دکتر گوگلی رفت، دکتر اینستاگرامی آمد!

باشگاه خبرنگاران جوان - در میان موج گسترده پیج‌های رنگارنگ اینستاگرامی، افرادی با چند استوری و ادیت ساده، خود را به کرسی «متخصص» می‌نشانند و برای هزاران کاربر نسخه می‌پیچند، اما سؤال اینجاست: پای این نسخه‌های بی‌پشتوانه، چه کسی به بیمارستان خواهد رفت؟

شاید باورتان نشود، اما همین حالا که این متن را می‌خوانید، هزاران کاربر اینستاگرامی با یک کلیک ساده و اعتماد به نسخه‌های عوام‌فریبانه، سلامتشان را به بازی می‌گیرند. افرادی که هیچ نسبتی با پزشکی ندارند، از پشت صفحه‌نمایش گوشی، برای بیماری‌هایی نظیر ریزش مو، چاقی، معده درد و حتی مشکلات هورمونی نسخه می‌پیچند، بی‌آنکه بدانند هر چیزی که تجویز می‌کنند، شاید آخرین نفس یک انسان باشد. خبرنگار فارس در یک گزارش ویژه، پرده از جنایت سفیدی برداشته که در قاب اینستاگرام رخ می‌دهد؛ جایی که سودای پول، بر جان مردم اولویت پیدا کرده است.

شبکه‌های اجتماعی که روزگاری قرار بود پنجره‌ای به‌سوی دانایی باشند، این روز‌ها به تریبونی برای دکان بازان سلامت تبدیل شده‌اند. در میان موج گسترده پیج‌های رنگارنگ اینستاگرامی، افرادی با چند استوری و ادیت ساده، خود را به کرسی «متخصص» می‌نشانند و برای هزاران کاربر نسخه می‌پیچند. از درمان قطعی ریزش مو با روغن‌های گیاهی گرفته تا معجزه‌های عجیب برای لاغری ۱۰ کیلویی در یک هفته، اما سؤال اینجاست: پای این نسخه‌های بی‌پشتوانه، چه کسی به بیمارستان خواهد رفت؟

ادعا‌های درمانی بدون مجوز؛ خطری بزرگتر از خود بیماری

بررسی‌های میدانی خبرنگار ما نشان می‌دهد که در هفته‌های اخیر، صد‌ها پیج اینستاگرامی با عناوینی همچون «کلینیک تخصصی آنلاین»، «مرجع طب سنتی»، یا حتی «دکتر در جیبت» فعالیت خود را گسترش داده‌اند. نکته هشداردهنده اینجاست که اداره‌کنندگان بسیاری از این صفحات، نه‌تنها مدرک دکتری تخصصی ندارند، بلکه حتی کوچک‌ترین آشنایی با اصول اولیه پزشکی و اخلاق حرفه‌ای در آنها دیده نمی‌شود.

یکی از کاربران که نخواست نامش فاش شود، در گفت‌و‌گو با خبرنگار ما گفت: چند ماه پیش برای ریزش شدید مو، یکی از پیج‌ها به من توصیه کرد که یک کپسول خاص را به همراه ترکیبی از دارو‌های هورمونی مصرف کنم. پس از دو هفته، نه‌تنها ریزش مویم قطع نشد، بلکه دچار ضربان قلب نامنظم و تپش شدید شدم. وقتی به پزشک مراجعه کردم، گفت مصرف آن ترکیب بدون بررسی هورمونی، می‌تواند خطر سکته را به همراه داشته» باشد.

خطر سکته و نارسایی در کمین است

احمدی، متخصص داخلی و فوق‌تخصص گوارش و کبد، با ابراز نگرانی عمیق از این پدیده، اظهار داشت:بزرگ‌ترین آسیب این جریان، اعتماد کاذبی است که در بیماران ایجاد می‌شود. درمان بیماری‌هایی نظیر کم‌کاری تیروئید، دیابت، فشارخون و حتی ریزش مو و چاقی، نیازمند بررسی‌های آزمایشگاهی دقیق و معاینه بالینی است. متأسفانه برخی افراد بدون استناد علمی، برای بیماران نسخه تجویز می‌کنند که عواقب جبران‌ناپذیری نظیر نارسایی کلیوی، کبد چرب حاد یا حتی ایست قلبی را به دنبال دارد.

وی در ادامه با اشاره به یکی از موارد اخیر افزود: به‌تازگی بیماری با علائم مسمومیت کبدی به من مراجعه کرد که ترکیبی از دارو‌های چربی‌سوز را به توصیه یک پیج غیرپزشکی مصرف کرده بود. متأسفانه هیچ نظارتی بر محتوای پزشکی در شبکه‌های اجتماعی وجود ندارد و این موضوعی بسیار نگران‌کننده است.

ریشه بحران؛ خلأ قانونی و نبود نظارت بر تولید محتوای سلامت

از سوی دیگر، پیگیری‌ها از سازمان نظام‌پزشکی و بهداشت حاکی از آن است که بر اساس قوانین موجود، فعالیت در حوزه طبابت منوط به داشتن پروانه رسمی و مجوز از نهاد‌های ذی‌صلاح است. اما در فضای مجازی، این قوانین با چالش بزرگ اجرا روبهرو هستند. در همین راستا، مریم خیرخواه وکیل دادگستری، در تشریح ابعاد حقوقی این معضل گفت: هرگونه تشخیص و تجویز درمانی توسط افراد فاقد صلاحیت، جرم محسوب می‌شود و قابل‌تعقیب کیفری است. اما مشکل اینجاست که بسیاری از این طبابت‌ها به‌راحتی در فضای مجازی به چشم می‌خورد که نیاز به یک کارگروه ویژه برای پالایش محتوای سلامت در فضای مجازی احساس می‌شود.

راهکارها؛ از «سواد سلامت» تا رصد هوشمند

خیرخواه می‌گوید: تنها راه مقابله با این پدیده، ارتقای «سواد سلامت» مردم است. کاربران باید بدانند که هر ادعای درمانی بدون ارائه مدارک علمی معتبر و برخورداری از تأییدیه‌های رسمی، یک کلاهبرداری آشکار است. همچنین پیشنهاد می‌شود که وزارت بهداشت با همکاری پلیس فتا، سامانه‌ای برای رصد هوشمند محتوای پزشکی در شبکه‌های اجتماعی طراحی کند تا با هشدار به‌موقع و برخورد با صفحات متخلف، از خطرات جبران‌ناپذیر این روند جلوگیری شود.

نسخه زندگی، قابل سفارش اینترنتی نیست

واقعیت آن است که نفس‌کشیدن در اتاق عمل مجازی اینستاگرام، هیچ شباهتی به مداوای حقیقی ندارد. بیماری‌های جسم و روان، با فیلتر و ادیت درمان نمی‌شوند. جامعه ما نیازمند آن است که با نگاه نقادانه به محتوای پزشکی در شبکه‌های اجتماعی، ایمنی خود را فدای یک لایک و کامنت نکند. یادمان باشد که هر پیچیدن نسخه‌های بدون علم، یک‌قدم به سمت قتلگاه سلامت است.

منبع: فارس