اما در کنار این امکانات، پرسشهای تازهای درباره حریم خصوصی، هویت، اختیار و برابری کودکان مطرح میشود؛ اگر فناوری بتواند از سالهای نخست زندگی، کودک را تحلیل و حتی آینده او را پیشبینی کند، حقوق کودک چگونه باید از استقلال و کرامت او محافظت کند؟
محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حقوق بینالملل کودکان، در گفتوگو با خبرآنلاین از آینده کودکی در جهانی میگوید که هر روز هوشمندتر میشود. متن کامل این گفتوگو در ادامه آمده است:
اگر بخواهیم تصویری واقعبینانه از زندگی کودک متولد ۲۰۵۰ ترسیم کنیم، چه تفاوت بنیادینی با کودک امروز خواهد داشت؟
احتمالاً مهمترین تفاوت این است که کودک متولد ۲۰۵۰ از نخستین سالهای زندگی، در محیطی رشد خواهد کرد که مرز میان جهان فیزیکی و دیجیتال در آن بسیار کمرنگ شده است. انقلاب هوش مصنوعی، زیستفناوری و واقعیتهای ترکیبی ممکن است تعریف ما از "کودکی" را نیز تغییر دهد.
این کودک احتمالاً با دستیارهای هوشمند، رباتهای اجتماعی، محیطهای واقعیت افزوده و سامانههای آموزشی شخصیسازیشده بزرگ خواهد شد. یادگیری برای او ممکن است دیگر محدود به کلاس، کتاب و ساعت مدرسه نباشد؛ هوش مصنوعی میتواند نقاط ضعف و قوت کودک را شناسایی و روش آموزش را متناسب با وضعیت شناختی و عاطفی او تغییر دهد.
این میزان حضور فناوری در زندگی کودک چه نگرانیهایی ایجاد میکند؟
باید میان امکان فناورانه و زندگی مطلوب کودک تفاوت قائل شویم. کودک فقط یک موجود یادگیرنده نیست که بتوان عملکردش را با الگوریتم بهینه کرد. او انسانی دارای کرامت، عاطفه، اراده، روابط اجتماعی و حق انتخاب است. اگر کودک از لحظه تولد دائماً اندازهگیری، پیشبینی و تحلیل شود، این خطر وجود دارد که به جای "پرورش انسان"، با "مدیریت دادههای یک انسان" مواجه شویم. …
