آب در خوزستان کمیاب‌تر از همیشه؛ آیا تصفیه‌خانه بهبهان می‌تواند بحران آب را مهار کند؟

باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - رشد جمعیت، توسعه شهرنشینی، افزایش مصرف آب و فشار روزافزون بر منابع طبیعی، ضرورت اجرای پروژه‌های زیرساختی در حوزه مدیریت آب و فاضلاب را بیش از هر زمان دیگری آشکار کرده است. در چنین شرایطی، احداث تصفیه‌خانه فاضلاب شهرستان بهبهان را می‌توان یکی از مهم‌ترین اقدامات زیربنایی و آینده‌نگرانه در مسیر حفاظت از محیط زیست و تحقق توسعه پایدار در جنوب کشور دانست. 

پروژه تصفیه‌خانه فاضلاب بهبهان تنها یک طرح عمرانی نیست، بلکه نمادی از تغییر نگرش در مدیریت منابع آب و توجه به الزامات زیست‌محیطی در فرآیند توسعه است. اهمیت این پروژه زمانی بیشتر نمایان می‌شود که بدانیم بخش قابل توجهی از آلودگی‌های محیطی در بسیاری از شهر‌ها ناشی از دفع نامناسب فاضلاب‌های شهری است؛ موضوعی که علاوه بر تهدید سلامت عمومی، منابع آب‌های سطحی و زیرزمینی را نیز با خطر جدی مواجه می‌کند. 

در سال‌های اخیر، مسئله کم‌آبی و کاهش دسترسی به منابع آب شیرین به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های کشور تبدیل شده است. استان خوزستان نیز با وجود قرار گرفتن در حوضه‌های مهم آبی کشور، از آثار خشکسالی‌های متوالی، کاهش آورد رودخانه‌ها و افزایش نیاز‌های مصرفی در بخش‌های مختلف بی‌نصیب نمانده است. از این منظر، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین تصفیه و بازچرخانی آب دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای حفظ امنیت آبی و زیست‌محیطی محسوب می‌شود. 

نکته قابل توجه در پروژه بهبهان، مشارکت شرکت پالایش گاز بیدبلند خلیج فارس در اجرای آن است. ورود صنایع بزرگ به عرصه حل مسائل زیست‌محیطی مناطق پیرامونی، نمونه‌ای موفق از ایفای مسئولیت اجتماعی شرکتی به شمار می‌رود. امروزه در جهان، مسئولیت اجتماعی تنها به انجام اقدامات خیرخواهانه محدود نمی‌شود، بلکه مشارکت مؤثر در حل چالش‌های زیست‌محیطی و اجتماعی جوامع محلی به یکی از شاخص‌های اصلی ارزیابی عملکرد بنگاه‌های اقتصادی تبدیل شده است. 

پایان فاضلاب، آغاز نجات آب؛ پروژه‌ای که معادلات خوزستان را تغییر می‌دهد

محمدجواد اشرفی، مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان، روز یکشنبه ۲۴ خرداد ماه در جریان بازدید از پروژه در حال احداث تصفیه‌خانه فاضلاب شهرستان بهبهان، این طرح را یکی از پروژه‌های مهم زیست‌محیطی منطقه دانست و بر نقش آن در کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی و استفاده بهینه از منابع آبی تأکید کرد. 

اشرفی با اشاره به مشارکت شرکت پالایش گاز بیدبلند خلیج فارس در اجرای این پروژه اظهار داشت: این شرکت در راستای ایفای مسئولیت‌های اجتماعی و کمک به بهبود وضعیت زیست‌محیطی شهرستان بهبهان، مسئولیت احداث تصفیه‌خانه فاضلاب این شهر را با ظرفیت ۳۶ هزار مترمکعب در شبانه‌روز بر عهده گرفته است. 

وی افزود: بر اساس بازدید انجام شده، این پروژه هم‌اکنون با پیشرفت فیزیکی حدود ۴۰ درصد در حال اجراست و عملیات اجرایی آن با سرعت مطلوب دنبال می‌شود. همچنین مسئولان پروژه اعلام کرده‌اند که فاز نخست تصفیه‌خانه تا پایان سال جاری با ظرفیت ۱۰ هزار مترمکعب در شبانه‌روز وارد مدار بهره‌برداری خواهد شد. 

مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان این اقدام را در راستای تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه کشور ارزیابی کرد و گفت: بر اساس تکالیف تعیین شده در برنامه هفتم توسعه، صنایع باید به سمت استفاده از آب‌های نامتعارف و بازچرخانی آب در فرآیند‌های صنعتی حرکت کنند. اجرای این پروژه ضمن کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی، زمینه استفاده مجدد از آب در چرخه صنعت را فراهم می‌کند و نقش مهمی در حفظ منابع ارزشمند آبی خواهد داشت. 

احداث تصفیه‌خانه‌ای با ظرفیت نهایی ۳۶ هزار مترمکعب در شبانه‌روز می‌تواند علاوه بر ساماندهی فاضلاب شهری، فرصت ارزشمندی برای تولید آب قابل استفاده در بخش‌های صنعتی و حتی برخی مصارف غیرشرب فراهم کند. این رویکرد دقیقاً در راستای سیاست‌های کلان کشور و اهداف برنامه هفتم توسعه قرار دارد که صنایع را به سمت استفاده از آب‌های نامتعارف و بازچرخانی منابع آبی سوق می‌دهد. 

بازچرخانی آب یکی از مؤثرترین راهکار‌ها برای کاهش فشار بر منابع آب شیرین است. هر مترمکعب آبی که پس از تصفیه دوباره وارد چرخه مصرف شود، به معنای صرفه‌جویی در برداشت از منابع طبیعی و کمک به حفظ اکوسیستم‌های آسیب‌پذیر است. در استانی مانند خوزستان که همزمان میزبان صنایع بزرگ و دارای ظرفیت‌های گسترده کشاورزی است، توسعه چنین زیرساخت‌هایی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت پایدار منابع آب داشته باشد. 

از سوی دیگر، بهره‌برداری از این پروژه می‌تواند آثار مثبت متعددی بر کیفیت محیط زیست منطقه برجای بگذارد. کاهش ورود فاضلاب خام به محیط، جلوگیری از آلودگی خاک و منابع آبی، بهبود شرایط بهداشتی شهروندان و کاهش مخاطرات زیست‌محیطی از جمله دستاورد‌هایی است که در بلندمدت خود را نشان خواهد داد. این مزایا نه تنها به ارتقای کیفیت زندگی مردم کمک می‌کند، بلکه زمینه‌ساز توسعه متوازن و پایدار شهرستان بهبهان نیز خواهد بود. 

تجربه تصفیه‌خانه فاضلاب بهبهان می‌تواند الگویی ارزشمند برای سایر شهر‌های استان و کشور باشد؛ الگویی که در آن همکاری دولت، صنایع و مدیریت محلی در کنار یکدیگر به حل یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی کمک می‌کنند. بدون تردید آینده توسعه در ایران، بیش از هر زمان دیگری به مدیریت هوشمندانه آب، حفاظت از محیط زیست و گسترش مسئولیت‌پذیری اجتماعی صنایع گره خورده است و پروژه‌هایی از این دست می‌توانند مسیر رسیدن به این هدف را هموارتر کنند.