وقتی رویای فوتبال برای هواداران عادی گران تمام می‌شود

باشگاه خبرنگاران جوان - جام جهانی همیشه متعلق به هواداران بوده است؛ میلیون‌ها نفری که سال‌ها برای سفر به کشور میزبان، خرید بلیت و تجربه بزرگ‌ترین جشن فوتبال جهان پس‌انداز می‌کنند. اما به نظر می‌رسد جام جهانی ۲۰۲۶ که قرار است به میزبانی مشترک آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار شود، بیش از هر دوره دیگری با انتقادهایی درباره قیمت‌های سرسام‌آور بلیت‌ها و هزینه‌های جانبی مواجه شده است؛ انتقادهایی که حتی پای سیاستمداران آمریکایی را نیز به ماجرا باز کرده است. پل مارشال، هوادار سرسخت فوتبال از کالیفرنیا، یکی از هزاران نفری است که سال‌ها برای حضور در جام جهانی برنامه‌ریزی کرده است.

او در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۸ برای تماشای مسابقات به برزیل و روسیه سفر کرد و در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر نیز از بازی افتتاحیه تا فینال در ورزشگاه‌ها حضور داشت. اما وقتی قیمت بلیت‌های جام جهانی ۲۰۲۶ اعلام شد، خودش هم شوکه شد.

 

به گفته مارشال، قیمت‌ها در مقایسه با دوره‌های گذشته سه تا چهار برابر افزایش یافته و برای مسابقات مهمی مانند فینال حتی به هشت برابر رسیده است. او با وجود برنامه‌ریزی برای حضور در ۱۱ مسابقه، مجبور شده بیش از ۱۰ هزار دلار فقط برای خرید بلیت‌ها هزینه کند؛ آن هم بدون حضور در دیدار نهایی. نگاهی به بازار رسمی فروش مجدد بلیت‌های فیفا نشان می‌دهد این نگرانی‌ها بی‌دلیل نیست. در این سامانه که تحت نظارت مستقیم فیفا فعالیت می‌کند، قیمت برخی بلیت‌ها به چند هزار دلار رسیده و حتی نمونه‌هایی با قیمت‌های میلیون دلاری نیز مشاهده شده است. در چنین شرایطی بسیاری از هواداران معتقدند جام جهانی به تدریج از دسترس طبقه متوسط و هواداران واقعی فوتبال خارج می‌شود. این وضعیت در تضاد کامل با وعده‌هایی است که هنگام ارائه پرونده میزبانی مشترک آمریکا، کانادا و مکزیک مطرح شده بود. در آن زمان پیش‌بینی شده بود قیمت بلیت‌های مرحله گروهی بین ۲۱ تا ۳۲۳ دلار و بلیت فینال بین ۱۲۸ تا ۱۵۵۰ دلار باشد.

 

 برگزارکنندگان تأکید کرده بودند که این ارقام بر اساس تجربه دوره‌های گذشته جام جهانی و شرایط اقتصادی کشورهای میزبان تعیین شده است. با این حال، واقعیت بازار چیز دیگری را نشان می‌دهد. تنها دو ماه پیش از آغاز مسابقات، میانگین ارزان‌ترین بلیت بازی‌های مرحله گروهی در لس‌آنجلس به بیش از هزار دلار رسیده بود. در دالاس نیز که قرار است لیونل مسی دو مسابقه در آن برگزار کند، ارزان‌ترین بلیت‌ها به طور متوسط بیش از هزار دلار قیمت داشتند. برای بسیاری از آمریکایی‌ها این رقم تقریبا معادل دو برابر هزینه ماهانه خوراک یک خانواده است.

 

اعتراض‌ها به حدی گسترده شده که دادستان‌های ایالت‌های نیویورک و نیوجرسی تحقیقاتی درباره روند فروش بلیت‌ها آغاز کرده‌اند. محور اصلی این تحقیقات، استفاده از «قیمت‌گذاری پویا» است؛ روشی که در آن قیمت‌ها بر اساس میزان تقاضا تغییر می‌کند و می‌تواند در مدت کوتاهی افزایش چشمگیری پیدا کند.

 

حتی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز به این موضوع واکنش نشان داده و گفته است: «اگر صادق باشم، خودم هم چنین پولی برای خرید بلیت نمی‌پرداختم.» اندرو جولیانی، مدیر اجرایی کارگروه جام جهانی در کاخ سفید، نیز تأیید کرده که قیمت‌ها بسیار بالاست و فیفا تا حدی قربانی محبوبیت و موفقیت خود شده است.
   
همه چیز در جیب فیفا

 

اما مسئله فقط به قیمت بلیت‌ها محدود نمی‌شود. کارشناسان اقتصادی معتقدند ساختار جدید فروش بلیت‌ها به گونه‌ای طراحی شده که درآمد فیفا را به حداکثر برساند. در بازار رسمی فروش مجدد، فیفا از هر معامله ۱۵ درصد از خریدار و ۱۵ درصد از فروشنده دریافت می‌کند. به این ترتیب، حتی زمانی که هواداران بلیت‌های خود را به یکدیگر واگذار می‌کنند، بخشی از مبلغ معامله به حساب فیفا واریز می‌شود.

 

پنینا فلدمن، استاد دانشکده کسب‌وکار دانشگاه ویرجینیا، معتقد است بازارهای مدرن فروش مجدد اقتصاد بلیت‌فروشی را متحول کرده‌اند. به گفته او، برگزارکنندگان رویدادها اکنون نه تنها فروش اولیه، بلکه معاملات ثانویه را نیز کنترل می‌کنند و از هر جابه‌جایی بلیت درآمد کسب می‌کنند. از منظر اقتصادی، این مدل سودآورترین روش ممکن برای برگزارکننده محسوب می‌شود. فیفا در دفاع از سیاست‌های خود تاکید می‌کند که درآمدهای حاصل از جام جهانی صرف توسعه فوتبال در سراسر جهان می‌شود و بخش عمده بودجه این نهاد دوباره به پروژه‌های فوتبالی بازمی‌گردد. با این حال، منتقدان می‌گویند حتی اگر درآمدها صرف فوتبال شود، نباید به قیمت حذف هواداران عادی از بزرگ‌ترین رویداد این ورزش تمام شود.
   
رویایی دور از دسترس

 

نگرانی اصلی این است که جام جهانی به تدریج از یک جشن مردمی به رویدادی لوکس برای افراد ثروتمند تبدیل شود. فلدمن هشدار می‌دهد که اگر قیمت‌ها بیش از حد افزایش یابد، ممکن است مسابقات از نظر اقتصادی موفق باشند اما ارتباط خود را با همان جوامعی از دست بدهند که فوتبال را به محبوب‌ترین ورزش جهان تبدیل کرده‌اند. نشانه‌هایی از این نگرانی هم دیده می‌شود. در هفته‌های اخیر و با نزدیک شدن به آغاز مسابقات، قیمت برخی بلیت‌ها در بازار رسمی فروش مجدد کاهش یافته است. میانگین ارزان‌ترین بلیت‌ها در شهرهای میزبان آمریکا حدود ۳۷ درصد افت کرده و در برخی مناطق این کاهش حتی به ۵۹ درصد رسیده است. با این وجود، هنوز بسیاری از بلیت‌ها برای بخش بزرگی از هواداران غیرقابل دسترس هستند.

 

هزینه‌های جانبی نیز بر فشار مالی هواداران افزوده است. پارک خودرو در برخی مسابقات بین ۱۵۰ تا ۳۰۰ دلار هزینه دارد و در بعضی شهرها حتی حمل‌ونقل عمومی نیز ارزان نیست. برای مثال، سفر به ورزشگاه مت‌لایف در نیوجرسی نزدیک به ۱۰۰ دلار هزینه خواهد داشت.

 

همه این عوامل باعث شده برخی کارشناسان از احتمال خالی ماندن بخشی از سکوها در برخی مسابقات صحبت کنند؛ اتفاقی که برای جام جهانی در کشوری با جمعیت نزدیک به ۳۵۰ میلیون نفر زمانی غیرقابل تصور بود.

 

جام جهانی ۲۰۲۶ هنوز آغاز نشده، اما از همین حالا با یک پرسش مهم روبه‌رو است: آیا بزرگ‌ترین جشن فوتبال جهان می‌تواند در عین سودآوری، همچنان متعلق به هواداران باقی بماند؟ یا اینکه رویای حضور در ورزشگاه‌های جام جهانی به امتیازی تبدیل خواهد شد که فقط ثروتمندان توان پرداخت بهای آن را دارند؟