این مسجد تاریخی، محل عروج چهارمین شهید محراب است

باشگاه خبرنگاران جوان - مسجد ملااسماعیل در سال ۱۲۲۲ هجری قمری در دوره فتحعلی‌شاه قاجار ساخته شده است، این مسجد به دستور آخوند ملااسماعیل عقدایی که از عالمان برجسته آن دوران بوده است تأسیس شده و مجموعه‌ای شامل مسجد و مدرسه است، این اثر تاریخی در تاریخ ۵ دی ۱۳۵۲ به‌عنوان اثر ملی تاریخی به ثبت رسیده و پس از انقلاب اسلامی این مسجد میعادگاه مردم یزد برای نمازجمعه نیز است. گویی مردم یزد علاقه‌مند بوده‌اند هر آنچه در زمینه‌های هنر و صنعت در چنته دارند در مساجد به نمایش بگذارند تا هم دین خود را به دین خود ادا کرده باشند و هم مردمان دین‌دار سرزمینشان را از هنر خود بهره‌مند ساخته باشند، مسجد ملااسماعیل هم یکی از همان مساجدی است که از همان روزهای ابتدایی به‌خاطر ایوان و شبستان ۳۲ ستونه‌اش میان همگان مشهور است.

شاهکار معماری قرن سیزدهم با شبستان گنبدی

مسجد ملااسماعیل، یکی از شاهکارهای معماری قرن سیزدهم در شهر یزد، با استفاده از آجر و خشت خام به همراه ملات گل و گچ ساخته شده است، این مسجد سه شبستان و یک ایوان بلند دارد، گنبدی نیز در این مسجد وجود دارد که قطر دهانه آن ۷۵٫۱۵ متر است و تقریباً با دهانه ایوان هماهنگی دارد.موقعیت استراتژیک این مسجد در کنار بازار خان و در گودالی واقع شده است، این امکان را به مسجد می‌دهد تا از آب قنات برای آبیاری باغچه‌های داخل صحن خود استفاده نماید، صحن این مسجد، با صفای قجری، دارای باغچه‌های باصفای دو طرف و یک حوض طویل در وسط آن است که به زیبایی و سرسبزی فضا افزوده است‌.شبستان گنبدی این مسجد که روبروی ایوان بلند قرار دارد، با ستون‌های معروف و بادگیری بلند که درهای شبستان و حجره‌ها به داخل آن باز می‌شوند و از دیگر قسمت‌های قابل‌توجه معماری است.

میزبانی از معتکفان و آیین‌های معنوی

در اطراف گنبد مسجد، یک کتیبه کاشی با آیه انا فتحنا... به خط علی‌محمد کاوه، خطاط معاصر، با نقش سفید بر روی زمینه لاجوردی نگاشته شده است و این خط، زیبایی فضا را تکمیل می‌کند.باید در نظر داشت، تزیینات و کتیبه‌های تاریخی در مسجد ملااسماعیل جلوه‌ای از هنر ایرانی را نشان می‌دهد، سردرهای آجری، کاشی‌کاری غرفه‌ها، کتیبه‌های نستعلیق و نسخ، آیات قرآنی در ورودی شبستان و نوشته‌های مذهبی بر درِ حجره‌ها، در کنار کتیبه‌های دوره قاجار، هویت تاریخی و معنوی مسجد را برای بازدیدکنندگان روایت می‌کنند.مسجد ملااسماعیل یزد در قلب دارالعباده، هر سال میزبان معتکفان و آیین‌های معنوی است؛ جایی که زمزمه دعا و توسل طنین‌انداز می‌شود. همچنین در سومین روز پس از شهادت امام حسین(ع)، روحانیون یزد میزبان هیئت‌های مذهبی هستند و یکی از مهم‌ترین مراسم عزاداری شهر در این مسجد برگزار می‌شود.