در استان بوشهر خدماتی در حوزه ژنتیک ارائه می‌شود

باشگاه خبرنگاران جوان - محبوبه رمضان‌زاده، عضو هیئت علمی و مدیر گروه ژنتیک دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، با اشاره به اهمیت موضوع جمعیت اظهار داشت: مسئله جمعیت امروز یک بحث عمومی و در عین حال تخصصی است و از آنجا که با حوزه سلامت، باروری، ناباروری و ژنتیک ارتباط مستقیم دارد، باید با نگاه علمی و دقیق مورد توجه قرار گیرد.

وی با بیان اینکه یکی از شاخص‌های مهم در ارزیابی وضعیت جمعیت، «نرخ باروری کلی» است، افزود: نرخ باروری کلی به معنای تعداد فرزند به ازای هر بانوی ۱۵ تا ۴۹ ساله است؛ این گروه سنی، سن باروری زنان محسوب می‌شود و بخش عمده فرزندآوری در جامعه نیز در بستر ازدواج رخ می‌دهد.

مدیر گروه ژنتیک دانشگاه علوم پزشکی بوشهر با بیان اینکه نرخ باروری کلی در کشور به کمتر از ۱.۵ رسیده است، گفت: این درحالی است که در دهه‌های گذشته نرخ باروری کشور بین ۶ تا ۷ فرزند بود. برای حفظ سطح جانشینی جمعیت، نرخ باروری باید حدود ۲.۱ باشد؛ یعنی هر زوج دست‌کم دو فرزند جایگزین خود در نسل آینده داشته باشند.

رمضان‌زاده ادامه داد: بر اساس اعلام کارشناسان، در سال گذشته با در نظر گرفتن میزان موالید و مرگ‌ومیر، حدود ۴۵۰ هزار نفر به جمعیت کشور اضافه شده است؛ یعنی رشد جمعیت کشور به حدود نیم درصد رسیده، درحالی که در دهه‌های قبل رشد جمعیت چند برابر این میزان بوده است.

وی با هشدار نسبت به ادامه روند فعلی افزود: اگر این روند ادامه پیدا کند، در سال‌های آینده رشد جمعیت کشور به صفر و پس از آن به رشد منفی می‌رسد؛ در چنین شرایطی جامعه به سمت سالمندی پیش می‌رود و بازگشت به جمعیت جوان بسیار سخت و زمان‌بر خواهد شد.

کاهش ازدواج از عوامل اصلی افت رشد جمعیت است

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش رشد جمعیت را کاهش ازدواج و افزایش سن ازدواج دانست و تصریح کرد: در سال‌های گذشته، با وجود جمعیت کمتر کشور، سالانه حدود ۸۰۰ هزار تا یک میلیون ازدواج ثبت می‌شد، اما اکنون آمار ازدواج به حدود ۴۰۰ هزار مورد در سال رسیده است.

رمضان‌زاده بیان کرد: علاوه بر کاهش تعداد ازدواج، سن ازدواج نیز افزایش یافته است. در گذشته بسیاری از افراد در سنین ۱۸ یا ۱۹ سالگی ازدواج می‌کردند، اما امروز سن ازدواج حدود یک دهه به تأخیر افتاده است. این مسئله سبب می‌شود دوره باروری زوجین کوتاه‌تر شود.

وی افزود: فاصله میان ازدواج تا فرزندآوری نیز افزایش یافته است؛ یعنی زوجین پس از ازدواج، فرزندآوری را به تعویق می‌اندازند و همین مسئله نیز بر کاهش نرخ باروری اثر مستقیم دارد.

مدیر گروه ژنتیک دانشگاه علوم پزشکی بوشهر با اشاره به موضوع ناباروری در جامعه گفت: ناباروری یکی از چالش‌هایی است که در سال‌های اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. وزارت بهداشت مراکز متعددی برای درمان ناباروری ایجاد کرده و بخشی از این خدمات به‌صورت دولتی ارائه می‌شود، اما مهم‌تر از درمان ناباروری، پیشگیری از ناباروری است.

رمضان‌زاده تأکید کرد: کاهش سن ازدواج، کم کردن فاصله ازدواج تا فرزندآوری، توجه به سلامت عمومی، درمان بیماری‌های زمینه‌ای و اصلاح سبک زندگی می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از ناباروری داشته باشد.

وی با بیان اینکه سلامت جسمی، روانی و حتی سلامت معنوی بر وضعیت عمومی بدن و باروری اثرگذار است، افزود: مطالعات نشان داده است که سلامت روان، آرامش، سبک زندگی سالم و مراقبت از بیماری‌های زمینه‌ای می‌تواند در کاهش مشکلات باروری مؤثر باشد.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر به نتایج یک بررسی در زمینه علل ناباروری اشاره کرد و گفت: در مطالعه‌ای که روی زوجین نابارور انجام شد، حدود ۴۳ درصد علل ناباروری مربوط به عوامل زنانه، ۱۴.۲ درصد مربوط به عوامل مردانه و حدود ۳۸ درصد مربوط به عوامل ترکیبی بود؛ یعنی هم زن و هم مرد در بروز ناباروری نقش داشتند.

رمضان‌زاده اضافه کرد: در حدود ۶ درصد موارد نیز علت مشخصی برای ناباروری یافت نشد. در این بررسی، مهم‌ترین علت ناباروری در زنان، تخمدان پلی‌کیستیک بود که یک اختلال هورمونی محسوب می‌شود و شیوع قابل توجهی دارد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، افزایش آمار سزارین در کشور را یکی از مسائل قابل توجه در حوزه سلامت مادر و فرزند دانست و گفت: سزارین یک عمل جراحی است که در موارد ضرورت و با تشخیص پزشک انجام می‌شود، اما در کشور ما میزان سزارین بالاتر از استاندارد‌های معمول است و بخشی از آن به‌صورت انتخابی انجام می‌شود.

مدیر گروه ژنتیک دانشگاه علوم پزشکی بوشهر اظهار کرد: سزارین علاوه بر عوارضی که ممکن است برای مادر داشته باشد، می‌تواند برای بارداری‌های بعدی محدودیت ایجاد کند و در برخی موارد بر باروری آینده اثر بگذارد.

رمضان‌زاده با تأکید بر اولویت زایمان طبیعی در صورت نبود منع پزشکی گفت: مادری که شرایط زایمان طبیعی دارد، بهتر است از این روش استفاده کند، زیرا زایمان طبیعی هم برای سلامت مادر و هم برای سلامت نوزاد، از جمله وضعیت تنفسی نوزاد و شروع موفق‌تر شیردهی، فواید بیشتری دارد.

وی با اشاره به موضوع سقط جنین نیز گفت: بخشی از سقط‌ها به‌صورت خودبه خودی رخ می‌دهد که می‌تواند دلایل مادری یا جنینی داشته باشد. در برخی موارد، جنین دچار اختلالات شدید و غیرقابل حیات است و بارداری به‌صورت طبیعی خاتمه پیدا می‌کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر افزود: نوع دیگری از سقط، سقط‌های پزشکی است که تنها در صورت تشخیص پزشکی و طی فرآیند‌های قانونی انجام می‌شود. همچنین بسیاری از مادران برای اطمینان از سلامت جنین، در دوران بارداری تحت غربالگری قرار می‌گیرند که بخشی از این غربالگری‌ها مربوط به بررسی بیماری‌های ژنتیکی است.

رمضان‌زاده با اشاره به خدمات ژنتیک در استان بوشهر گفت: در استان بوشهر خدماتی در حوزه ژنتیک ارائه می‌شود؛ از جمله یک آزمایشگاه ژنتیک خصوصی در حال فعالیت است و مرکز مشاوره ژنتیک نیز خدمات مربوط به مشاوره را ارائه می‌دهد. همچنین بهزیستی نیز در حوزه مشاوره ژنتیک بخشی از خدمات را در اختیار مراجعه‌کنندگان قرار می‌دهد.

وی تأکید کرد: آگاهی‌بخشی، مشاوره تخصصی، توجه به سلامت پیش از ازدواج و پیش از بارداری و نیز اصلاح سبک زندگی می‌تواند در ارتقای سلامت نسل آینده و کاهش مشکلات باروری نقش مهمی داشته باشد.