درس‌های باتلاق سیاسی رم برای قاره سبز

ریشه این دگرگونی به تصمیم تاریخی «سیلویو برلوسکونی» در سال۱۹۹۴ بازمی‌گردد؛ زمانی که این غول رسانه‌ای برای تشکیل ائتلاف پیروز و محافظت از منافع تجاری خود در برابر دادستان‌ها، تابوی بزرگ پسا‌جنگ جهانی دوم را شکست و بازمانده‌های جریان فاشیست و راست افراطی را وارد دولت کرد. برلوسکونی اذعان کرد که به آنها مشروعیت بخشیده است؛ اما تصور می‌کرد با این کار در حال اجرای فرآیند سنتی «رومی‌سازی» است؛ یعنی رام کردن و خنثی‌سازی نیروهای رادیکال در باتلاق معامله‌گرانه سیاست «رم». سیستم سیاسی ایتالیا پس از جنگ به گونه‌ای طراحی شده بود که با حفاظ‌های نهادی و بعدها محدودیت‌های اتحادیه اروپا، مانع از ظهور یک دیکتاتور دیگر شود. این ساختار همراه با محافظه‌کاری ریشه‌دار جامعه ایتالیا که از به خطر افتادن دارایی‌های خود بیم داشت، پارادوکسی ایجاد کرد که بر اساس جمله معروف رمان «یوزپلنگ» خلاصه می‌شد: «همه‌چیز باید تغییر کند تا همه‌چیز همان‌طور که هست باقی بماند.»

در چنین فضایی، ایتالیا به یک «آزمایشگاه سیاسی» امن تبدیل شد که در آن بی‌ثباتی‌های مکرر و برگزاری انتخابات زودهنگام، در واقع ابزاری برای مهار افراط‌گرایی و حفظ ثبات کلان بود. اما مهم‌ترین و ماندگارترین محصول این آزمایشگاه، مشروعیت‌بخشی به راست افراطی بود. در دهه‌های پس از دولت کوتاه‌مدت برلوسکونی، رهبران نئوفاشیست به‌تدریج از مواضع تند خود فاصله گرفتند، هولوکاست را محکوم و مسیر را برای صعود «جورجیا ملونی» هموار ساختند. ملونی که در نوجوانی در فرهنگ نئوفاشیسم رشد کرده بود، سرانجام در سال۲۰۲۲ به نخست‌وزیری رسید و به باسابقه‌ترین نخست‌وزیر تاریخ جمهوری ایتالیا تبدیل شد. ملونی در گفت‌وگویی پیش از پیروزی‌اش، با اکراه پذیرفت که موسولینی … …