پنج سال از بازگشت امارت اسلامی به قدرت گذشته است و افغانستان از یک میدان جنگ فرسایشی و ناامنی گسترده به کشوری با حکومت متمرکز و امنیت سراسری تبدیل شده است.
فارغ از اختلافنظرها درباره سیاستها و عملکرد امارت اسلامی، نمیتوان برخی واقعیتهای این پنج سال را نادیده گرفت؛ واقعیتهایی که آثار آن فقط محدود به داخل افغانستان نیست و مستقیماً بر امنیت، اقتصاد و منافع کشورهای همسایه نیز تأثیر گذاشته است.
توقف تولید و تجارت مواد مخدر
کاهش چشمگیر کشت خشخاش و محدود شدن تولید و تجارت مواد مخدر، یکی از مهمترین تغییرات پنج سال گذشته است؛ تغییری که آثار آن مستقیماً متوجه بازارهای منطقهای و کشورهای همسایه افغانستان است.
امنیت سراسری و ثبات مرزها
با پایان جنگ داخلی و تسلط حکومت مرکزی بر سراسر کشور، افغانستان از یک جغرافیای چندپاره و ناامن به کشوری با ثبات و کنترل بیشتر بر مرزها تبدیل شده است؛ موضوعی که برای همسایگان افغانستان اهمیت حیاتی دارد.
مبارزه با قاچاق انسان
کنترل بیشتر بر مسیرهای قاچاق و شبکههای سازمانیافته، از دیگر تحولاتی است که میتواند از فشارهای امنیتی و اجتماعی ناشی از قاچاق انسان در منطقه بکاهد.
مبارزه با تروریسم و داعش خراسان
داعش خراسان همچنان یک تهدید محسوب میشود، اما عملیات مستمر نیروهای طالبان علیه این گروه، توان و آزادی عمل آن را محدود کرده است. جلوگیری از تبدیل افغانستان به پایگاه امن گروههای تروریستی، مستقیماً به سود کشورهای منطقه است.
بازگشت حدود هشت میلیون مهاجر
در پنج سال گذشته، حدود هشت میلیون مهاجر افغان به کشور بازگشتهاند؛ عددی که تنها یک آمار جمعیتی نیست، بلکه نشاندهنده کاهش بخشی از فشار سنگین مهاجرتی بر کشورهای میزبان، بهویژه ایران و پاکستان، است.
ممانعت از فعالیت گروههای ستیزهجو
کنترل بر فعالیت گروههای مسلح و جلوگیری از تبدیل خاک افغانستان به میدان فعالیت آزادانه گروههای ستیزهجو، یکی دیگر از مسائلی است که برای امنیت همسایگان اهمیت مستقیم دارد.
در مسیر توسعه منطقهای
در کنار مسائل امنیتی، افغانستان بهتدریج در حال ورود به معادلات بزرگ اقتصادی منطقه است؛ از پروژههای ترانزیتی و ریلی گرفته تا انرژی، تجارت و اتصال بازارهای منطقه. اگر این روند ادامه پیدا کند، افغانستان میتواند به جای یک گره امنیتی، به یک حلقه اتصال اقتصادی میان آسیای مرکزی، آسیای جنوبی و غرب آسیا تبدیل شود.
اینها البته به معنای بینقص بودن وضعیت افغانستان یا پایان همه مشکلات کشور ما نیست؛ اما یک واقعیت مهم را نمیتوان نادیده گرفت: برای همسایگان افغانستان (به جز پاکستان) وجود یک حکومت متمرکز، امنیت سراسری و یک افغانستان قابل پیشبینی، بهمراتب مطلوبتر از بازگشت این کشور به جنگ داخلی، هرجومرج و بیثباتی است.
مجموع این تحولات، دلایل مهمی هستند که چرا بسیاری از کشورهای جهان امروز بیش از گذشته با ناامنی دوباره مرزها، بازارهای مواد مخدر، موج مهاجرت، تروریسم و تکرار یازده سپتامبر مخالفند.
از همین رو، حتی کشورهایی که با برخی سیاستهای طالبان اختلاف جدی دارند، ممکن است در یک نقطه با یکدیگر همنظر باشند:
بیثبات کردن افغانستان الزاماً به معنای تضعیف طالبان نیست؛ ممکن است به معنای بازگشت یک بحران بزرگ برای کل منطقه باشد.
انتهای پیام
