هرمز؛ برمودای افسانه‌ها

باشگاه خبرنگاران جوان - آمریکا می‌گوید روز دوشنبه یک فروند بالگرد ای‌اچ-۶۴ آپاچی این کشور در نزدیکی تنگه هرمز و در سمت کشور عمان سقوط کرده است. واشنگتن اعلام کرده در حال بررسی دلایل سقوط است و نمی‌توان دلیل دقیق را معرفی کرد. فارغ از دلیل نابودی این بالگرد، مجموعه زیان‌های نظامی آمریکا در طول آتش‌بس در حال افزایش هستند. آمریکایی‌ها از هر ابزاری در جنگ و پس از آن استفاده کرده‌اند، اما کماکان سرپل مهمی در مسائل ندارند. در حین جنگ، حمله کماندویی به تأسیسات هسته‌ای برای خارج‌کردن اورانیوم با غنای بالا یا تصرف جزایر به‌عنوان طرح‌های اصلی اعلام می‌شدند و با برقراری آتش‌بس، واشنگتن در پی سرپل‌گیری در موضوع ایران با طرح محاصره دریایی است؛ طرحی که به‌زعم طراحانش می‌تواند پرفایده و کم‌زیان باشد، اما تحرکات تقابل‌جویانه تهران که روند صعودی دارند، حکایت از آن دارد که این روند به‌مرور پرهزینه‌تر خواهد شد.

بالگرد ساقط شدهواقعه سقوط بالگرد آمریکایی در درون خود نکاتی دارد که در ذیل مورد اشاره قرار گرفته‌اند.

۱- بالگرد آپاچی در اختیار نیروی دریایی نبوده و ناونشین نیست و از پایگاه‌های زمینی استفاده می‌کند. باتوجه‌به پرواز در نزدیکی تنگه هرمز، این بالگرد از امارات برخاسته بود. ایفای نقش امارات در زمینه حمله نظامی به قایق‌های تندرو، جزایر و سواحل ایران و همچنین اعمال محاصره دریایی با این واقعه مشخص می‌شود. با این حساب تهران در دوره آتش‌بس می‌تواند با استناد به چنین تحرکاتی، خاک این دولت را مورد حمله قرار دهد.

۲- بالگرد‌های تهاجمی برای حمله به قایق‌های تندرو، مقابله با پهپاد‌ها و یا تأسیسات موجود در آب مانند سکو‌های نفتی به کار می‌روند. مأموریت آپاچی آمریکایی برخاسته از امارات پرواز شناسایی نبوده و مأموریتی برای آسیب به تجهیزات و تأسیسات ایرانی داشته است.

۳- قایق‌های تندرو با حمل موشک دوش‌پرتاب قادر به هدف قرار دادن بالگرد‌ها هستند. طی درگیری‌های سال ۱۳۶۷، سربازان ایرانی مسلح به دوش‌پرتاب یک بالگرد آمریکا را منهدم کردند که یک واقعه تاریخی از این تجربه به حساب می‌آید.

۴- نیروی دریایی ارتش آمریکا از بالگرد تهاجمی سوپرکبرا استفاده کرده و این نیروی زمینی است که از آپاچی بهره می‌گیرد. استفاده از آپاچی در تنگه هرمز یعنی ناو‌های بزرگ آمریکای حامل تعداد بالای بالگرد در نزدیکی تنگه هرمز از بیم هدف قرارگرفتن فعالیت نمی‌کنند. به عبارتی دیگر، پرواز این بالگرد در تنگه هرمز نشان‌دهنده محدودیت عملیاتی نیروی دریایی آمریکا است.

۵- این دومین آپاچی ساقط شده است. در حین جنگ نیز یک آپاچی اماراتی سقوط کرده بود.

کدام سلاح آمریکا به هدف رسید؟

سقوط بالگرد آپاچی آمریکا یاد‌آور تمام ناکامی‌های این کشور طی درگیری‌های اخیر است. هیچ سلاح آمریکایی در منطقه نه به هدف خود رسیده و نه امنیت داشته است. آمریکا در جنگ با ایران هرآنچه سلاح داشت به میدان آورد. ناو‌های هواپیمابر با ده‌ها جنگنده اف-۳۵ و اف-۱۸، زیردریایی‌های هسته‌ای عظیم که قادر به حمل و پرتاب ده‌ها موشک کروز بودند، بمب‌افکن‌های بی-۲، بی-۵۲ و بی-۱، به همراه انواع پهپاد‌های شناسایی-رزمی و انتحاری تا یگان‌های کماندویی. اما این مجموعه چه نتیجه تاکتیکی ماندگار و یا راهبردی به دست آورد؟ ناو‌های هواپیمابر، ناوشکن و زیردریایی‌های هسته‌ای آمریکا کاری از پیش نبردند. در جنگ تمام انواع ساخته‌شده بمب‌افکن‌ها و جنگنده‌های آمریکایی به کار رفتند و چیزی خارج از میدان نبرد باقی نماند. همه این ابزار‌ها برای رسیدن به نتیجه کافی نبودند.

ناتوانی از تحقق اهداف راهبردی تنها مشکل آمریکایی‌ها نیست، بلکه این سلاح‌ها هرکدام لطمه‌ای در جنگ خوردند. آسیب به دست‌کم یک ناو هواپیمابر که باعث خروج آن از منطقه برای تعمیرات شد، شلیک‌های موفق به اف-۳۵، اف-۱۸، اف-۱۶ و اف-۱۵، نابودی هرکولس‌ها و بالگرد‌های مأمور جابه‌جایی نیرو‌های ویژه در اصفهان، انهدام آواکس در پایگاهی نظامی در عربستان روی زمین و واقعه‌ای مشابه برای یک بالگرد شینوک در کویت همه‌وهمه دشواری پنجه در پنجه شدن با ایران را نشان می‌دهند. تنها سلاحی از آمریکا که به آن شلیک نشده زیردریایی است که در محیط کوچک و پیچیده منطقه امکان کمی برای فعالیت دارد و برای درگیری علیه قایق‌های تندرو یا حمله به اهداف نزدیک با موشک به کار نمی‌آید. آنها برای درگیری با ناو‌ها یا پرتاب موشک کروز به عمق، مؤثر هستند. افسانه ارتش پیروز آمریکا حالا به مثال ارتش ناکام تبدیل شده است.

سرنگونی پهپاد‌ها در آتش‌بس

یک پهپاد‌ ام کیو- ۹ در ۵ خرداد در تنگه هرمز ساقط شد و در ۱۰ خرداد یک پهپاد‌ ام کیو-۱ در همان منطقه سرنگون گشت. ۲۸ اردیبهشت یک فروند‌ ام کیو-۹ و ۸ خرداد یک فروند دیگر از همین نوع در یمن از دست رفتند. این دو آمار که مربوط به تنگه هرمز و شرق یمن در حدفاصل ۲۸ اردیبهشت تا ۱۰ خرداد و طی مدت تقریباً دو هفته‌اند، انهدام ۴ فروند پهپاد شناسایی-رزمی آمریکا در منطقه را نشان می‌داد. طی حملات رژیم به ایران در ۱۸ خرداد، ۳ پهپاد در خاک ایران سرنگون شدند. همچنین یک فروند در عراق ساقط شد. این مسئله نشان می‌دهد در درگیری ۱۷ و ۱۸ خرداد ۴ فروند پهپاد دشمن منهدم شده‌اند.

با درنظرگرفتن خسارات حمله موشکی ایران به کویت که یک پهپاد را نابود و به یکی دیگر روی زمین آسیب زد، تا ۱۰ پهپاد شناسایی-رزمی دشمن در حین آتش‌بس از دست رفته‌اند. این آمار بالا باعث شده تا آمریکا به شرکت‌های سازنده فشار وارد کند تا سفارشات ارتش را سریع‌تر تحویل دهند. به گزارش نیویورک‌تایمز، ایران از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه تاکنون حدود ۳۰ فروند پهپاد ریپر را سرنگون کرده است. طی دست‌کم دو ماه آتش‌بس، سرنگونی و آسیب به پهپاد‌های دشمن در هوا و روی زمین، کار دشمن برای مبادرت به هرگونه جنگ بعدی را دشوار می‌کند؛ چه اینکه در شرایط جنگی با افزایش شلیک‌ها، احتمال ساقط شدن پهپاد‌ها افزایش می‌یابد.  دلیل تمرکز ایران بر پهپاد‌های شناسایی-رزمی نقش اصلی آنها در درگیری‌هاست.

این هواگرد‌ها مسیر را شناسایی کرده، به سامانه‌های پدافندی حمله می‌کنند و با نشانه‌گذاری لیزری روی اهداف، دقت موشک و بمب پرتابی از جنگنده‌ها را بالا می‌برند. کار ویژه دیگر ایران تمرکز بر تخلیه موشک‌های رهگیر دشمن است. شلیک‌ها به امارات، کویت و بحرین به همراه ناوشکن‌های آمریکایی چنین هدفی دارند. ایران در عملیات نصر با شلیک ۲۲ فروند موشک بالستیک قصد داشت به ذخایر رهگیر رژیم صهیونیستی که طی آتش‌بس سالم مانده بودند، آسیب برساند. گفته می‌شود تنها ۱۷۰ موشک رهگیر تاد در فلسطین اشغالی باقی مانده و یکی از دلایل سوق یافتن دشمن به سمت آتش‌بس در جنگ رمضان این کاهش شدید در ذخایر بود. ضربه به پهپاد‌های شناسایی-رزمی و ذخایر موشک‌های رهگیر دشمن می‌تواند مانع حرکت کلی و یا حداقل حرکت سریع دشمن به سمت هرگونه جنگ با ایران شود.

منبع: فرهیختگان