کاهش قطعی برق چاه‌های کشاورزی به کجا رسید؟

باشگاه خبرنگاران جوان؛ آزاده محبی - ناترازی انرژی و قطعی‌های مکرر برق، ضربه سنگینی به بخش کشاورزی ایران وارد کرد به طوریکه بنابر گفته کارشناسان کاهش ۳۰ تا ۵۰ درصدی محصولات اساسی را به همراه دارد.

براساس برنامه هفتم پیشرفت باید سالانه ۷۷ میلیارد مترمکعب آب به حوزه کشاورزی برای تولید محصولات و تامین امنیت غذایی اختصاص یابد که سال گذشته نزدیک به ۵۰ میلیارد مترمکعب آب به این بخش تحویل داده شد که این امر چالش ها و مشکلات متعددی ایجاد کرده است، از این رو وزارت نیرو وعده هایی نسبت کاهش قطع برق کشاورزی داده است.

محمد اله‌داد مدیرعامل توانیر درباره قطع برق چاه‌های کشاورزی گفت: برای چاه‌های کشاورزی، پروانه‌ای صادر شده که در پیوست آن، ساعات مجاز برداشت آب برای هر ماه مشخص شده است. به عنوان مثال ممکن است در فروردین، یک چاه مجاز به ۱۹ یا ۲۰ ساعت برداشت در شبانه‌روز باشد.

به گفته وی، ما بیش از آنچه در پروانه قید شده، محدودیت اضافی اعمال نمی‌کنیم، اما در عین حال مجاز نیستیم بیش از ساعات درج‌شده در پروانه، برق تأمین کنیم. این موضوع هم برای حفظ سفره‌های آب زیرزمینی و هم برای جلوگیری از هدررفت انرژی یارانه‌ای ضروری است.

مدیرعامل توانیر با اشاره به برخی سوءاستفاده‌ها از برق ارزان چاه‌های کشاورزی بیان کرد: در روز‌های اخیر مورد‌هایی مشاهده شده که از برق ارزان چاه‌های کشاورزی برای راه‌اندازی ماینر، استخراج رمزارز، یا تأمین برق تالار‌ها و ویلا‌ها استفاده شده است هدف از این یارانه، تأمین امنیت غذایی و تولید ارزاق عمومی است. استفاده‌هایی که مطرح شده کاملاً غیرقانونی است و همکاران ما با آنها برخورد خواهند کرد. 

میزان مصرف برق و سوخت بخش کشاورزی نسبت به سایر بخش ها کمتر است

پیمان عالمی رئیس اتاق اصناف کشاورزی گفت: در حوزه قطع برق چاه های کشاورزی و سوخت چالش داریم به طوریکه کشاورزان برای ادامه روند تولید با مشکلاتی روبرو هستند که امیدواریم برای تامین انرژی برنامه ریزی مناسبی صورت بگیرد.

به گفته وی، بخش کشاورزی برای میزان مصرف انرژی مظلوم ترین بخش اقتصادی و تولیدی کشور است به طوریکه میزان مصرف سوخت و برق رقم ناچیزی است که باید به صراحت اعلام کنیم کم مصرف انرژی ترین حوزه در بخش انرژی کشاورزی است.

عالمی ادامه داد: قطع برق چاه های کشاورزی در وهله نخست وزارت نیرو بدلیل ارزان بودن تعرفه بخش کشاورزی در اولویت خاموشی قرار بگیرد و از طرفی در بحث خاموشی چاه های کشاورزی باید این موضوع را لحاظ کنیم که تامین امنیت غذایی و سفره مردم اولویت تامین انرژی باید باشد و تامین سفره مردم بر انرژی ارجح است و نکته سوم اینجاست که براساس ماده ۲۵ قانون فضای کسب و کار خاموشی برق چاه های کشاورزی باید در اولویت آخر باشد و همواره خسارت خاموشی باید لحاظ شود.

به گفته وی، غیر از بحث خسارت خاموشی چاه های کشاورزی، بحث خسارت به سفره آب های زیرزمینی و اتلاف منابع آبی بسیار حائز اهمیت است چراکه با  خاموش کردن چاه و روشن کردن مجدد چاه به طور متوسط یک ساعت آب در مزرعه تلف می شود که براین اساس منابع قابل توجهی آب را به خاطر مدیریت ناترازی انرژی از بین می بریم.

عالمی با بیان اینکه با هر خاموشی و اضافه کردن یک ساعت برای بازگشت آن به طور متوسط منابع خودمان را برای کشت ۲۵ تا ۳۰ درصد کاهش می دهیم، افزود:  خاموش و اضافه کردن یک ساعت قطعی برق  منجر به کاهش ۲۵ تا ۳۰ درصدی تولید ناشی از قطعی برق چاه های کشاورزی است که این امر به سفره مردم خسارت وارد می کند.

رئیس اتاق اصناف کشاورزی با بیان اینکه قطع برق چاه های کشاورزی با تولید برق خورشیدی امکان پذیر نیست، افزود: طبق دستورالعمل باید قرارداد کشاورزی منعقد شود که قرارداد خرید برای فواصل گرم به کشاورزان نمی دهند که براین اساس بخش کشاورزی اولویت آخر تامین انرژی وزارت نیروست که این امر نشان می دهد سوء مدیریت پشت این ماجراست که باید اصلاح شود.

شرایط مناسب نیروگاه های برق آبی نسبت به سال قبل

علیقلی ایمانی بنیاد ملی گندمکاران کشور گفت: وقتی کشاورز هزینه تولید افزایش یابد، خواستار بالارفتن قیمت محصول کشاورزی است که در این صورت مصرف کننده توان خرید ندارد؛ بنابراین برنامه ریزی برای تولید مناسب نداریم.

به گفته وی، سوخت نیروی محرک بخش کشاورزی است که اگر کنار بگذاریم، روی قیمت تمام شده کالا اثر می گذارد.

ایمانی ادامه داد: وزارت نیرو اعلام کرده که قطعی برق بخش کشاورزی از ۵ ساعت به ۲.۵ ساعت کاهش یابد و از طرفی معاون وزیر نیرو قول هایی مبنی بر کمک به تولید داده است و از طرفی امسال نیروگاه های برق آبی شرایط بهتری نسبت به سال گذشته دارند.

مدیر عامل بنیاد ملی گندمکاران گفت: به طور کلی هر یک از عامل های تولید دستخوش تغییرات قرار بگیرد، منجر به کاهش عملکرد در واحد سطح و تولید ملی خواهد شد. خواه این عامل برق، آب، برق، گازوئیل، سوخت، مکانیزاسیون و... باشد، حتی اگر تاریخ کاشت یک روز به تعویق بیفتد، تولید دچار چالش می شود.

الگوی کشت بهینه راهکار مناسب برای رفع ناترازی انرژی

امیر هدایتی مدیرکل دفتر امور آب وزارت جهاد کشاورزی گفت: براساس مصوبه هیئت دولت در اردیبهشت ۱۴۰۱ در خصوص مدیریت ناترازی کشور، تمام بخش ها مشمول یک سری برنامه قطعی قرار گرفتند و در بخش کشاورزی بویژه در حوزه برق چاه های کشاورزی برنامه تا سقف ۵ ساعت قطعی  روزانه در ماه های گرم سال در نظر گرفته است و در مقابل یک سری مشوق ها همچون رایگان کردن برق مصرفی در طول این مدت و بحث های مرتبط با تسهیلات توسعه مزارع انرژی های تجدید پذیر بویژه انرژی خورشیدی در نظر گرفته شده است.

به گفته وی، با توجه به ناترازی انرژی در کشور، قطعی برق چاه های کشاورزی برای بخش کشاورزی در نظر گرفته شده و تلاش وزارت جهاد به عنوان دستگاهی که امنیت غذایی را عهده دار است، رایزنی های لازم با وزارت نیرو بویژه شرکت توانیر داشته باشد تا برنامه متناسب با الگوی کشت بهینه کشاورزی و شرایط منطقه ای استان ها داشته باشد تا نوع کشت محصولات در استان های مختلف در برنامه قطعی لحاظ شود.

هدایتی ادامه داد: براساس آخرین جلسه با وزارت نیرو در حوزه برق و آب و نماینده اصناف کشاورزی جلسه ای در معاونت زراعت داشتیم و تمامی دغدغه ها مبنی بر عدم رعایت زمانبندی مشخص یا افزایش میزان ساعات قطعی برق به بیش از ۵ ساعت، خساراتی که به منصوبات چاه های کشاورزی وارد شده است، گزارش هایی به مسئولان وزارت نیرو اعلام شد که براین اساس قرار است کارگروهی تشکیل شود تا با مطرح شدن دغدغه ها، الگوی کشت بهینه اعلام شود تا امسال با کمترین میزان خسارت روبرو شویم.

مدیرکل دفتر امور آب وزارت جهاد کشاورزی گفت: با توجه به شرایط خاص کشور و موضوعات بین المللی، حداکثر همکاری بین دستگاهی صورت می گیرد تا با کمترین میزان خسارت از این شرایط عبور کنیم و تمامی بخش ها باید همکاری لازم را داشته باشند تا از ظرفیت های عبور از بحران استفاده شود و همواره نیاز است بخش خصوصی همکاری لازم با ما را داشته باشد.

با توجه به آنکه امسال قطع برق چاه های کشاورزی از نیمه اردیبهشت و زودتر از سال های قبل آغاز شده است، همواره این نگرانی وجود دارد که با توجه به شرایط جنگی و اهمیت امنیت غذایی و خودکفایی محصولات اساسی با ورود به فصل گرما قرار است چند ساعت در روز برق چاه های کشاورزی قطع شود؟