پایتخت تشنه‌تر از همیشه؛ خانه‌تکانی زیر سایه تنش آبی

باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - با نزدیک شدن به ایام خانه تکانی، اهمیت مصرف بهینه آب در این دوره بیشتر از هر زمان دیگری احساس می‌شود. در شرایط کنونی که منابع آبی کشور با بحران مواجه است، همگان باید با آگاهی کامل از وضعیت موجود، در راستای حفظ منابع آبی کشور اقدام کنند. خانه تکانی در این ایام ممکن است باعث افزایش مصرف آب شود، بنابراین توجه به شیوه‌های صحیح مصرف برای کاهش فشار بر شبکه توزیع و جلوگیری از مشکلات بیشتر ضروری است.

بنابر آمار منتشر شده از سوی شرکت مدیریت منابع آب، میزان ورودی آب مخازن کل کشور از ابتدای سال آبی تا ۲۵ بهمن معادل ۹.۷۰ میلیارد متر مکعب است که در مقایسه با سال گذشته که این عدد ۸.۴۸ میلیارد متر مکعب بوده، کاهش ۱۴ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین، میزان کل خروجی سد‌های کشور در همین بازه زمانی ۷.۸۵ میلیارد متر مکعب است که کاهش ۲۷ درصدی نسبت به سال گذشته را به همراه داشته است.

حجم پرشدگی سد‌های کشور تنها ۳۹ درصد

حجم آب موجود در مخازن سد‌ها در حال حاضر ۲۰.۴۷ میلیارد متر مکعب است که نسبت به سال گذشته ۷ درصد کاهش یافته و حجم پرشدگی سد‌های کشور تنها ۳۹ درصد گزارش شده است. بر اساس این آمار، در حال حاضر موجودی سد امیرکبیر ۸ میلیون مترمکعب و سد لار ۱۰ میلیون مترمکعب است. درصد پرشدگی سد امیرکبیر ۵ درصد و سد لار ۱ درصد است.

در ادامه هم یزدانی، کارشناس صنعت آب، در گفت‌و‌گو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان در خصوص وضعیت بارش‌ها و مصرف آب در کشور اظهار کرد: میزان بارش‌های ما به طور متوسط یک‌سوم متوسط جهانی است. در جهان، بارش‌ها بین ۸۰۰ تا ۸۵۰ میلی‌متر است، اما در ایران بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلی‌متر است که همین میزان نیز به طور کامل محقق نشده و متأسفانه بیش از ۵۰ درصد همین عدد نیز محقق نشده است. 

او ادامه داد: متوسط مصرف در جهان با بارندگی ۸۰۰ تا ۸۵۰ میلی‌متر، ۱۷۰ لیتر است، اما در کشور ما با وجود سرانه آبی کمتر و حدود یک‌سوم سرانه بارندگی جهانی، ۲۵۰ لیتر مصرف می‌شود؛ یعنی ۸۰ لیتر به ازای هر نفر در روز بیشتر از میانگین جهانی مصرف داریم. این عدد بسیار بزرگی است و نشان می‌دهد توازن بین بارش و مصرف در کشور ما نامتوازن است. 

یزدانی افزود: در سال آبی پیش رو تا حدودی موهبت الهی شامل حال کشور شده و در ۲۶ استان، بارندگی‌ها تقریباً دو برابر شده است. البته این دو برابر شدن به معنای رسیدن به شرایط نرمال و ایده‌آل نیست؛ چراکه شرایط ایده‌آل ما همان ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلی‌متر است و با متوسط جهانی فاصله زیادی داریم، اما در هفته‌های اخیر وضعیت ۲۶ استان نسبتاً مطلوب بوده است. 

او گفت: در استان سیستان و بلوچستان حدود ۲۵ درصد افزایش بارندگی ثبت شده، در خراسان جنوبی و خراسان رضوی بالای ۵۰ درصد، در کرمان حدود ۷۰ درصد و در هرمزگان بیش از ۱۱۰ درصد افزایش داشته‌ایم. با این حال، شهر‌ها و استان‌های پرجمعیت از این موهبت کمتر بهره‌مند شده‌اند و در تهران، مرکزی، البرز، قم، قزوین و همدان وضعیت نامناسب است. 

تهران بیش از یک‌چهارم آب شرب کشور را مصرف می‌کند

او در ادامه بیان کرد: اگر به پایتخت بپردازیم که بیش از یک‌چهارم آب شرب کشور را مصرف می‌کند، میزان بارندگی امسال تاکنون ۶۱ میلی‌متر بوده، در حالی که سال گذشته ۷۶ میلی‌متر و میانگین بلندمدت ۱۴۵ میلی‌متر است. این فاصله موجب شده ضرورت اقدامات جدی در تهران بیش از پیش احساس شود. 

او گفت: در حوزه مدیریت، شرکت‌های آب و فاضلاب زون‌بندی و مدیریت شبکه توزیع را انجام داده‌اند و اکنون به سمت مدیریت مصرف حرکت کرده‌ایم تا به خانوار‌ها القا شود که کشوری با منابع آبی محدود نباید مصرفی بالاتر از میانگین جهانی داشته باشد. 

یزدانی ادامه داد: در حالی که متوسط بارندگی جهان ۸۰۰ تا ۸۵۰ میلی‌متر و سرانه مصرف ۱۷۰ لیتر است، کشور ما با کمتر از ۵۰ درصد میانگین بارش خود، حدود ۱۰۰ لیتر بیشتر از میانگین جهانی مصرف می‌کند. به تعبیری دخل کم و خرج زیاد داریم؛ در حوزه مدیریت مصرف اتفاقات مثبتی نیز رخ داده و درصد مشترکان خوش‌مصرف از ۳۰ به ۳۸ درصد افزایش یافته و بدمصرف‌ها حدود ۷ درصد کاهش داشته‌اند. 

او گفت: با توجه به برودت هوا و بارش برف، روان‌آب‌ها و ذخایر آبی رشد نکرده‌اند و در حالی که انتظار می‌رفت در فصل سرد ورودی منابع ۵ تا ۶ برابر خروجی باشد، امسال تقریباً ورودی و خروجی برابر شده است؛ در حالی که سال گذشته ورودی پنج برابر خروجی بود. 

یزدانی افزود: در نهایت، مدیریت توزیع انجام شده و اکنون نوبت مدیریت مصرف است و دولت باید از ابزار‌های تشویقی برای مشترکان کم‌مصرف و ابزار‌های بازدارنده برای پرمصرف‌ها استفاده کند تا در شرایط تنش آبی، صرف پرداخت هزینه مجوز مصرف بی‌رویه نباشد. 

او در نهایت با اشاره به ایام خانه تکانی با توجه به شرایط آبی کشور تاکید کرد: در این شرایط تنش آبی، همه باید همکاری کنند و آگاهانه مصرف کنند تا منابع آبی کشور حفظ شود.

ضرورت مدیریت مصرف آب در ایام خانه تکانی

با توجه به کاهش چشمگیر ورودی آب به سد‌ها و همچنین کاهش بارندگی در برخی مناطق، مدیریت مصرف آب در ایام خانه تکانی و روز‌های پیک مصرف بسیار حائز اهمیت است. تداوم وضعیت کنونی می‌تواند به بحران آبی در بسیاری از مناطق، به ویژه در تهران منجر شود. از سوی دیگر، افزایش مصرف در ایام خانه تکانی می‌تواند بار اضافی بر شبکه‌های آبی وارد کند. به همین دلیل ضروری است که همگان در این ایام با مصرف بهینه آب همکاری کنند.

در نهایت گفتنی است، در شرایط تنش آبی، استفاده بی‌رویه از منابع آبی کشور می‌تواند اثرات جبران‌ناپذیری داشته باشد؛ بر این اساس مدیریت مصرف آب در ایام خانه تکانی، با توجه به کاهش بارندگی‌ها و حجم پایین سدها، امری ضروری است.