نسخه بورسی برای گره خودرویی

در تمامی این موارد بورس به‌عنوان مسیری برای شفاف‌سازی معاملات، کشف قیمت و شفافیت در عرضه مطرح شده است. این در حالی است که تعدد قوانین و مقرراتی که طی سال‌های گذشته برای ساماندهی بازار خودرو، نحوه عرضه، قیمت‌گذاری و واردات وضع شده ظاهرا هنوز نتوانسته به سازوکاری شفاف و قابل اتکا منجر شود. حالا این پرسش مطرح است که چرا نظام سیاستگذاری خودرو، با وجود انبوهی از ضوابط و نهادهای نظارتی، در نهایت برای ایجاد شفافیت به سازوکار بورس متوسل می‌شود؟ آیا مساله، ضعف ابزارهای نظارتی و اجرایی است یا اساسا مقررات موجود نتوانسته‌اند زمینه رقابت و دسترسی برابر فعالان بازار را فراهم کنند؟

در تازه‌ترین نمونه، قرار است امتیاز واردات خودرو در بورس کالا عرضه شود؛ تصمیمی که موافقان آن را راهی برای شفافیت در تخصیص مجوزها و کشف ارزش اقتصادی این امتیاز می‌دانند، اما منتقدان درباره احتمال تمرکز سهمیه‌ها در دست شرکت‌های بزرگ و بازگشت انحصار به بازار واردات هشدار می‌دهند.  به بیان دیگر، شفافیت در معامله امتیاز واردات لزوما به معنای افزایش رقابت در بازار خودرو نیست؛ به‌ویژه آنکه توان مالی بیشتر شرکت‌ها ممکن است جایگزین معیارهایی مانند کیفیت خدمات پس از فروش و کارآمدی واردات در تعیین برندگان شود. در واقع، آنچه قرار است در بورس شفاف شود، نحوه واگذاری یک فرصت اقتصادی محدود است؛ فرصتی که ارزش آن نه از کیفیت فعالیت شرکت‌ها، بلکه تا حد زیادی از محدودیت‌های موجود در مسیر واردات ناشی می‌شود.  …