بازار اجاره در انتظار «آشیان» / ثبت‌نام مسکن استیجاری کلید خورد

باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - همزمان با نزدیک شدن به فصل اجاره مسکن و آغاز جابه‌جایی مستأجران، وعده وزارت راه و شهرسازی برای اجرای طرح مسکن استیجاری وارد فاز عملیاتی شد و از امروز ثبت‌نام متقاضیان این طرح در سه استان کشور آغاز شده است.

بر اساس این گزارش، وزارت راه و شهرسازی در تازه‌ترین برنامه حمایتی خود برای ساماندهی بازار اجاره و تسهیل دسترسی اقشار کم‌درآمد به مسکن، ثبت‌نام طرح مسکن استیجاری ویژه زوج‌های جوان را آغاز کرده است؛ طرحی که با عنوان «آشیان» شناخته می‌شود و قرار است بخشی از نیاز مسکن خانوارهای جوان و فاقد مسکن را از طریق عرضه واحدهای استیجاری با شرایط حمایتی تأمین کند.

بر اساس اعلام وزارت راه و شهرسازی، ثبت‌نام این طرح در روزهای ۱۸ و ۱۹ خردادماه از طریق سامانه جامع طرح‌های حمایتی مسکن انجام می‌شود و متقاضیان واجد شرایط در بیش از ۱۰ شهر کشور امکان نام‌نویسی خواهند داشت.

دهک‌های یک تا شش در اولویت دریافت مسکن استیجاری

حبیب‌الله طاهرخانی، معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، با اشاره به جزئیات این برنامه اعلام کرد: طرح مسکن استیجاری با هدف حمایت از زوج‌های جوان و خانوارهای کم‌درآمد طراحی شده و در مرحله نخست، دهک‌های درآمدی یک تا شش را در اولویت قرار می‌دهد.

به گفته وی، متقاضیان باید فاقد مالکیت مسکن باشند و همچنین بیش از پنج سال از تاریخ ازدواج آن‌ها نگذشته باشد.

طاهرخانی تأکید کرد که این طرح بخشی از سیاست جدید دولت برای توسعه بازار اجاره‌داری حرفه‌ای و افزایش عرضه مسکن استیجاری در کشور محسوب می‌شود.

وی افزود: در سال‌های اخیر افزایش قیمت مسکن و رشد اجاره‌بها فشار مضاعفی بر خانوارهای جوان وارد کرده و ضرورت ورود دولت به حوزه تأمین مسکن استیجاری را بیش از گذشته آشکار ساخته است.

 پشتوانه قانونی برای توسعه بازار اجاره‌داری

معاون وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر اینکه توسعه مسکن استیجاری دارای پشتوانه قانونی است، گفت: قانون استیجار مصوب سال ۱۳۷۷ دولت را مکلف کرده است بخشی از واحدهای مسکونی عرضه‌شده را در قالب استیجاری تأمین کند.

وی افزود: در قوانین جدید از جمله قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجاره‌بها نیز ابزارهای مالی و مشوق‌های متعددی برای توسعه مسکن استیجاری پیش‌بینی شده است.

طاهرخانی خاطرنشان کرد: مسکن استیجاری یکی از ابزارهای مهم مدیریت بازار مسکن در کلانشهرها و شهرهای بزرگ محسوب می‌شود و می‌تواند فرصتی برای خانوارهای فاقد مسکن فراهم کند تا در شرایط مناسب‌تری برای خانه‌دار شدن برنامه‌ریزی کنند.

تأکید مجلس بر افزایش عرضه مسکن

در همین راستا، علیرضا نثاری، عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان اظهار داشت: دولت باید علاوه بر ابزارهای کنترل بازار اجاره مسکن، زمینه افزایش تولید مسکن را نیز فراهم کند؛ چراکه تناسب میان عرضه و تقاضای مسکن یکی از مهم‌ترین عوامل بهبود وضعیت این بازار است.

وی افزود: اجرای طرح مسکن استیجاری در صورتی مؤثر خواهد بود که همکاری بانک مرکزی و بانک‌ها در پرداخت تسهیلات ودیعه مسکن نیز به شکل مناسبی انجام شود.

نثاری تصریح کرد: کنترل بازار اجاره مسکن یکی از مهم‌ترین اقداماتی است که باید در اولویت برنامه‌های وزارت راه و شهرسازی قرار گیرد و اجرای موفق این طرح می‌تواند آثار مثبتی بر بازار مسکن و اقتصاد کشور داشته باشد.

 تأمین ۵ هزار واحد مسکن استیجاری در کشور

فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، پیش از این با اشاره به اجرای برنامه تأمین مسکن استیجاری در کشور اظهار کرده بود: تاکنون حدود ۵ هزار واحد مسکن استیجاری تأمین شده و این مسیر با هدف تسهیل دسترسی مردم، به‌ویژه دهک‌های پایین درآمدی، به مسکن ادامه دارد.

وی افزود: دولت در راستای پاسخگویی هرچه بهتر به نیاز مردم در حوزه مسکن، اجرای قانون مسکن استیجاری را در دستور کار قرار داده است؛ قانونی که سال‌ها وجود داشت اما به سمت اجرای آن حرکت نشده بود.

وزیر راه و شهرسازی ادامه داد: اگر قرار است دولت در حوزه تسهیل دسترسی به مسکن پاسخگو باشد، باید برای شرایط امروز کلانشهرها برنامه‌ریزی کند؛ چراکه در بسیاری از موارد امکان خانه‌دار شدن برای دهک‌های پایین فراهم نیست، اما این موضوع به معنای عدم اقدام دولت نیست.

وی یادآور شد: در کلانشهرها محدودیت‌های جدی در حوزه زمین و همچنین ملاحظات مربوط به عدم تمرکز وجود دارد و همین موضوع دسترسی به زمین را دشوار کرده است. بر همین اساس، با مصوبه شورای‌عالی مسکن، اجرای طرح مسکن استیجاری در قالب یک برنامه ۱۰ هزار واحدی آغاز شد؛ هرچند هنوز به این عدد نرسیده‌ایم.

صادق تصریح کرد: با وجود همه چالش‌ها، اجرای این مسیر آغاز شده و طبیعی است که نقدها و اشکالاتی نسبت به شیوه اجرا وجود داشته باشد، اما زمانی که اطمینان داریم این اقدام ضروری و درست است، باید مشکلات و چالش‌های آن را نیز در فرآیند اجرا برطرف کنیم.

وی گفت: بخشی از پاسخ به نیاز بازار مسکن، توسعه مسکن استیجاری است و دولت این مسیر را از خود آغاز کرده تا اگر در روند اجرا چالش یا مسئله‌ای وجود داشت، از طریق تجربه عملی و رفع خطاها، مسیر برای اجرای گسترده‌تر هموار شود.

وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه فاصله میان هدف‌گذاری ۱۰ هزار واحدی با نیاز چندصد هزار واحدی بازار اجاره همچنان زیاد است، گفت: بخش خصوصی، پیمانکاران و سایر فعالان حوزه مسکن باید در این مسیر نقش‌آفرینی کنند و دولت نیز با واگذاری زمین، ارائه تسهیلات و استفاده از روش‌های مختلف حمایتی، سهم خود را ایفا خواهد کرد.

سهم بانک مسکن از طرح «آشیان»

علی خورسندیان، مدیرعامل بانک مسکن، نیز با اشاره به اقدامات این بانک در حوزه ساماندهی بازار اجاره‌بها و پیشبرد نهضت ملی مسکن اظهار داشت: با توجه به چالش‌های خرید و فروش مسکن متأثر از تورم عمومی، تمرکز وزارت راه و شهرسازی بر سیاست‌های حمایتی در حوزه استیجار قرار گرفت.

وی افزود: مقرر شد ۱۰ هزار واحد مسکونی آماده در سطح کشور به موضوع اجاره اختصاص یابد که سهم بانک مسکن در این طرح، یک‌هزار و ۲۰۰ واحد مسکونی بوده است.

خورسندیان با بیان اینکه این واحدها به طور کامل تجهیز و آماده بهره‌برداری هستند، گفت: یک‌هزار واحد از این تعداد در شهرستان ورامین و ۲۰۰ واحد در شهر جدید اندیشه واقع شده‌اند. همچنین تفاهم‌نامه‌ای با وزارت راه و شهرسازی منعقد شده تا این واحدها برای اسکان متقاضیان واجد شرایط در اختیار این وزارتخانه قرار گیرد.

وی ابراز امیدواری کرد با پیگیری‌های مستمر وزارت راه و شهرسازی و همزمان با فصل جابه‌جایی‌ها در تابستان، این واحدها وارد بازار اجاره شوند.

کارشناسان حوزه مسکن معتقدند یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این طرح، فاصله گرفتن از الگوی سنتی حمایت‌های مسکنی و تمرکز بر تأمین مسکن اجاره‌ای است. در شرایطی که بسیاری از خانوارهای جوان توان خرید واحد مسکونی را ندارند، بهره‌گیری از ظرفیت مسکن استیجاری می‌تواند بخشی از تقاضای انباشته بازار مسکن را مدیریت کرده و از فشار بر بازار خرید و فروش بکاهد.

بر اساس شرایط اعلام‌شده، متقاضیان باید فاقد زمین یا واحد مسکونی باشند، فرم «ج» آن‌ها سبز باشد و سابقه سکونت در شهر محل تقاضا را نیز داشته باشند. همچنین خانوارهای مشمول باید در دهک‌های درآمدی هدف قرار داشته باشند تا امکان بهره‌مندی از این طرح را پیدا کنند.

طرح «آشیان» در حالی وارد مرحله ثبت‌نام شده است که بازار اجاره در سال‌های اخیر با چالش‌های متعددی از جمله رشد قیمت‌ها، کاهش قدرت خرید خانوارها و محدودیت عرضه مواجه بوده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند موفقیت این طرح به میزان تأمین واحدهای استیجاری، استمرار حمایت‌های دولتی و مشارکت بخش خصوصی در حوزه اجاره‌داری بستگی دارد.

از سوی دیگر، وزارت راه و شهرسازی امیدوار است با اجرای این طرح بتواند بخشی از نگرانی‌های زوج‌های جوان در آغاز زندگی مشترک را کاهش دهد. بررسی‌ها نشان می‌دهد هزینه تأمین مسکن همچنان یکی از مهم‌ترین موانع ازدواج و تشکیل خانواده در کشور به شمار می‌رود و ایجاد دسترسی به واحدهای استیجاری با نرخ‌های مناسب می‌تواند به بهبود شرایط سکونتی این گروه کمک کند.

به گفته مسئولان وزارت راه و شهرسازی، ثبت‌نام این مرحله به صورت آزمایشی و در تعدادی از شهرهای منتخب انجام می‌شود و در صورت موفقیت، دامنه اجرای آن در سایر شهرهای کشور نیز گسترش خواهد یافت. همچنین فرآیند بررسی و پالایش اطلاعات متقاضیان پس از پایان ثبت‌نام آغاز می‌شود و افراد واجد شرایط برای مراحل بعدی معرفی خواهند شد.

 آغاز مسیر جدید در سیاست‌گذاری مسکن

با آغاز نام‌نویسی طرح مسکن استیجاری زوج‌های جوان، دولت تلاش دارد مسیر جدیدی را در سیاست‌گذاری بخش مسکن دنبال کند؛ مسیری که به جای تمرکز صرف بر مالکیت، بر تأمین امنیت سکونتی خانوارها از طریق توسعه بازار اجاره استوار است. موفقیت این رویکرد می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری الگوی تازه‌ای در حمایت از مستأجران و مدیریت بازار مسکن کشور باشد.