ناترازی برق فقط کمبود نیروگاه نیست/ ضرورت نگاه یکپارچه به کل زنجیره انرژی

باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور  - میثم جعفرزاده، در گفت‌و‌گو با باشگاه خبرنگاران اظهار کرد: وقتی درباره ناترازی برق در ایران صحبت می‌کنیم، معمولاً بحث به سمت کمبود نیروگاه، افزایش مصرف یا توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر می‌رود. اما به نظر من، این نگاه اگرچه بخشی از واقعیت را بیان می‌کند، اما تصویر کاملی از مسئله ارائه نمی‌دهد.

او افزود: واقعیت این است که ناترازی برق امروز ایران صرفاً یک ناترازی در تولید برق نیست؛ بلکه نشانه‌ای از یک ناترازی گسترده‌تر در کل زنجیره انرژی کشور است.

او با بیان اینکه اگر مسئله فقط کمبود نیروگاه بود، کشوری که بیش از ۹۰ هزار مگاوات ظرفیت نصب‌شده نیروگاهی دارد نباید با چنین چالش‌هایی مواجه می‌شد، گفت: اگر مسئله فقط مصرف بود، با چند درصد صرفه‌جویی نباید انتظار حل یک بحران ساختاری را داشته باشیم.

جعفرزاده با بیان اینکه مسئله اصلی در چهار محور قابل بررسی است، گفت: نخست، ظرفیت قابل اتکا. آنچه شبکه برق را در شرایط بحرانی نجات می‌دهد، صرفاً ظرفیت نصب‌شده نیست؛ بلکه ظرفیتی است که در زمان نیاز واقعاً در دسترس باشد. تفاوت میان ظرفیت اسمی و ظرفیت عملیاتی، یکی از موضوعات مهمی است که کمتر درباره آن صحبت می‌شود.

او ادامه داد: دوم، امنیت تأمین سوخت. است. بخش عمده برق کشور در نیروگاه‌های حرارتی تولید می‌شود؛ بنابراین پایداری برق مستقیماً به پایداری زنجیره تأمین سوخت وابسته است. در زمستان محدودیت‌های سوخت و در تابستان فشار بر شبکه برق، نشان می‌دهد که برق و سوخت دو مسئله جداگانه نیستند؛ بلکه اجزای یک سیستم واحد هستند.

مدیرعامل گروه توسعه انرژی نفت گاز لاوان اظهار کرد: سومین مساله بهره‌وری انرژی بوده در بسیاری از کشور‌ها ارزان‌ترین نیروگاه، نیروگاهی است که ساخته نمی‌شود. یعنی سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی مصرف، کاهش تلفات و افزایش راندمان، در بسیاری موارد اثربخش‌تر از توسعه ظرفیت‌های جدید تولید است.

او ادامه داد: چهارم، حکمرانی انرژی. به باور من، ریشه بسیاری از چالش‌های فعلی را باید در این حوزه جست‌و‌جو کرد. زمانی که سرمایه‌گذاری کافی شکل نمی‌گیرد، سیاست‌گذاری‌ها ناپایدار است، اقتصاد صنعت برق دچار عدم تعادل است و تصمیمات بخشی جایگزین نگاه یکپارچه می‌شود، نتیجه آن در قالب ناترازی خود را نشان می‌دهد.

این کارشناس ارشد با بیان اینکه در این میان، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر به‌ویژه خورشیدی، یک ضرورت است، اما باید با واقع‌بینی به آن نگاه کرد، گفت: خورشیدی‌ها بخشی از راه‌حل هستند، نه تمام راه‌حل. همان‌گونه که نیروگاه حرارتی، مدیریت مصرف یا ذخیره‌ساز‌های انرژی نیز به تنهایی پاسخگو نیستند.

جعفرزاده اظهار مرد: آنچه ایران امروز به آن نیاز دارد، یک نگاه یکپارچه به کل زنجیره انرژی است؛ نگاهی که برق، گاز، سوخت، بهره‌وری، سرمایه‌گذاری و امنیت انرژی را در کنار یکدیگر ببیند.

به گفته وی ناترازی برق و ناترازی سوخت، دو مسئله متفاوت نیستند؛ دو نشانه از یک چالش بزرگ‌تر هستند و آن، ضرورت اصلاح حکمرانی انرژی در کشور است.