بهرغم وجود تصاویر مرتبط با تجاوز به حریم رودخانه گلریز، مدیر کل منابع طبیعی گلستان این موضوع را رد میکند و میگوید که صرفا پروندهای برای ایجاد مسیر دسترسی به یک زمین زراعی تشکیل و متخلف دستگیر شده است. خبر تخلفات گسترده گلستان به گوش رضا افلاطونی رئیس سازمان منابع طبیعی هم نرسیده اما او وعده رسیدگی به مسئله را میدهد. کارشناسان بر این باورند که اگر برای تخلفات در عرصههای طبیعی، ظرف 24 ساعت پرونده تشکیل نشود، یا پای فساد در میان است و یا اینکه ماموران منابع طبیعی از سواد و تجربه کافی برخوردار نبودهاند که بتوانند به موقع نسبت به آن تخلف واکنش نشان دهند.
تصاویر و فیلمهای رسیده به هفت صبح از وضعیت جنگل گلریز قرق واقع در استان گلستان، نشان میدهد که وقوع تخلفات در این منطقه به مرز بحران رسیده است. ساخت و ساز در دل جنگل و در حریم رودخانه، ساخت مسیر دسترسی و ... گویا به پدیدهای عادی در جنگلهای این منطقه تبدیل شده است. به دلیل گسترش تخلفات، هشت ماه قبل کارمندان گرگان نامهای درباره عدم کفایت رئیس اداره منابع طبیعی شهرستان گرگان به اداره کل گلستان ارسال میکنند تا این مقام مافوق، موضوع عدم کفایت مدیر این شهرستان که تحصیلات مرتبط با منابع طبیعی ندارد و صرفا مورد حمایت سیاسیون است را بررسی کند؛ اما نه تنها این اعتراض به سرانجام نمیرسد، بلکه برخوردهایی هم با کارشناسان امضا کننده نامه انجام میشود. نتیجه همه ملاحظهکاریها، وضعیت نامطلوب جنگل قرق از نظر حفاظتی را رقم میزند.
تشکیل پرونده برای متخلف
اگرچه منابع محلی از وقوع تخلف ساخت و ساز در حریم و بستر رودخانه جنگل گلریز قرق خبر میدهند اما علی اصغر نیکویی مدیر کل منابع طبیعی گلستان در گفتوگو با هفت صبح این موضوع را رد میکند. به گفته نیکویی، یک مورد گزارش ایجاد مسیر دسترسی برای رسیدن به یک زمین زراعی به این اداره ارسال میشود و آنها هم بلافاصله فرد خاطی را شناسایی، دستگیر و با تنظیم پرونده تخلف، به مراجع قضایی ارجاع میدهند.
مدیر کل منابع طبیعی گلستان توضیح میدهد که منتظر رای دادگاه برای خلع ید متخلف هستیم. او هرگونه تاخیر در تشکیل پرونده را هم رد میکند و میگوید: متخلف چند درخت در مسیر راه دسترسی به زمین کشاورزیش را قطع کرده و میخواسته تراکتور و ماشین خود را به این زمین زراعی برساند. درختان را هم با قصد قاچاق، قطع نکرده است و فقط میخواسته برای خودش جاده باز کند. ما هم بلافاصله او را دستگیر کرده و به دادگاه ارجاع دادهایم. تا همین حد کار از دستمان بر میآید و منتظر رای دادگاه هستیم.
گزارش تخلفات به گوش رئیس سازمان منابع طبیعی نرسید
اوضاع نابسامان گلستان باید تا به حال به گوش رئیس سازمان منابع طبیعی میرسید زیرا هر روز از یک گوشه این استان، خبرهای ناگوار مخابره میشود اما رضا افلاطونی رئیس سازمان منابع طبیعی در گفتوگو با هفتصبح حتی خبر تخلفات اخیر در جنگل گلریز قرق را هم نشنیده است و میگوید که شاید موضوع به دست یگان حفاظت این سازمان رسیده باشد اما او مطلع نشده باشد.
افلاطونی تاکید میکند که قطعا یگان حفاظت نسبت به تخلف قطع درخت و تصرف اراضی ملی، برخورد قانونی خواهد کرد و بر اساس پیشبینیهای انجام شده در قانون، برای قطع درخت جزای نقدی دریافت میشود؛ زیرا یک بحث کیفری است. درباره تخریب و تصرف هم مطابق با ماده 680 قانون مجازات اسلامی، تعیین تکلیف متخلفان انجام میشود.
رئیس سازمان منابع طبیعی درباره سوابق رئیس اداره گرگان هم اطلاعاتی در اختیار ندارد، زیرا اطلاعات ریز شهرستانها در اختیار مدیران کل استانی است اما وعده میدهد که اگر مدیر شهرستان شایستگی نداشته باشد و تخلفی کرده باشد، حتما با او برخورد شود. افلاطونی میگوید که اگر تخلفات در یک حوزه متعدد باشد، ممکن است آن فرد به درد مدیریت نخورد اما همه چیز بستگی به شرایط دارد و نمیتواند درباره مدیر یک شهرستان، فیالبداهه نظر داد زیرا در ادارات، سلسله مراتب اداری وجود دارد.
24 ساعت بعد از تخلف باید پرونده تشکیل شود
سلسله مراتب اداری در منابع طبیعی چقدر پیچیده است که تخلفات خیلی دیر به گوش مسئولان میرسد؟ ماجرا چیست؟ بهزاد انگورج معاون سابق امور جنگل سازمان منابع طبیعی در گفتوگو با هفتصبح توضیح میدهد که گزارش دهی در منابع طبیعی به صورت آنلاین نیست. وقتی مامور یک پرونده،تخلفی را تنظیم میکند؛ در اداره منابع طبیعی درخواست اقدام قضایی ثبت میشود. در سیستم اداری، چهار معاون به همراه مدیر کل باید این نامه را ببیند. در نتیجه ممکن است برخی مدیران از یک موضوعی دیر مطلع شوند. اما اگر رسانه از مدیر کل درباره هر تخلفی سوال کند و او در لحظه نتواند پاسخ دهد، باید حداکثر ظرف یک ساعت بتواند اطلاعات تخلف را استخراج کند.
به گفته معاون سابق امور جنگل سازمان منابع طبیعی، کشف تخلف در عرصههای طبیعی هم باید حداکثر بعد از 24 ساعت انجام شود و اگر بعد از طی این مدت، ماموران منابع طبیعی متوجه تخلف در عرصههای طبیعی نشده باشند، احتمال اینکه دستشان آلوده باشد، وجود دارد. طی این مدت اگر پروندهای برای تخلفات انجام شده در منابع ملی تنظیم نشده باشد، متهم ردیف اول، ماموران منابع طبیعی هستند. انگورج میگوید که واحدهای منابع طبیعی پرونده تخلفات را تنظیم میکنند و بقیه کار در حیطه وظایف حوزه قضایی است که ارتباطی با منابع طبیعی ندارد. اما اگر منابع ملی تصرف شده باشد و پرونده تخلف به دستگاه قضا ارجاع نشود، قطعا ماموران منابع طبیعی مسئول هستند.
افزایش جرایم، بازدارندگی نمیآورد
تکرار تخلفات در یک منطقه این پرسش را بهوجود میآورد که آیا جرایم در حوزه منابع طبیعی به حد کافی بازدارنده نیست که مجرمان به خود اجازه میدهند که عرصههای ملی را تخریب و تصرف کنند؟ معاون سابق امور جنگل سازمان منابع طبیعی تاکید میکند که افزایش جرایم بازدارندگی نمیآورد. بازدارندگی نیاز به حضور موثر دارد. او تاکید میکند که هرکدام از این کلمات، بار حقوقی و اجرایی خودش را دارد. حضور موثر یعنی در یک حوزه یا به صورت فیزیکی حضور داشته باشید یا حضور معنوی شما در جای جای جامعه محلی رسوخ کرده باشد.
به گفته انگورج، اگر ماموری توانمند باشد و معتمد مردم هم باشد، حضورش میتواند در منطقه موثر واقع شود زیرا مردم میدانند که از زیر دست چنین ماموری به راحتی نمیتوانند عبور کنند. وقتی حضور ماموران موثر نباشد و حتی در عرصه طبیعی به صورت مستمر هم حاضر نشوند، نتیجهاش تخریب و تصرف عرصههای طبیعی میشود. معاون سابق امور جنگل سازمان منابع طبیعی، عدم تشکیل پرونده یا تاخیر در تشکیل پرونده برای برخی تخلفات را هم ناشی از وجود شک و شبهههای کارشناسی میداند.
گاهی وجود همین شبهات و نیاز به بررسی بیشتر، باعث میشود که تشکیل پرونده برای یک تخلف با تاخیر انجام شود اما انگورج تاکید میکند که جابهجایی ماموران منابع طبیعی، عدم تسلط به کار و مسائلی از این دست، باعث ایجاد شبهه میشود. در حالی که ماموران کار کشته به راحتی مسائل را پیش خود تحلیل میکنند و به این ترتیب، به سرعت پرونده تخلفات به جریان میافتد.
آنچه در جنگلهای قرق گلریز رخ داده، تنها تخلفات گزارش شده از شهرستان گرگان نیست. منابع محلی میگویند که شنبه 17 مرداد ماه 1405 هم در جنگلهای ناهارخوران (انتهای عدالت )105، کوه را ذره ذره تراشیدند و خاکش را به فروش رساندند تا این زمین را تصرف کنند. آیا وقت آن نرسیده که فکری به حال مدیریت منابع طبیعی در استان گلستان شود؟
