۱۲ شکست موشکی در سال ۲۰۲۵

باشگاه خبرنگاران جوان - امسال شاهد رقم خوردن چندین نقطه عطف در مرز‌های نهایی بودیم؛ از جمله اولین فرود کاملاً موفق خصوصی روی ماه و ورود رسمی موشک سنگین «نیو گلن» (New Glenn) شرکت «بلو اوریجین» (Blue Origin) به صحنه پرواز‌های فضایی، اما تعدادی شکست نیز وجود داشتند که برخی از آنها بسیار چشمگیر بودند.

به نقل از اسپیس، یک نکته را باید در نظر داشت و آن نکته این است که قرار گرفتن در فهرست زیر شرم‌آور نیست. پرواز فضایی دشوار است و گاهی اوقات کوتاه آمدن هم بخشی از این معامله به شمار می‌رود. به عنوان مثال، شرکت «اسپیس‌ایکس» (SpaceX) برای رسیدن به مدار زمین برای اولین بار، چهار تلاش داشت و وضعیت امروز آن قابل توجه است.

در این گزارش، خلاصه‌ای از ۱۲ مورد از به‌یادماندنی‌ترین اتفاقات ناگوار سال ۲۰۲۵ برای پرواز‌های فضایی آورده شده است.

آتش‌بازی پرواز آزمایشی «استارشیپ»

موشک «استارشیپ» (Starship) شرکت اسپیس‌ایکس که بزرگترین و قوی‌ترین موشک ساخته‌شده تا به امروز است، در سال ۲۰۲۵ پنج بار در پرواز‌های آزمایشی زیرمداری از تاسیسات «استاربیس» (Starbase) این شرکت در جنوب تگزاس پرتاب شد. سه پرتاب اول کاملاً طبق برنامه پیش نرفتند.

در ۱۶ ژانویه مرحله اول استارشیپ که یک تقویت‌کننده بزرگ به نام «سوپر هوی» (Super Heavy) است، با موفقیت به استاربیس بازگشت و توسط بازو‌های چاپستیک برج پرتاب گرفته شد، اما مرحله بالایی استارشیپ کمتر از ۱۰ دقیقه پس از پرتاب منفجر شد و بقایای آن بر فراز جزایر تورکس و کایکوس بارید. نتیجه مشابهی در پرواز آزمایشی ۶ مارس رخ داد که دومین پرتاب استارشیپ در سال ۲۰۲۵ و هشتمین پرتاب در کل بود.

نهمین پرواز که در ۲۷ مه انجام گرفت، برای استارشیپ به نوعی یک گام رو به عقب بود، زیرا هر دو مرحله آن زودتر از موعد از کار افتادند؛ هرچند فضاپیمای «شیپ» (Ship) مدت زمان بسیار بیشتری نسبت به پرواز‌های هفتم و هشتم پرواز کرد. چند هفته بعد در ۱۸ ژوئن این برنامه با شکست دیگری روبه‌رو شد. فضاپیمای شیپ که اسپیس‌ایکس برای دهمین پرواز آماده می‌کرد، در یک ایستگاه آزمایشی در استاربیس منفجر شد.

با وجود این مشکلات، اسپیس‌ایکس و استارشیپ دوباره به اوج بازگشتند. این وسیله نقلیه از پرواز‌های دهم و یازدهم که به ترتیب در ۲۶ اوت و ۱۳ اکتبر پرتاب شدند، سربلند بیرون آمد. اسپیس‌ایکس اکنون در حال آماده‌سازی استارشیپ برای اولین پرواز آزمایشی نسخه سوم آن است. نسخه سوم استارشیپ، یک نسخه بزرگتر و قوی‌تر با توانایی رسیدن به مریخ خواهد بود که اسپیس‌ایکس مدت‌هاست رسیدن به آن را برای این وسیله نقلیه در نظر دارد.

سقوط فرودگر خصوصی ژاپن روی ماه

شرکت ژاپنی «آی‌اسپیس» (ispace) در روز پنجم ژوئن تلاش کرد تا فرودگر «رزیلینس» (Resilience) خود را روی ماه فرود بیاورد، اما موفق نشد. این وسیله نقلیه به شدت به خاک خاکستری در دریاوار «دریای سرما» (Mare Frigoris) برخورد کرد. این دومین شکست آی‌اسپیس بود که در تلاش برای فرود روی ماه در آوریل ۲۰۲۳ نیز شکست خورد.

به نقل از رویترز، این شرکت اعلام کرد که رزیلینس در اندازه‌گیری فاصله خود تا سطح ماه مشکل داشته و نتوانسته است سرعت فرود را به اندازه کافی کاهش دهد. این شرکت افزود که پس از یک فرود سخت، نتوانسته با رزیلینس ارتباط برقرار کند.

با وجود این، نکات مثبت بسیاری در هر دو ماموریت وجود داشت. فرودگر این شرکت در هر دو ماموریت با موفقیت به مدار ماه رسید و به تعدادی از نقاط عطف دست یافت، اما در مراحل پایانی فرود با شکست روبه‌رو شد. آی‌اسپیس قصد دارد در سال ۲۰۲۷ دوباره تلاش کند.

واژگونی فرودگر خصوصی آمریکا روی ماه

در ۶ مارس، فرودگر رباتیک «آتنا» (Athena) ساخت شرکت آمریکایی «اینتویتیو ماشینز» (Intuitive Machines) به همراه یکی از محموله‌های علمی ناسا با موفقیت روی ماه فرود آمد، اما خیلی زود واژگون شد. واژگونی آتنا مانع از استقرار درست برخی از محموله‌ها شد و فرودگر نتوانست نور خورشید کافی را برای شارژ مجدد باتری‌های خود جمع‌آوری کند. اینتویتیو ماشینز یک روز بعد اعلام کرد که آتنا از بین رفته است.

این دومین نتیجه مشابه در کمی بیش از یک سال برای شرکت اینتویتیو ماشینز بود. این شرکت در فوریه ۲۰۲۴ با فرود فضاپیمای «اودیسیوس» (Odysseus) خود روی ماه تاریخ‌ساز شد، اما سرنوشت اودیسیوس نیز واژگونی بود، زیرا یکی از پایه‌هایش هنگام فرود شکست و ماموریتش کوتاه شد.

به نقل از سی‌ان‌ان، انتظار می‌رفت آتنا حدود ۱۰ روز فعالیت کند و سپس با فرا رسیدن شب قمری بر فراز محل فرود خود در فلات «Mons Mouton» که حدود ۱۶۰ کیلومتر از قطب جنوب ماه فاصله دارد، خاموش شود.

اگر همه چیز طبق برنامه پیش برود، شرکت اینتویتیو ماشینز به زودی به ماه باز خواهد گشت. سومین ماموریت رباتیک این شرکت برای ناسا در حال حاضر برای نیمه اول سال ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده است.

عدم اتصال تقویت‌کننده‌های بازگشته به محل فرود

امسال چهار تلاش ناموفق برای فرود در طول پرتاب‌های مداری وجود داشت که با تقویت‌کننده‌های مرحله اول موشک نیو گلن شرکت بلو اوریجین در ۱۵ ژانویه، «فالکون ۹» (Falcon ۹) شرکت اسپیس‌ایکس در روز سوم مارس، «ژوکو-۳» (Zhuque-۳) شرکت «لنداسپیس» (Landspace) در روز سوم دسامبر و «لانگ مارچ ۱۲ای» (Long March ۱۲A) چین در ۲۲ دسامبر انجام شدند.

قرار دادن هیچ‌کدام از این ماموریت‌ها در فهرست ماموریت‌های شکست‌خورده کاملاً منصفانه نیست، زیرا هر چهار موشک طبق برنامه به مدار رسیدند و مدت‌زمان فرود آوردن تقویت‌کننده برای آنها یک هدف ثانویه بود. به علاوه، این اولین پرواز برای نیو گلن، ژوکو-۳ و لانگ مارچ ۱۲ای بود. از دست دادن فالکون ۹ تنها مشکل فرود اسپیس‌ایکس در سال جاری از بین بیش از ۱۶۰ تلاش به شمار می‌رفت. با وجود این، این ماموریت‌ها از نظر فنی شکست خوردند.

سقوط اولین موشک مداری خصوصی کره جنوبی

استارت‌آپ کره جنوبی «اینواسپیس» (Innospace) امسال نیز تاریخ‌ساز شد و اولین موشک مداری خصوصی این کشور را در ۲۲ دسامبر پرتاب کرد. با وجود این، آن موشک موسوم به «هانبیت-نانو» (Hanbit-Nano) حدود یک دقیقه پس از پرواز دچار نقص فنی شد و به زمین سقوط کرد.

بنابراین، می‌توان گفت که سال ۲۰۲۵ سال سختی برای اولین پرتاب موشک‌ها بود، اما این موضوع چندان تعجب‌آور نیست، زیرا همیشه به ندرت پیش آمده که یک پرتابگر جدید اولین پرتاب خود را با موفقیت انجام دهد.

به نقل از نکست اسپیس فلایت، اینواسپیس با این ماموریت قصد داشت در مجموع هشت محموله معمولی را پرتاب کند. در میان آنها پنج ماهواره کوچک با اهداف عملی مانند جمع‌آوری داده‌های اقلیمی و زیست‌محیطی، توسعه فناوری و آموزش و سه محموله آزمایشی برای تأیید فناوری‌های جدید و ایمن‌سازی داده‌ها در محیط فضا به چشم می‌خورد.

شکست اولین موشک مداری ساخت استرالیا

در ۲۹ ژوئیه، شرکت استرالیایی «گیلمور اسپیس» (Gilmour Space) موشک «اریس» (Eris) خود را از «پایگاه فضایی مداری بوون» (Bowen Orbital Spaceport) در ساحل کوئینزلند به فضا پرتاب کرد.

این اولین تلاش برای پرتاب مداری یک موشک ساخت استرالیا بود، اما اریس خیلی زود به زمین بازگشت و ۱۴ ثانیه پس از پرتاب، از سکو به پهلو سر خورد و به زمین افتاد.

در ۳۰ مارس، شرکت آلمانی «آیسار ایروسپیس» (Isar Aerospace) موشک «اسپکتروم» (Spectrum) خود را از پایگاه فضایی آندویا در نروژ پرتاب کرد. این اولین پرتاب اسپکتروم و اولین پرواز مداری از خاک اروپا بود، اما این پرتاب خیلی دوام نیاورد، زیرا موشک ۱۸ ثانیه پس از پرواز دچار نقص فنی شد، به زمین سقوط کرد، منفجر شد و یک گوی آتشین نارنجی‌رنگ را در منظره‌ای زیبا ایجاد کرد.

با وجود این شکست، آیسار ایروسپیس در حال بازگشت به اوج خود است. این شرکت در حال حاضر برای دومین پرتاب خود آماده می‌شود که آن هم از آندویا انجام خواهد شد.

از کار افتادن موشک ژاپن هنگام پرتاب ماهواره

در ۲۱ دسامبر موشک «H۳» ژاپن هنگام پرتاب ماهواره ناوبری «میچیبیکی ۵» (Michibiki ۵) با مشکل در مرحله دوم خود روبه‌رو شد. این موشک، میچیبیکی ۵ را به مدار مناسب نرساند و مقامات «آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن» (JAXA) اعلام کردند که ماهواره از دست رفته است.

به نقل از‌ای‌پی نیوز، «ماساشی اوکادا» (Masashi Okada) از مدیران آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن و مدیر پرتاب، آن زمان طی یک نشست خبری گفت که احتراق موتور مرحله دوم موشک به طور غیرمنتظره‌ای دچار قطع زودهنگام شده است و جدایی بعدی ماهواره از موشک قابل تأیید نیست. همچنین، اوکادا خاطرنشان کرد این که آیا ماهواره به فضا رفته یا به کجا رسیده است، مشخص نیست و آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن در حال بررسی داده‌ها برای تعیین علت این اتفاق و سایر جزئیات است.

شکست پرتاب موشک خصوصی چین

موشک «Ceres-۱» شرکت «Galactic Energy» در آتش سوخت. این موشک که در ۹ نوامبر از مرکز پرتاب ماهواره جیوکوان (Jiuquan) در شمال غربی چین پرتاب شد، دو ماهواره تجاری رصد زمین و یک ماهواره ساخت یک دانشگاه چینی را حمل می‌کرد. براساس گزارش رسانه‌ها، سه مرحله اول پرتاب موشک به خوبی انجام شدند، اما مرحله چهارم و نهایی آن دچار یک ناهنجاری شد که ماموریت را با شکست روبه‌رو کرد.

ممکن است امسال یک شکست دیگر نیز در پرتاب موشک چین رخ داده باشد. ظاهراً یک موشک «کوایژو ۱ای» (Kuaizhou ۱A) ساخت شرکت «اکس‌پیس» (ExPace) زیرمجموعه «شرکت علم و صنعت هوافضای چین» (CASIC) پیش از پرتاب در اول مارس، روی سکوی پرتاب در جیوکوان منفجر شد؛ هرچند گزارش‌های مربوط به شکست آن هنوز تأیید نشده است.

شکست موشک سوخت متان چین

موشک دومرحله‌ای «ژوکو-۲» (Zhuque-۲) شرکت لنداسپیس در ششمین ماموریت خود که در ۱۴ اوت از مرکز پرتاب ماهواره جیوکوان در شمال غربی چین پرتاب شد، شکست خورد. لنداسپیس، محموله‌های روی موشک را فاش نکرد.

این دومین شکست برای ژوکو-۲ بود که موتور‌های آن مانند موتور «رپتور» (Raptor) ابرموشک استارشیپ شرکت اسپیس‌ایکس، متان مایع و اکسیژن مایع می‌سوزانند.

ضربه سنگین به شرکت «فایرفلای ایرواسپیس»

موشک «آلفا» (Alpha) شرکت آمریکایی «فایرفلای ایرواسپیس» (Firefly Aerospace) روز ۲۹ آوریل در ششمین ماموریت خود از کالیفرنیا به فضا پرتاب شد و یک موشک را برای شرکت «لاکهید مارتین» (Lockheed Martin) به مدار پایین زمین برد. مرحله بالایی آلفا حدود ۳۲۰ کیلومتر بالا رفت، اما به دلیل مشکلی که اندکی پس از جداسازی مرحله پیش آمد، نتوانست به سرعت مداری برسد و محموله از بین رفت.

فایرفلای مشکل را تشخیص داد و شروع به آماده‌سازی برای بازگشت آلفا به پرواز کرد، اما در روز ۲۹ سپتامبر با مشکل دیگری روبه‌رو شد. تقویت‌کننده مرحله اول هنگام آزمایش روی پایه منفجر شد. این شرکت مشکل را به بروز خطا در جریان فرآیند ادغام نسبت داد و قصد دارد پرواز بعدی را با مرحله اول متفاوت در اوایل سال ۲۰۲۶ انجام دهد.

شکست موشک هند هنگام پرتاب ماهواره

موشک «PSLV-XL» هند که روز ۱۷ مه از مرکز فضایی «ساتیش داوان» (Satish Dhawan) پرتاب شد، ماهواره رادار رصد زمین «EOS-۰۹» را برای «سازمان تحقیقات فضایی هند» (ISRO) حمل می‌کرد، اما EOS-۰۹ به مقصد نرسید، زیرا PSLV-XL حدود ۶ دقیقه پس از پرواز در مرحله سوم خود دچار مشکل شد و ماهواره از بین رفت.

 به نظر می‌رسید که پرتاب تا کمی بیش از ۶ دقیقه پس از پرتاب و در طول احتراق مرحله سوم سوخت جامد موشک طبق برنامه پیش رفت، اما بررسی‌های دورسنجی نشان دادند که سرعت موشک رو به کاهش گذاشته و از نمودار برنامه‌ریزی‌شده منحرف شده است. پخش اینترنتی پرتاب توسط «سازمان تحقیقات فضایی هند» (ISRO) چند ثانیه پس از نمایش دورسنجی قطع شد.

منبع: ایسنا