ثبت بیش از یک میلیارد تراکنش دولت الکترونیک در ۴۰ روز جنگ رمضان/ محدودسازی اینترنت نمی‌تواند حکمرانی فضای مجازی را ارتقا دهد

باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی- سید ستار هاشمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در نشست خبری با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای انقلاب اسلامی، شهدای جنگ رمضان و شهدای حوزه ارتباطات، اظهار کرد: یکی از نخستین موضوعاتی که بلافاصله پس از آغاز جنگ رمضان در دستور کار خانواده ارتباطات قرار گرفت، حفظ پایداری ارتباطات کشور بود؛ موضوعی که در شرایط جنگی از اهمیت و اولویت ویژه‌ای برخوردار است.

وی افزود: زیرساخت‌های ارتباطی کشور متناسب با تراکم جمعیتی طراحی شده‌اند، اما در شرایطی که جابه‌جایی گسترده جمعیت از کلان‌شهر‌ها به سایر استان‌ها رخ داد، حفظ پایداری ارتباطات و امکان اطلاع مردم از وضعیت یکدیگر کار ساده‌ای نبود. با این حال همه تلاش همکاران ما بر این بود که ارتباطات مردم حفظ شود و از این طریق در مسیر تأمین امنیت روانی جامعه گام برداشته شود.

وزیر ارتباطات با اشاره به خسارت‌های وارد شده به زیرساخت‌های ارتباطی کشور گفت: در جریان جنگ رمضان بیش از ۵۰۰ سایت ارتباطی و بیش از ۱۰۰ مرکز مخابراتی و ارتباطی کشور مورد اصابت قرار گرفت، اما با وجود این حجم از حملات، اختلال جدی از سوی مردم گزارش نشد که این موضوع نشان‌دهنده هم‌افزایی و همکاری حداکثری میان اپراتور‌ها و فعالان حوزه ارتباطات است.

وی ادامه داد: در مواردی که سایت‌های یک اپراتور آسیب دید، از ظرفیت اپراتور‌های دیگر استفاده شد. همچنین بخش خصوصی با وجود کاهش قابل توجه درآمد‌های خود، در بسیاری از موارد خدمات را به‌صورت رایگان در اختیار مردم قرار داد که این اقدام نشان‌دهنده مسئولیت‌پذیری و همراهی فعالان این حوزه در شرایط خاص کشور است.

وزیر ارتباطات با اشاره به همکاری میان وزارت ارتباطات و سازمان صدا و سیما خاطرنشان کرد: در مقاطعی که امکان اختلال در پخش برنامه‌های رسانه ملی در برخی استان‌ها وجود داشت، با همکاری و تعامل مناسب میان دو مجموعه، پخش برنامه‌ها از ایستگاه‌های مختلف توزیع شد و تلاش دشمن برای ایجاد اختلال در این حوزه به نتیجه نرسید.

وی همچنین از سه مورد قطعی ارتباط با جزایر کشور در طول جنگ رمضان خبر داد و گفت: با اقدامات انجام‌شده، ارتباطات در کوتاه‌ترین زمان ممکن برقرار شد و توانستیم ارتباط پایدار با جزایر را در طول این دوره حفظ کنیم.

وزیر ارتباطات با اشاره به عملکرد شرکت ملی پست در این مدت اظهار کرد: در شرایطی که همکاران ما در شرکت ملی پست تحت شدیدترین حملات و بمباران‌ها فعالیت می‌کردند و با وجود کاهش درآمد‌های این شرکت به دلیل محدودیت‌های اینترنتی، بیش از ۱۵ میلیون مرسوله جابه‌جا و در موعد مقرر به مردم تحویل داده شد.

وی درباره وضعیت صنعت فضایی کشور نیز گفت: برخی مراکز زمینی و پژوهشی حوزه فضایی مورد اصابت قرار گرفتند، اما تمهیدات لازم برای جلوگیری از قطع ارتباط با ماهواره‌ها اندیشیده شد و ارائه خدمات فضایی بدون وقفه ادامه یافت.

وزیر ارتباطات همچنین با اشاره به عملکرد دولت الکترونیک در این دوره بیان کرد: طی ۴۰ روز جنگ رمضان، بیش از یک میلیارد تراکنش در بستر دولت الکترونیک ثبت شد که رکوردی جدید محسوب می‌شود. اگر این زیرساخت‌ها فعال نبودند، بسیاری از خدمات عمومی با اختلال مواجه می‌شد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به چالش‌های حوزه حکمرانی فضای مجازی و اینترنت گفت: وزارت ارتباطات محل تلاقی مطالبات متنوع و گاه متضاد است. از یک سو درباره چرایی محدودیت‌ها و قطعی اینترنت پرسش مطرح می‌شود و از سوی دیگر درباره زمان و نحوه اعمال این محدودیت‌ها مطالبه‌گری صورت می‌گیرد.

وزیر ارتباطات تأکید کرد: ارتباطات بستری برای شفایت و افزایش کارآمدی است و نباید مشکلات حوزه‌های مختلف کشور صرفاً به حوزه ارتباطات نسبت داده شود. گاهی به جای حل مسئله، صورت مسئله پاک می‌شود، اما تجربه نشان داده است که مسائل پس از مدتی با شدت بیشتری بازمی‌گردند.

وی با اشاره به تجربه سال‌های اخیر در حوزه محدودسازی اینترنت گفت: استفاده از فیلترشکن‌ها در سال‌های گذشته یک رفتار ناپسند تلقی می‌شد، اما امروز به یکی از چالش‌های حکمرانی کشور تبدیل شده است. این موضوع نشان می‌دهد که باید از تجربه‌های گذشته درس گرفت و با مشارکت همه ذی‌نفعان در مسیر ارتقای حکمرانی حرکت کرد.

وزیر ارتباطات همچنین با تأکید بر اهمیت اقتصاد دیجیتال اظهار کرد: یکی از تلخ‌ترین پرسش‌هایی که امروز فعالان این حوزه مطرح می‌کنند، این است که «اینترنت تا چه زمانی وصل خواهد ماند؟» در حالی که تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه، رشد اقتصاد دیجیتال، جذب سرمایه‌گذاری و دستیابی به جایگاه برتر منطقه، نیازمند اعتماد، ثبات و پایداری در حوزه ارتباطات است.

وی افزود: در شرایطی که جهان با سرعت به سمت توسعه فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی حرکت می‌کند و این فناوری بسیاری از حوزه‌های اقتصادی و اجتماعی را متحول کرده است، ما همچنان درگیر پرسش‌هایی درباره تداوم دسترسی به اینترنت هستیم.

وزیر ارتباطات با تأکید بر ضرورت توسعه سواد رسانه‌ای و سواد دیجیتال تصریح کرد: ضمن درک ملاحظات و الزامات امنیتی کشور، باید از تجربه‌های گذشته درس بگیریم و برای حل مسائل به جای محدودسازی، راهکار‌های پایدار و مؤثر را دنبال کنیم.

وی با اشاره به پویش «جان فدا» و همراهی مردم در دوران جنگ رمضان گفت: مردم ایران برندگان واقعی این جنگ بودند و حضور و همراهی آنان در تمامی عرصه‌ها سرمایه‌ای ارزشمند برای کشور محسوب می‌شود.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با تأکید بر اینکه توسعه صنعت فضایی یکی از اولویت‌های راهبردی این وزارتخانه است، اظهار کرد: در دولت چهاردهم تلاش شده صنعت فضایی با رویکرد اقتصاد فضایی و ارائه خدمات بازتعریف شود و از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان و بخش خصوصی به‌صورت حداکثری استفاده شود.

وی با اشاره به تفکیک مأموریت‌های سازمان فضایی و پژوهشگاه فضایی افزود: راهبری برنامه‌های فضایی کشور بر عهده سازمان فضایی است و توسعه فناوری با مشارکت دانشگاه‌ها، پژوهشگاه فضایی و شرکت‌های دانش‌بنیان دنبال می‌شود. این ساختار می‌تواند زمینه شکل‌گیری یک نهاد تنظیم‌گر و در مقابل نهاد‌های توسعه‌دهنده فناوری را فراهم کند.

وزیر ارتباطات با بیان اینکه بخشی از زیرساخت‌های فضایی کشور در جریان حملات اخیر آسیب دید، تصریح کرد: با وجود خسارت‌های وارد شده به برخی مراکز و ابنیه، سرمایه اصلی این حوزه دانش و نیروی انسانی متخصص است که آسیب‌پذیر نیست. خوشبختانه هیچ‌یک از متخصصان و نخبگان فعال در این بخش دچار آسیب جانی نشدند و برنامه‌ریزی‌های لازم برای بازگشت هرچه سریع‌تر صنعت فضایی به مسیر رشد و توسعه انجام شده است.

وی همچنین با اشاره به تکالیف برنامه هفتم در حوزه ارتباطات روستایی گفت: وزارت ارتباطات موظف است تمامی روستا‌های بالای ۲۰ خانوار را به اینترنت باکیفیت متصل کند و برای پوشش مناطق صعب‌العبور، استفاده از ظرفیت منظومه‌های ماهواره‌ای و فناوری‌های نوین در دستور کار قرار دارد.

وزیر ارتباطات در بخش دیگری از سخنان خود درباره محدودیت‌های اینترنتی اظهار کرد: یکی از موضوعات جدی در دستور کار وزارت ارتباطات، تدوین فرآیندی شفاف برای مدیریت محدودیت‌های احتمالی دسترسی به اینترنت در شرایط خاص است تا حدود اختیارات، نهاد تصمیم‌گیر، مدت زمان اجرا و نحوه اطلاع‌رسانی به مردم به‌صورت روشن مشخص شود.

وی افزود: پیشنهاد وزارت ارتباطات این است که هرگونه محدودیت احتمالی در این حوزه، حداقلی، شفاف و زمان‌دار باشد. مردم حق دارند بدانند محدودیت‌ها با تصمیم چه مرجعی، برای چه مدت و با چه دلایلی اعمال می‌شود.

وزیر ارتباطات با تأکید بر ضرورت ارتقای کیفیت اینترنت گفت: رویکرد دولت چهاردهم از ابتدا اینترنت باکیفیت، فراگیر و بدون تبعیض برای همه مردم بوده و همچنان بر همین موضع تأکید دارد. تلاش شبانه‌روزی همکاران ما بر این است که کیفیت خدمات ارتباطی به شرایط مطلوب بازگردد و محدودیت‌های موجود کاهش یابد.

وی ادامه داد: تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که صرفاً با ابزار‌های فنی و محدودسازی نمی‌توان حکمرانی فضای مجازی را ارتقا داد. توسعه اقتصاد دیجیتال، نوآوری، سرمایه‌گذاری و تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه نیازمند دسترسی پایدار، باکیفیت و قابل اعتماد به اینترنت است.

وزیر ارتباطات همچنین هشدار داد که تداوم محدودیت‌ها علاوه بر آسیب به کسب‌وکار‌های دیجیتال، روند توسعه ارتباطات روستایی را نیز با چالش مواجه می‌کند، چرا که کاهش درآمد اپراتور‌ها مستقیماً بر میزان سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و گسترش عدالت ارتباطی تأثیر می‌گذارد.

وی تأکید کرد: وزارت ارتباطات این مطالبات را به‌صورت جدی پیگیری می‌کند و امیدوار است در آینده نزدیک اخبار خوبی در حوزه بهبود کیفیت ارتباطات و دسترسی کاربران به اینترنت منتشر شود.