در این برنامه، رضا ستاری، پژوهشگر شاهنامه و مدرس دانشگاه، درباره «ادبیات بومی و حافظه فرهنگی» سخن گفت و بر ضرورت ثبت، بازخوانی و احیای روایت‌های شفاهی برای جلوگیری از فراموشی میراث فرهنگی تأکید کرد.
ادبیات شفاهی؛ حافظه‌ای در معرض فراموشی
ستاری با اشاره به پیشینه شفاهی فرهنگ ایرانی اظهار کرد: جامعه ایران تا حدود دو قرن اخیر، بیش از آن که فرهنگی مبتنی بر سواد مکتوب داشته باشد، از فرهنگ شفاهی برخوردار بوده است. حتی در آستانه شکل‌گیری انقلاب مشروطه نیز بنا بر برخی روایت‌ها، میزان باسوادی جامعه حدود پنج درصد بود؛ آن هم با این توضیح که بخشی از این افراد تنها توانایی خواندن یا نوشتن داشتند.
وی افزود: ادبیات بومی ما نیز بیشتر شفاهی بوده و جامعه‌ای با چنین پیشینه‌ای همواره در معرض فراموشی داشته‌های فرهنگی خود قرار دارد. آنچه میان نسل‌ها پیوند ایجاد می‌کند باید زنده بماند تا حافظه فرهنگی نیز استمرار پیدا کند. این پژوهشگر با بیان این که حافظه فرهنگی در هنرهایی مانند ادبیات، نقاشی، موسیقی و تصویر تثبیت و ماندگار می‌شود، گفت: انسان به واسطه ظرفیت حافظه، خاطرات خود را مرور می‌کند و آنچه را ارزشمند می‌داند برای انتقال به آینده نگه می‌دارد. شخصیت قهرمان در ادبیات نیز از همین مسیر شکل می‌گیرد؛ آنچه باقی می‌ماند، میراثی است که گذشتگان برای ما به ارمغان گذاشته‌اند و حفظ آن به کوشش و استمرار نیاز دارد.
از «نیرنگستان» هدایت تا «فرهنگ و مردم» انجوی شیرازی
ستاری در ادامه با اشاره به تلاش‌های پیشگامان گردآوری فرهنگ عامه، صادق هدایت و کتاب «نیرنگستان» را از نخستین نمونه‌های مکتوب در این زمینه دانست و به فعالیت‌های ابوالقاسم انجوی شیرازی در برنامه رادیویی «فرهنگ و مردم» از سال ۱۳۴۱ اشاره کرد. …
دانلود از کافه بازار
