ولی نصر: سیاست مهار ایران برای همیشه شکست خورد؛ تهران با «اهرم هرمز» ترامپ را به زانو درآورد

باشگاه خبرنگاران جوان؛ اعظم پورکند - ایالات متحده و ایران پنجشنبه رسماً یادداشت تفاهمی را با هدف پایان دادن به جنگ امضا کردند. این امضا یک روز زودتر از موعد مقرر انجام شد. ترامپ این توافق را در مراسم شام کاخ ورسای که توسط امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، ترتیب داده شده بود، امضا کرد و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، نیز این توافق را در تهران امضا نمود.

توافق ۱۴ ماده‌ای خواستار پایان فوری جنگ در همه جبهه‌ها از جمله لبنان، ازسرگیری کامل تردد دریایی در تنگه هرمز، لغو محاصره آمریکا، کاهش تحریم‌های ایران، آزادسازی دارایی‌های ایران و یک صندوق سرمایه‌گذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی ایران است. با این حال، این توافق بسیاری از سوالات بزرگ درباره برنامه هسته‌ای ایران را حل نشده باقی گذاشته است. مذاکره‌کننده ارشد ایران گفت که هر آنچه را که از طریق اقدام نظامی به دنبال آن بودند، چندین برابر از طریق مذاکره به دست آوردند.

ساعاتی پیش از امضای توافق، ترامپ در نشست گروه هفت تهدید جدیدی علیه ایران مطرح کرد و گفت که اگر از توافق خوشش نیاید یا ایران رفتار مناسبی نداشته باشد، به بمباران آنها بازخواهد گشت.

تغییر موازنه به نفع ایران

ولی نصر، استاد روابط بین‌الملل و مطالعات خاورمیانه در دانشگاه جانز هاپکینز، معتقد است که مهم‌ترین بخش این توافق، امضای شخصی ترامپ است که نشان می‌دهد او این سند را مالکیت می‌کند. به گفته وی، این توافق جنگ ۱۰۰ روزه را که اقتصاد جهانی را ویران کرده بود، پایان می‌دهد. با این حال، تحلیل‌های سیاسی در غرب این را یک شکست استراتژیک بزرگ برای آمریکا می‌دانند. آمریکا این جنگ را با این باور آغاز کرد که ظرف چند روز جمهوری اسلامی را نابود خواهد کرد، اما اکنون مجبور به پذیرش توافقی شده است که در آن آمریکا بیش از ایران مشتاق پایان جنگ است.

نصر تأکید کرد که ایران در این جنگ به پیروزی بزرگی دست یافته است و ترامپ را مجبور به امضای توافق کرده است. مهم‌تر اینکه ترامپ در این توافق تابو‌ها و خواسته های پر هیاهوی خود را شکسته است: ایران می‌تواند غنی‌سازی داشته باشد، می‌تواند موشک داشته باشد و دارایی‌های مسدودشده خود را پس بگیرد.

شکاف آمریکا و اسرائیل

به گفته نصر، جنگ لحظه پیروزی برای اسرائیل بود، زیرا آمریکا را متقاعد کرد که برای تحقق اهداف استراتژیک اسرائیل، یعنی نابودی نظامی جمهوری اسلامی، وارد جنگ شود. اما جنگ آنطور که ترامپ تصور می‌کرد پیش نرفت و همین موضوع باعث ایجاد شکاف شد. ترامپ برای خروج از جنگ، مسیری را پذیرفته است که به معنای پذیرش ادامه وجود جمهوری اسلامی و دادن پول به آن است که همگی شکست‌های استراتژیک برای اسرائیل محسوب می‌شوند.

ایران با اصرار بر اینکه اسرائیل از موضع حداکثری خود در لبنان عقب‌نشینی کند، عمدتاً به دنبال گسترش این شکاف است. این موضوع نشان می‌دهد که ایران از این جنگ با این باور خارج شده است که اهرم فشار بیشتری نسبت به قبل دارد. همچنین تنش بیشتری بین واشنگتن و تل‌آویو ایجاد می‌کند.

تحولات داخلی ایران

نصر به تغییرات اساسی در رهبری ایران اشاره کرد و گفت که حملات آمریکا و اسرائیل بیش از ۱۳۰ مقام ایرانی را کشته و نسل جدیدی را به قدرت رسانده است که رویکردی تهاجمی‌تر و ضدغربی تر دارد. این نسل جدید که فرزندان انقلاب هستند، نگرش متفاوتی نسبت به مدیریت کشور و به ویژه مدیریت جنگ دارند. یکی از نکات غافلگیرکننده برای آمریکا، رهبری جدید ایران بود که توانست با بستن تنگه هرمز و حمله به پایگاه‌های آمریکا، میدان را به نفع خود تغییر دهد.

نصر گفت که ایران توانست در فاصله کوتاه بین دو جنگ، خود را بازسازی کند و در برابر حمله نظامی ابرقدرت جهان مقاومت کند و نه تنها زنده بماند، بلکه با پیروزی‌های استراتژیک مانند کنترل تنگه هرمز و تسلط بر اقتصاد جهانی، رئیس‌جمهور آمریکا را مجبور به عقب‌نشینی کند.

آینده ژئوپلیتیک

به گفته نصر، سیاست مهار ایران توسط آمریکا برای یک دهه به پایان رسیده است. ایران حدود ۱۶ تا ۱۷ پایگاه آمریکا را تخریب کرده و تردید را در ذهن کشور‌های خلیج فارس درباره همکاری با آمریکا در مهار ایران ایجاد کرده است. نظام تحریم‌ها نیز در حال فروپاشی است. در طول این جنگ، جایگاه آمریکا در خاورمیانه و جهان تضعیف شده است و چندقطبی با نقش محوری چین و ایران، برنده بزرگ این درگیری خواهد بود. آمریکا در این جنگ که آن را با کشوری که تصور می‌کرد در آستانه فروپاشی است، آغاز کرد، شکست خورده و اکنون قدرت کمتری برای وادار کردن جهان به پیروی از خود دارد.

منبع: آسیا پاسیفیک ریپورت