روز سهشنبه، به نظر میرسید او رویکرد تازهای را در پیش گرفته است. بهگفته یک مقام آمریکایی، ترامپ به فرستادگان ارشد دولت دستور داد گفتوگوهایشان با ایران را متوقف کنند. افزون بر این، مقامهای کاخ سفید اخیراً به متحدان سیاسی گفتهاند که راهبردشان را تغییر میدهند — از «کوبیدن ایران در اسرع وقت» به «خفه کردن» آن در گذر زمان — به گفته منبعی که با موضوع آشناست؛ و بهجای آنکه ادعا کند گفتوگوها خوب پیش میرود و توافقی تازه درست در گوشه راه است ــ همانطور که او بارها از زمان فروپاشی آتشبس امضا شده در ژوئن گفته بود ــ ترامپ اعلام کرد که هیچ دیپلماسیای در جریان نیست.
او در شبکه اجتماعی نوشت: «هیچ گفتوگو یا مذاکرهای با جمهوری اسلامی ایران در جریان نیست یا برنامهریزی نشده است. محاصره دریایی همچنان بهطور کامل برقرار و در اثر است. تنگه هرمز باز و در حال فعالیت است. همه مینهای آبی برداشته یا منفجر شدهاند. از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم!»
در واقع، تردد از تنگه هرمز همچنان بسیار اندک است و کشتیهایی که از این گذرگاه کلیدی عبور میکنند، همچنان زیر آتش پرتابههای ایرانی قرار دارند.
با این حال، ترامپ که از تلاشهای بنبستشده برای بازگشایی این گذرگاه خسته شده و با پرسشهای فزاینده درباره بهای جنگ نامحبوب برای ارتش آمریکا روبهروست، نشان میدهد آماده است این درگیری را در فاصلهای دور نگه دارد.
مقامها گفتند دستور ترامپ به تیم مذاکرهکنندهاش — که شامل معاون رئیسجمهور، جِیدی ونس، و فرستادگان استیو ویتکاف و جرد کوشنر میشود — برای خودداری از ارتباط با تهران، پس از چند «گفتوگوی مثبت» با این کشور صادر شد.
با این حال، بهگفته این مقامها، ترامپ همچنان از تمایل نداشتن تهران برای عقبنشینی در برابر خواستههایش ناراضی است. او میخواهد تا زمانی که رهبران این کشور نشانهای تازه از آمادگی برای پذیرش توافق مدنظرش بروز دهند، دوباره وارد گفتوگو نشود.
یک روز پیش از پیام ترامپ در شبکه اجتماعی، کوشنر در جریان سفری به خاورمیانه ارزیابی خوشبینانهتری از مذاکرات ارائه کرده بود. او در گفتوگویی با فاکسنیوز گفت گفتوگوهای میان آمریکا و ایران «احتمالاً از هر زمان دیگری مستحکمتر» است و افزود تیم آمریکایی با افراد مختلفی درون نظام ایران گفتوگو میکند.
او گفت: «آنها بهشکلی بسیار قوی در حال تعامل هستند و این بسیار مثبت است.» و افزود: «ما در حال داشتن گفتوگوهای بسیار مثبت و فعال هستیم.»
مقامهای ایران بارها گفتهاند نادرست است که آنها در حال مذاکره مستقیم با ایالات متحده هستند. ترامپ پیشتر از این انکارها خشمگین شده و گفته بود ایران بازی درمیآورد و مقامها در گفتوگوهای خصوصی مشتاق توافق هستند؛ و پشت صحنه، بهگفته افراد آشنا با موضوع، ترامپ از شکلگیری چارچوب توافقی که ایران تلاش دارد با عمان درباره مدیریت تردد در تنگه هرمز به آن برسد، ناراضی شده است. او این هفته علیه عمان تاخت و حتی تهدید کرد که به این کشور خلیج فارس بمب خواهد زد، هرچند عمان دهههاست بهعنوان شریک راهبردی آمریکا عمل کرده است.
او روز دوشنبه در دفتر بیضی به خبرنگاران گفت: «فکر نمیکنم آنها خیلی خوب رفتار کرده باشند، اما ما خیلی آسان با آنها برخورد میکنیم — درست مثل دیگران.»
هم ایران و هم عمان در سواحل تنگه هرمز قرار دارند و طبق توصیف مقامهای منطقهای، این توافق نشاندهنده نوعی کنترل برای هر دو کشور بر تردد ورودی و خروجی از خلیج فارس خواهد بود.
نگرانیهایی در داخل کاخ سفید وجود دارد که این طرح، که هنوز نهایی نشده، ممکن است کنترل ایران بر آبراه را سختتر کند. برخی مقامها معتقدند عمان در مذاکرات بیشتر به نفع ایران عمل کرده تا بهعنوان یک شریک بیطرف.
از جمله پیشنهادهایی که ترامپ و مقامهای ارشد آمریکایی با آن مخالفاند، اخذ هزینه از کشتیهایی است که قصد عبور از تنگه را دارند. ترامپ تأکید کرده که هیچ عوارض یا پرداخت دیگری نباید مجاز باشد، اما برخی نسخههای توافقی که در گردش بودهاند، شامل هزینههایی مرتبط با حفاظت محیطزیست یا امنیت میشوند.
اما اینگونه نیست که ترامپ تصور میکند این گذرگاه باید کار کند. او توافقی میخواهد که مسیر عبور را کاملاً به وضعیت پیش از جنگ بازگرداند؛ وضعیتی که در آن تردد بدون محدودیت از این آبراه بینالمللی جریان داشت. دولت او بارها گفته است که اجازه دادن به هر کشوری برای ادعای کنترل بر تنگه، سابقهای خطرناک ایجاد خواهد کرد.
بازگرداندن تردد در تنگه، به چالش مرکزی جنگ بدل شده است، هرچند ترامپ این هفته مدعی شد هدف اصلیاش همچنان جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است.
مقامهای آمریکایی گفتهاند ایالات متحده بهزودی تحریمهای تازه و ویرانگری علیه ایران اعمال خواهد کرد، شاید از همین هفته. مقامهای نظامی، از جمله پیت هگست، وزیر دفاع، گفتهاند نیروهای آمریکایی در منطقه آمادهاند محاصره بندرهای ایران را برای همیشه اجرا کنند.
ترامپ و تیمش باور دارند فشار اقتصادی بر ایران در نهایت رژیم را وادار خواهد کرد شرایط او را برای پایان جنگ بپذیرد. اما مقامهای ایرانی نیز بهطور مشابه ترامپ را تحت فشار سیاسی برای عقبنشینی میبینند و همین، بنبست را ادامهدار کرده است.
فشار نظامی نیز بر ترامپ برای مذاکره درباره خروج از جنگ افزایش یافته است. استقرارهای طولانیمدت داراییهای نظامی آمریکا در منطقه — از جمله ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن — بهدلیل آسیبی که به کشتیها و ملوانان وارد کردهاند، زیر ذرهبین قرار گرفتهاند. ترامپ همچنین پذیرفته است که ذخایر پیشرفتهترین مهمات، پس از شش ماه جنگ، در سطحی نیست که او میخواهد.
با این حال، او تاکنون در برابر افزایش درخواستها از سوی جمهوریخواهان برای یافتن راه خروج از جنگ مقاومت کرده و اصرار دارد که هیچ فوریت زمانیای احساس نمیکند؛ و در یک بهروزرسانی دیگر در شبکه اجتماعی، ترامپ روز سهشنبه نقشه تنگه را زیر واژههای «قلمرو آمریکا» منتشر کرد — اعلامیهای که نشان نمیداد خروج نظامی آمریکا به این زودیها در کار باشد.
