگران به جواهرات گران‌قیمت و زیبا تبدیل شوند.

در سال ۲۰۰۰ قبل از میلاد جمعیت شهر اور به ۱۰۰ هزار نفر رسید که برای یک شهر باستانی رقمی خیره‌کننده است. متاسفانه اکنون از آن شهر بزرگ جز ویرانه‌ای دیده نمی‌شود.

بابل در عراق

به‌باور کارشناسان بین سال‌های ۱۷۷۰ و ۱۶۷۰ پیش از میلاد و مجدد بین سال‌های ۶۱۲ تا ۳۲۰ پیش از میلاد بابل در صدر بزرگترین شهرهای باستانی جهان قرار داشت. همچنین بابل اولین شهری بود که توانست به جمعیت ۲۰۰ هزار نفر برسد.

در دوره اوج بابل یعنی سال ۵۳۸ پیش از میلاد بود که کوروش کبیر موفق شد بدون جنگ و خونریزی وارد این شهر شود. فتحی بزرگ که به‌واسطه استوانه حقوق بشر کوروش در تاریخ جایگاه ویژه‌ای دارد.

پرسپولیس در ایران

پرسپولیس (پارسه) در سال ۵۱۸ قبل از میلاد ساخته شد و به‌عنوان پایتخت آیینی هخامنشیان شناخته می‌شود. تنها چند هزار نفر در این شهر زندگی می‌کردند؛ اما هنگام برگزاری مراسم‌ها و جشن‌های مختلف چند ده هزار نفر خود را به پرسپولیس می‌رساندند.

این شهر نماد قدرت سیاسی امپراتوری بزرگ هخامنشیان بود و به‌خاطر معماری خاص خود اهمیت بالایی دارد. با توجه به حضور اقوام گوناگون و حفظ نظام سیاسی، بسیاری پارسه را به‌عنوان نماد مشروعیت یک امپراتوری می‌شناسند.

ممفیس در مصر

وقتی از بزرگترین شهرهای باستانی جهان صحبت می‌کنیم باید جایگاه ویژه‌ای را نیز به تمدن رود نیل اختصاص دهیم. جایی که به‌خاطر اهرام مصر و تمدن شگفت‌انگیزش پس از گذشت هزاران سال هنوز انسان‌ها را شگفت‌زده می‌کند. پس از یکپارچه‌ شدن مصر در سال ۳۱۰۰ پیش از میلاد بود که شهر ممفیس به‌عنوان پایتخت ساخته شد. ویرانه‌های ممفیس نیز اکنون در ۲۰ کیلومتری جنوب قاهره (پایتخت کنونی مصر) قرار دارند.

شهر ممفیس معمولا به‌خاطر اهرام و مجسمه ابوالهول معروف است. به‌باور مصرشناسان این شهر زمانی میزبان ۳۰ هزار نفر بود. کسانی که به کتاب مردگان باور داشتند و به فرعون‌ها به‌عنوان فرزندان خدایان خود نگاه می‌کردند.

نینوا در عراق

به‌باور باستان‌شناسان شهر نینوا در سال ۶۰۰۰ پیش از میلاد ساخته شد و توانسته میزبان بیش از ۱۵۰ هزار نفر باشد. نینوا شهری مذهبی تلقی می‌شد و به الهه ایشتر تعلق داشت. این شهر پایتخت امپراتوری آشور بود؛ اما به‌علت جنگ داخلی در سال ۶۱۲ پیش از میلاد تا حد زیادی آسیب دید.

آثار باستانی زیادی از شهر نینوا باقی مانده بود؛ اما متاسفانه حضور داعش در سال ۲۰۱۰ باعث شد که بخش قابل توجهی از میراث باستانی این شهر نابود شود.

اسکندریه در مصر

شهر اسکندریه نه تنها یکی از بزرگترین شهرهای باستانی جهان محسوب می‌شود، بلکه شگفتی‌های بسیاری را در دل خود دارد. در سال ۳۳۱۱ پیش از میلاد اسکندر مقدونی دستور ساخت این شهر را داد.

پس از مرگ اسکندر شهر به سرعت رشد کرد و توانست در دوران اوج خود حتی میزبان ۳۰۰ هزار نفر باشد. در این شهر یونانی‌ها، مصری‌ها، یهودیان و رومی‌ها زندگی می‌کردند.

کتابخانه اسکندریه یکی از شگفتی‌های این شهر محسوب می‌شود. بزرگترین کتابخانه جهان که در آن هزاران طومار نگهداری می‌شد و حتی به‌عنوان اولین دانشگاه بین‌المللی نیز شناخته می‌شود. همچنین این شهر به‌خاطر روابط تجاری گسترده از طریق دریا میزبان یک فانوس دریایی بسیار بزرگ بود که احتمالا می‌توانست مرتفع‌ترین بنای باستانی باشد.

چانگ‌آن در چین

چانگ‌آن از جنبه‌های مختلف شایستگی حضور در لیست بزرگترین شهرهای باستانی جهان را دارد. اول از همه اینکه نقطه آغاز جاده ابریشم محسوب می‌شد و اهمیت تجاری ویژه‌ای داشت. دوم اینکه دودمان‌های مختلف آن را به‌عنوان پایتخت خود انتخاب کرده بودند. همین هم سبب شده بود جمعیت شهر در دوران اوج شکوه آن به بیش از یک میلیون نفر برسد.

چانگ‌آن به‌خاطر معماری شهری ویژه خود نیز مشهور است. شهر کاملا منظم طراحی شده بود و قسمت مسکونی در بخشی کاملا مجزا از قسمت های اداری و بازار قرار داشت. عجیب اینکه مردم این شهر باید در زمینه زمان رفت و آمد نیز مقررات خاصی را رعایت می‌کردند.

تئوتیئواکان در مکزیک

تئوتیئواکان بزرگترین شهر باستانی قاره آمریکا است و می‌توان در آن برخی از شگفت‌انگیزترین اهرام جهان را مشاهده کرد. آثار باستانی به‌جا مانده به‌خوبی نشان می‌دهند که این شهر زمانی به‌عنوان یک مرکز سیاسی و مذهبی شناخته می‌شد.

به‌باور دانشمندان در این شهر عجیب زمانی ۲۰۰ هزار نفر زندگی می‌کردند؛ اما یک نکته مبهم در مورد آن وجود دارد. مشخص نیست چه تمدنی این شهر را ساخته است. این شهر متروکه آنقدر شگفت‌انگیز بود که بعدها تمدن آزتک آن را به‌عنوان محل تولد خدایان مقدس اعلام کردند.

آنگکور در کامبوج

آنگکور به‌عنوان پایتخت امپراتوری خمر بین سال‌های ۹ تا ۱۵ میلادی در اوج شکوفایی قرار داشت. این شهر بیشتر به‌خاطر معبد شگفت‌انگیز انگکور وات شناخته می‌شود؛ اما جالب است بدانید که بیش از ۱۰۰۰ معبد دیگر نیز در آن وجود دارند.

جمعیت گسترده و کشاورزی پیچیده به سیستم آبیاری ویژه‌ای نیاز داشت. به همین خاطر مسئولان آنگکور شبکه بزرگی از کانال‌ها، مخازن و سدها را ساخته بودند. هرچند بعدها فشار تغییرات اقلیمی باعث شد این شبکه مهندسی‌شده آسیب ببیند و شهر متروکه گردد.

واراناسی در هند

واراناسی یکی از بزرگترین شهرهای باستانی جهان محسوب می‌شود و از قرن یازدهم پیش از میلاد میزبان چند ده هزار نفر بوده است. در اسطوره‌های هندی خدای شیوا (یکی از اصلی‌ترین خدایان آیین هندو) به‌عنوان سازنده این شهر شناخته می‌شود. به همین خاطر جایگاه مذهبی ویژه‌ای دارد.

واراناسی به‌عنوان مقدس‌ترین شهر آیین‌های هندوئیسم و جین شناخته می‌شود و توانسته در طول هزاران سال این هویت خاص را حفظ کند. اگر به تمدن هند علاقه دارید، مطلب مرتبط با معبد کایلاسا نیز می‌تواند حسابی شما را شگفت‌زده کند.

رم در ایتالیا

رم در سال ۷۵۳ پسش از میلاد ساخته شد و توانست در مدت کوتاهی به یکی از بزرگترین شهرهای جهان تبدیل شود. در قرن اول میلادی جمعیت این شهر به یک میلیون نفر می‌رسید و به‌خاطر نقش مهمی که در مدیریت امپراتوری داشت معروف شد.

با وجود گذشت قرن‌ها هنوز جاده‌ها، آمفی‌تئاترها، نظام حقوقی و سایر نوآوری‌های مرتبط با این شهر جلب توجه می‌کنند. جالب اینکه حتی پس از سقوط امپراتوری نیز شهر رم اهمیت خود را از دست نداد و خیلی زود به‌عنوان مرکز دین مسیحیت شناخته شد.

منبع: ایسنا