پزشکیان: حکمرانی سلامت باید از درمان‌محوری به سلامت جامعه‌محور تغییر کند

باشگاه خبرنگاران جوان - مسعود پزشکیان با هدف بررسی روند اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع و همچنین ارزیابی میزان پیشرفت طرح اتصال شبکه بهداشت به الگوی حکمرانی محله‌محور و مسجدمحور، از شبکه بهداشت شرق تهران بازدید کرد.

در این بازدید که با حضور وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و استاندار تهران برگزار شد، گزارش اقدامات انجام‌شده، ظرفیت‌های موجود و چالش‌های پیش‌روی اجرای برنامه‌های تحول‌آفرین حوزه سلامت مورد بررسی قرار گرفت و رئیس‌جمهور توصیه‌ها و دستورات لازم را برای تسریع در اجرای برنامه‌ها صادر کرد.

رئیس‌جمهور در این نشست ضمن قدردانی از تلاش‌های صورت‌گرفته در مجموعه شبکه بهداشت، بر ضرورت ساختارمند شدن و یکپارچه‌سازی برنامه‌ها و خدمات در حال اجرا با سیاست‌های تحولی دولت در نظام سلامت تأکید کرد و گفت: برای اجرای موفق برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع، ابتدا باید تصویر دقیقی از ظرفیت‌های موجود، امکانات، زیرساخت‌ها، جمعیت تحت پوشش و سطح دسترسی مردم به خدمات سلامت در مناطق آزمایشی در اختیار داشته باشیم تا بر مبنای داده‌های واقعی، الگوی مدیریتی، نحوه تخصیص منابع و سرانه مورد نیاز برای توسعه خدمات طراحی و اجرا شود.

پزشکیان با تأکید بر ضرورت بازنگری در استاندارد‌های پوشش خدمات بهداشتی و درمانی افزود: یکی از مهم‌ترین اهداف شبکه بهداشت باید ارتقای عمق و کیفیت خدمات در سطح مراقبت‌های اولیه سلامت باشد. لازم است بررسی شود که چه اصلاحات و مداخلاتی باید صورت گیرد تا شهروندان بتوانند بخش عمده نیاز‌های سلامت خود را در چارچوب شبکه بهداشت دریافت کنند و از ارجاعات غیرضروری به سایر مراکز درمانی کاسته شود.

رئیس‌جمهور همچنین با تأکید ویژه بر توسعه خدمات سلامت روان و سلامت اجتماعی در شبکه بهداشت، اظهار داشت: سلامت تنها به ابعاد جسمی محدود نمی‌شود و شبکه بهداشت باید خدمات مرتبط با سلامت روان، سلامت اجتماعی و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی را به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از مأموریت خود دنبال کند. احساس تبعیض، فقر، بیکاری، انزوای اجتماعی و حاشیه‌نشینی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بروز اختلالات روانی و افسردگی در جامعه هستند و شبکه بهداشت می‌تواند نقش مؤثری در شناسایی عوامل خطر، مداخله زودهنگام و ارتقای سلامت روان جامعه ایفا کند.

رئیس‌جمهور در ادامه با اشاره به جایگاه نظام ارجاع در ارتقای کارآمدی نظام سلامت خاطرنشان کرد: نظام ارجاع باید به‌صورت کامل با برنامه پزشک خانواده و ساختار شبکه بهداشت هماهنگ باشد تا بیماران پس از ارجاع، خدمات تخصصی و فوق‌تخصصی مورد نیاز خود را به‌صورت مناسب، باکیفیت و بدون گسست در مسیر درمان دریافت کنند. استمرار مراقبت، پیگیری وضعیت بیمار و دسترسی عادلانه به خدمات سلامت از مهم‌ترین اهداف این نظام است.

پزشکیان با اشاره به رویکرد دولت در اتصال شبکه بهداشت به حکمرانی محله‌محور و مسجدمحور، تصریح کرد: مساجد، ائمه جمعه و جماعات، روحانیت و سایر گروه‌های مرجع اجتماعی می‌توانند نقش مؤثری در توسعه سرمایه اجتماعی، ارتقای سواد سلامت، شناسایی مسائل و نیاز‌های محلی و تقویت پیوند میان نهاد‌های اجتماعی و شبکه سلامت ایفا کنند.

وی افزود: باور‌های دینی، معنویت و سرمایه‌های فرهنگی جامعه می‌توانند در ارتقای سلامت روان، کاهش آسیب‌های اجتماعی و افزایش تاب‌آوری فردی و اجتماعی نقش مهمی داشته باشند. در بسیاری از جوامع، افراد برای دستیابی به آرامش روانی به روش‌های مختلف مانند مدیتیشن روی می‌آورند، در حالی که ظرفیت‌های ارزشمند فرهنگی و معنوی موجود در جامعه ما، از جمله مساجد، می‌توانند به کانون‌های تقویت آرامش روانی، همبستگی اجتماعی و حمایت‌های اجتماعی تبدیل شوند.

پزشکیان در عین حال تأکید کرد: برای بهره‌گیری مؤثر از این ظرفیت‌ها، لازم است نگاه‌ها نسبت به کارکرد‌های اجتماعی و فرهنگی مساجد توسعه یابد و زمینه حضور و مشارکت طیف‌های مختلف جامعه در این فضا‌ها فراهم شود.

رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود، بر ضرورت ارزیابی مستمر میزان دسترسی مردم به خدمات سلامت، کفایت مراکز ارائه خدمت و تناسب تعداد نیروی انسانی و کادر درمان با جمعیت تحت پوشش تأکید کرد و گفت: باید مشخص شود که ظرفیت فعلی شبکه بهداشت تا چه میزان پاسخگوی نیاز‌های موجود است و در صورت توسعه پوشش خدمات، چه برنامه‌ای برای تأمین نیروی انسانی، زیرساخت‌ها و منابع مورد نیاز وجود دارد.

پزشکیان با اشاره به نقش پزشکان خانواده و کارکنان شبکه بهداشت در شناسایی مسائل اجتماعی اظهار داشت: اگر پزشکان محلات و نیرو‌های شبکه سلامت علاوه بر مسائل درمانی، به ریشه‌های اجتماعی مشکلات سلامت نیز توجه کنند، می‌توانند راهکار‌ها و ایده‌های ارزشمندی برای حل مسائل جامعه ارائه دهند. بسیاری از مسائل حوزه سلامت، ریشه در عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دارند و بدون توجه به این عوامل، دستیابی به نتایج پایدار امکان‌پذیر نخواهد بود.

وی افزود: شبکه بهداشت و کادر درمان می‌توانند نقش مهمی در افزایش تاب‌آوری اجتماعی، تقویت سرمایه اجتماعی و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی ایفا کنند و بسیاری از مشکلات جامعه را از طریق مداخلات پیشگیرانه و مشارکت‌محور کاهش دهند.

پزشکیان همچنین بر ضرورت استفاده از ظرفیت خیرین سلامت در پیشبرد برنامه‌ها و طرح‌های حوزه بهداشت تأکید کرد و گفت: تجربه نشان داده است هر جا مردم در کنار دولت قرار گرفته‌اند، بسیاری از مشکلات با سرعت بیشتری حل شده است. باید زمینه‌ای فراهم شود که مشارکت‌های مردمی و خیرخواهانه به یکی از ارکان توسعه نظام سلامت تبدیل شود.

رئیس‌جمهور همچنین با اشاره به اهمیت مدیریت مصرف انرژی و نقش نظام سلامت در فرهنگ‌سازی عمومی در این زمینه اظهار داشت: شبکه بهداشت و درمان باید از مجموعه‌های تحت مدیریت خود آغازگر اجرای الگو‌های بهینه مصرف انرژی باشد. همزمان لازم است آگاهی عمومی درباره آثار مصرف بی‌رویه انرژی و پیامد‌های آن بر سلامت انسان و محیط زیست افزایش یابد. استفاده گسترده از سوخت‌های فسیلی علاوه بر تحمیل هزینه‌های اقتصادی، آثار قابل توجهی بر بیماری‌های تنفسی، قلبی و سایر پیامد‌های سلامت دارد و حفاظت از منابع انرژی در نهایت به معنای حفاظت از سلامت و کیفیت زندگی نسل‌های امروز و آینده است.

منبع: ریاست جمهوری