استراتژی امام شهید در منطقه موفق بود/ ایران باید زودتر پاسخ اسرائیل را می داد

باشگاه خبرنگاران جوان - نشست گفتگوی آینده لبنان جدید از سوی اندیشکده خانه دیپلماسی و با همکاری مجمع شهرداران آسیایی، مرکز ارتباطات و امور بین الملل شهرداری تهران و با حضور مجتبی امانی، سفیر سابق ایران در لبنان، ماشالله شمس‌الواعظین، کارشناس مسائل بین الملل و علیرضا مجیدی، کارشناس مسائل لبنان، روز سه‌شنبه ۱۹ خردادماه در خانه شهر (بلدیه) برگزار شد.

این نشست با صحبت‌های "مجتبی امانی" آغاز شد؛ سفیر سابق ایران در بیروت در تشریح تحولات اخیر لبنان گفت: حمله اخیر رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان و بویژه ضاحیه بیروت را باید در چارچوب تلاش‌های بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی برای خروج از بن‌بست سیاسی و امنیتی موجود ارزیابی کرد. به نظر می‌رسد نخست‌وزیر اسرائیل با نقض آتش‌بس و گسترش دامنه تجاوزات خود در پی آن بود که روند تحولات را به سمتی هدایت کند که بیشترین انطباق را با اهداف و محاسبات راهبردی او داشته باشد.

با این حال، آنچه در عمل رخ داد، با تصورات و انتظارات نتانیاهو فاصله قابل توجهی داشت و معادلات مورد نظر او را دستخوش تغییر کرد. به نظر می‌رسد نتانیاهو در طراحی این عملیات، بر این فرض استوار بود که ایران در شرایط جدید قادر نخواهد بود تهدید‌های خود علیه رژیم صهیونیستی را عملی کرده و به اقدامات اسرائیل پاسخ مؤثر بدهد. بر همین اساس، حمله به ضاحیه می‌توانست به سکویی برای اقدامات بعدی در لبنان تبدیل شود. در واقع، هدف این بود که از رهگذر افزایش فشار‌های نظامی، دولت لبنان به پذیرش بی‌قید و شرط خواسته‌های اسرائیل وادار شود و در موقعیتی قرار گیرد که عملاً راهی جز تسلیم در برابر مطالبات تل‌آویو نداشته باشد. اما پاسخ ایران این محاسبه را بر هم زد. آنچه نتانیاهو انتظار داشت، رخ نداد و شرایط برخلاف پیش‌بینی‌های او پیش رفت.

امانی در ادامه گفت: در واقع، تحولات پس از این حمله موجب شد نخست‌وزیر اسرائیل بار دیگر در برابر مجموعه‌ای از چالش‌های جدید قرار گیرد که می‌تواند فضای مانور او را بیش از پیش محدود کند. در این میان، یکی از پیامد‌های مهم این وضعیت، تأثیرگذاری بر روند مذاکرات و گفت‌و‌گو‌های جاری است. نگرانی اسرائیل این است که ایران در نظم جدید منطقه‌ای بتواند لبنان را در حلقه نفوذ خود تعریف کند و این مسأله موازنه‌های مطلوب تل‌آویو را بر هم بزند.

از این منظر، به نظر می‌رسد بخشی از اقدامات اخیر اسرائیل با هدف ایجاد نوعی تفکیک میان پرونده ایران و لبنان صورت گرفته است؛ به گونه‌ای که در چارچوب گفت‌و‌گو‌هایی که به صورت مستقیم میان سفرای لبنان و رژیم صهیونیستی در واشنگتن در جریان است، امکان دستیابی به امتیازات بیشتری برای اسرائیل فراهم شود. در این میان، برخی مواضع و اظهارات مقام‌های لبنانی از جمله جوزف عون و نواف سلام نیز به این محاسبه نادرست نتانیاهو کمک کرد. به نظر می‌رسد نخست‌وزیر اسرائیل تصور می‌کرد فضای سیاسی موجود در لبنان می‌تواند زمینه لازم را برای افزایش فشار‌ها و کسب امتیازات بیشتر فراهم کند.

به همین دلیل، عملیاتی که انجام شد، ظاهراً بیش از آنکه دارای ارزش امنیتی و نظامی باشد، با اهداف سیاسی طراحی شده بود. با این حال، تمامی این محاسبات تحت تأثیر پاسخ ایران و همچنین فشار‌هایی قرار گرفت که از سوی ترامپ اعمال شد. دست‌کم بر اساس آنچه از مواضع و اظهارات ترامپ برمی‌آید، او نیز مخالف گسترش تنش‌ها در شرایط کنونی است. این مخالفت را می‌توان در ارتباط با مجموعه‌ای از ملاحظات سیاسی و داخلی آمریکا ارزیابی کرد؛ از روند گفت‌و‌گو‌ها گرفته تا موضوعاتی مانند جام جهانی، انتخابات داخلی آمریکا و مهم‌تر از همه این واقعیت که ترامپ به این جمع‌بندی رسیده است که جنگ با ایران دستاوردی برای واشنگتن نخواهد داشت.

با وجود این، نتانیاهو به دلیل قرار گرفتن در مسیری که بازگشت از آن برایش دشوار است، همچنان تلاش می‌کند ترامپ را با خود همراه سازد. به نظر می‌رسد طرحی که برای تشدید تنش‌ها و تغییر مسیر تحولات طراحی شده بود نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است. با این حال، این نقشه تاکنون به نتیجه نرسیده و آنچه نتانیاهو انتظار تحقق آن را داشت، محقق نشده است.

سفیر سابق جمهوری اسلامی ایران در لبنان در پایان عنوان داشت که با فهم و نگاه ایرانی نمی‌توان تحولات جاری در لبنان را به درستی تفسیر کرد و برای این کار باید تحولات را از زوایه‌ای دیگر و از نگاه لبنانی‌ها دید؛ و باید بگویم که حزب الله و شیعیان همچنان قدرتی تاثیرگذار در لبنان هستند و تصمیمات سیاسی در این کشور با توجه به عواملی از جمله حضور حداکثری حزب الله در پارلمان لبنان بدون موافقت جریان مقاومت اتخاذ نمی‌شوند.

سخنران بعدی این نشست "ماشالله شمس الواعظین" کارشناس مسائل بین الملل بود که سخنان خود را با اشاره به تاریخچه لبنان و فعالیت‌های آزادی خواهانه دراین کشور آغاز کرد و عنوان داشت که دفاع از کشور در خارج از مرز‌های جغرافیایی فقط مربوط به دوره جمهوری اسلامی نیست و ما در دوران پهلوی دوم نیز شاهد این موضوع بودیم.

وی با اشاره به استراتژی ایران و جبهه مقاومت عنوان داشت: این استراتژی رهبر شهید موفق بود و توانست برای چهار دهه امنیت ایران را تامین کند. البته هیچ استراتژای و سیاستی دائمی نیست و در طول زمان تغییر می‌کند.

شمس الواعظین در پاسخ به پرسشی در این ارتباط که با توجه به تغییر فرآیند‌ها و تحولات موجود در منطقه ایران چگونه می‌تواند همچنان به حمایت از جریان مقاومت ادامه دهد گفت: هیچ شکی در این نیست که سیاست‌ها و برنامه‌ها باید تغییر کند و همانگونه که دشمن در حال کار بر روی افزایش توان خود برای مقابله است ما نیز باید بر روی ارتقای توانائی‌های خود کار کنیم و باید بگویم تسلیحات جدیدی که حزب الله لبنان در جریان درگیری‌های اخیر با رژیم صهیونیستی از آنها استفاده کرده و موجب زمین گیری ارتش صهینیستی شده نیز در همین راستا تولید شده‌اند.

در ادامه "علیرضا مجیدی" کارشناس مسائل لبنان، با نگاهی انتقادی به اقدامات ایران در ۵۰ روز اخیر در خصوص لبنان وارد بحث شد و عنوان داشت لبنانی‌ها انتظار داشتند که ایران با توجه به آنکه اعلام کرده بود آتش بس در همه حوزه‌ها از جمله لبنان پیش شرط مذاکرات است، زودتر وارد ماجرا شده و پاسخ تجاوزات رژیم صهیونیستی را بدهد.

وی عنوان داشت که نتانیاهو همزمان چهار هدف را در خصوص لبنان دنبال می‌کند:
۱-    تضعیف حداکثری جمعیت شیعه لبنان
۲-    ایجاد شکاف میان گروه‌های شیعی لبنان از جمله جنبش امل و حزب الله 
۳-    فشار جامعه شیعه بر بستر اجتماعی مقاومت و تبلیغات منفی علیه سلاح حزب الله و بیان اینکه این سلاح نتوانسته در خصوص اشغال کشور موفق باشد
۴-    افزایش فشار بی سابقه به لبنان تا حدی که این کشور را وارد پیمان ابراهیم کند.

باید بگویم که انتخابات آتی در رژیم صهیونیستی حکم مرگ و زندگی را برای نتانیاهو دارد و اگر وی در این انتخابات شکست بخورد آینده سیاسی او نابود شده و سرنوشتی همچون اولمرت خواهد داشت و باید بازنشسته سیاسی شود. نتانیاهو معتقد است که این اهداف در سه ماه آینده در دسترس خواهند بود و از همین رو به هیچ وجه خواستار آتش بس و پایان جنگ نیست.

مجیدی همچنین با تشریح اقدمات حزب الله پس از شهادت سیدحسن نصرالله، عنوان داشت که حزب الله در این اقدامات موفق بوده و توانسته خود را بازسازی کند و با وجود آنکه در این مدت ۴۰۰ عملیات از سوی رژیم صهیونیستی علیه حزب الله انجام شد، جریان مقاومت لبنان توانسته همچنان در برابر این رژیم بایستد.