به گزارش تابناک به نقل از مهر، بانک مرکزی در روزهای اخیر اعلام کرد برای تخصیص تا سقف ۵۰۰ میلیون دلار اسکناس ارز به شبکه بانکی آمادگی دارد. با این حال، آمار رسمی نشان میدهد از سهشنبه ۳ تا پنجشنبه ۵ شهریور، صرفاً ۲۰ میلیون دلار از این سقف خریداری شده است؛ یعنی تقاضا حتی به ۴ درصد ظرفیت اعلامشده هم نرسیده است. بانک مرکزی تأکید کرده روند عرضه ادامه خواهد داشت.
اما نکته جالبتر از «کمتقاضایی»، رفتار قیمت در بازار آزاد است. برخلاف انتظار نظری که میگوید افزایش عرضه باید قیمت را پایین بیاورد، نرخ دلار در بازار غیررسمی نهتنها کاهش محسوسی نداشته، بلکه در برخی روزها حتی روند افزایشی را تجربه کرده و به سطوح بالای ۲۰۰ هزار تومان رسیده است. این پدیده یک پرسش کلیدی پیش میگذارد: اگر بانک مرکزی ارز عرضه میکند، چرا قیمت پایین نمیآید؟
شکاف عرضه و ارزش بنیادین دلار
پاسخ از منظر اقتصاد پولی در تفاوت میان دو مفهوم است: «عرضه ارز» و «ارزش بنیادین دلار». بانک مرکزی در کوتاهمدت میتواند با تزریق ارز، عرضه را افزایش دهد و نرخ را بهصورت موقت مهار کند، اما این اقدام روی متغیرهای بنیادینی که ارزش ذاتی دلار را تعیین میکنند، اثری ندارد. نقدینگی سرشار، رشد اقتصادی پایین، تورم مزمن دوجهقمی، کسری بودجه و انتظارات تورمی، همگی ساختاری هستند که هر تزریق مقطعی را در بلندمدت خنثی میکنند.
به بیان ساده، وقتی پایه پولی و نقدینگی در بلندمدت سالانه چند ده درصد رشد میکند اما تولید و عرضه واقعی کالا و خدمات هموزن آن گسترش نمییابد، ارزش ذاتی ریال بهطور پیوسته کاهش مییابد و دلار در بازار، خود را با این کاهش تطبیق میدهد. تزریق مقطعی ارز، فقط یک لایه نازک از عرضه روی این روند بنیادین مینشیند و پس از مصرف یا انباشت، بدون اثر پایدار بر نرخ تعادلی، جذب میشود.
بوربور: فنر ارزی فشرده میشود، نه رها …
